كۇيزەلىستەن قۇتقاراتىن پەرنەتاقتا

«GoDays» – جاساندى ينتەللەكتىگە نەگىزدەلگەن, جۇمىستاعى كۇيزەلىستى انىقتايتىن جانە ونىڭ الدىن الاتىن قۇرال. ول ادامنىڭ كومپيۋتەردەگى رەاكتسياسىنىڭ وزگەرۋىن باقىلاپ, جاناما ارەكەتتەردى تالدايدى. بۇل تاپسىر­ما­لاردىڭ جۇكتەمەسى مەن كۇردەلىلىگىن وزگەرتۋگە, قىزمەتكەردىڭ ەرەكشە قابىلەتىن تابۋعا, ونىمدىلىكتى ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. «GoDays» التى اي ىشىندە «Toyota JP», «Shell US», «Nike US & Spotify» كوم­پا­نيالارىمەن, سونداي-اق ەۋروپا, شىعىس ازيا جانە اقش-تاعى 30-دان اسا كاسىپورىنمەن جۇمىس ىستەدى. ءتىپتى «My Ventures» ۆەنچۋرلىق قورىنان 3 000 000 دوللار ينۆەستيتسيا تارتتى.

شەتەلدىڭ الىپ كومپانيالارى مەن قورلارىنان قانشاما ملرد اقشا تارتقان بۇل جۇيەنىڭ قانداي ەرەكشەلىگى بار؟ ويلانىپ قاراساق, ءار ادامنىڭ ءتۇرلى جاعدايدا قوزعالىس تۇراقتىلىعى بار. جاع­دايعا بايلانىستى پەرنەنى باسۋ ءتاسىلى وزگەرەدى. وتانداستارىمىز جاساعان جۇيە­دەن ادام تۋرالى كوپ اقپارات الاسىز. ماسە­لەن, بۇگىن ۇيقىسى قاندى ما, تۇسكى ۇزىلىستە ارىپتەستەرىنىڭ بىرىمەن ۇرىسىپ قال­مادى ما, كۇننىڭ قاي بولىگىندە ءوزىن جاقسى سەزىنەدى جانە ت.ب.

وسىنىڭ ءبارىن بىلگەندە «بۇل يدەيا قايدان كەلدى ەكەن؟» دەگەن ويعا شوماسىڭ. ەل تاڭعالعان ەرەكشە جوبانىڭ ومىرگە كەلۋى دە – وزگەشە. ەستىگەندە, كوڭىلىمىز ءتۇسىپ, جۇرەگىمىز اۋىردى.

«Toyota» كومپانياسىندا جۇمىس ىستەگەنىمدە, دوسىم ەكەۋمىز الاياقتاردىڭ جولىن كەستىك, ولار كولىك شامدارىن ۇرلاپ, سونىڭ كەسىرىنەن رەسەيدە اۆتوكولىك جيناۋ قۇنى 20 پايىزعا كوتەرىلگەن ەدى. سودان كەيىن قىزمەتىمىزدە وستىك. الايدا كوپ ۇزاماي دوسىم ءوز-وزىنە قول سالدى… ساراپتاما ونىڭ كاسىبي تۇرعىدان شارشاعانىن كورسەتتى. جۇكتەلگەن جۇمىس پەن قىسىمدى كوتەرە الماعان. ول 3 اي بويى دۇرىس تاماق ىشپەدى, ۇيىقتامادى. قايعىلى وقيعا ورىن العاندا, مەيلىنشە كوپ ادامدى وسى جاعدايدان امان الىپ قالۋعا قولىمنان كەلگەننىڭ ءبارىن ىستەيمىن دەپ وزىمە ۋادە بەردىم», دەپ اقتارىلدى «GoDays» ستارتاپىنىڭ نەگىزىن قالاعان ديرەكتورى ەلنۇر قاي.

ول دوسىنىڭ باسىنان وتكەن جاعدايدان كەيىن جۇمىستاعى كۇيزەلىس تۋرالى زەرت­تەۋدى قولعا الدى. الدىمەن تاقىرىپقا قاتىستى 55 عىلىمي جۇمىستى وقىدى. وعان وسى ىزدەنىس ۇستىندە بەركليدەگى (اقش) كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پسيحولوگيا پروفەسسورى كريستينا ماسلاحتىڭ تەوريا­سى ەرەكشە ۇناعان. ول پەرنەتاقتاداعى پەرنەنى باسۋ سيپاتىنىڭ وزگەرۋىنەن ادامنىڭ مورالدى-پسيحولوگيالىق جاعدايىن باعالاۋعا بولادى دەگەن بول­جام جاساعان. سوسىن ستارتاپتىڭ تەحني­كا­لىق ديرەكتورى ديماش ايتقالي پرو­فەس­سوردىڭ تەورياسىن كودتا قالاي جۇزەگە اسى­رۋعا بولاتىنىن زەرتتەي باستاعان. سودان پلاگيندى بەلگىلى ءبىر كەزەڭدەگى پەر­نەلەردى باسۋداعى وزگەرىستەردى باقى­لاي­تىن پەرنەتاقتامەن بىرىكتىرۋ كەرەك دەگەن شەشىمگە كەلگەن. پەرنەتاقتانى نەعۇرلىم ۇزاق باسسا, سوعۇرلىم جاقسى, كوپ اقپارات جي­ناۋعا بولادى. كەيىن ونى جاساندى ينتەل­لەكت وڭدەپ, ناتيجەسىن كورسەتەدى. وسى­نىڭ ءبارىن زەردەلەپ العاننان كەيىن, امە­ري­كالىق پروفەسسوردان عىلىمي ەڭبە­گىن قولدانۋ ءۇشىن رۇقسات سۇراعان. ول كىسى كەلىسىم بەرگەن سوڭ, بارلىعىن رەتتەپ, سىناقتان وتكىزۋدى باستاعان. سولاي ءبارى رەت-رەتىمەن جۇزەگە اسىپ, ادامزاتقا اۋاداي قاجەت جوبا قىزمەتىنە كىرىسىپ كەتكەن. ءتىپتى قازاقستاننان بولەك, گيپوتەزانى پورتۋگاليادا دا تەكسەرگەن. بۇل تۋرالى «GoDays» وپەراتسيالىق ديرەكتورى دينارا وسكەنباەۆا: «مىنەز-ق ۇلىق ەرەكشەلىكتەرى ۇلتقا بايلانىستى ەمەس ەكەنىن تۇسىندىك. «GoDays» قازاقستاندا دا, پورتۋگاليادا دا جاقسى ناتيجە كورسەتتى. قىزمەتكەرلەرىمىز اراسىندا ءونىمدى سىناعاندا, ءبىر جىگىتتىڭ ءۇش ايدان بۇرىنعى ەموتسيونالدى كۇيزەلىسىن بولجاي الدىق. تابىستى كەيستەردەن سوڭ, ءبارىن تسيفرلاندىرا باستادىق. كومانداسىندا كۇيزەلىسكە جاقىن قىزمەتكەر بار دەگەن اقپاراتپەن بىرگە, باسشى «GoDays»-تەن ونىڭ جاعدايىن جاقسارتۋ جونىندە كەڭەس الادى. مىسالى, قىزمەتكەردىڭ جۇمىسىن ازايتۋ نەمەسە جۇمىس كۇردەلىلىگىن تومەندەتۋ, كەيدە ءتىپتى ادامدى قىسقامەرزىمدى دەمالىسقا جىبەرۋ سياقتى كەڭەستەر. سويتە تۇرا باسشى قانداي جاعداي بولسىن كۇيزەلىس كۇدىگى تۋرالى قىزمەتكەردىڭ بەتىنە تۋرا ايتپاۋعا ءتيىس. مۇنى كوبى السىزدىك رەتىندە قابىلدايدى. ادەپتىلىك بۇل جەردە – ساتتىلىك كىلتى», دەدى.

راسىندا, كۇيزەلىستى كوبى السىزدىك دەپ ويلايدى. دەگەنمەن كۇيزەلىسپەن كۇرەسۋ – قازىرگى قوعامنىڭ وزەكتى ماسەلەسىنىڭ ءبىرى. اسىرەسە جۇمىستاعى كۇيزەلىس ادامنىڭ دىڭكەسىن قۇرتىپ, ءتىپتى ەكونوميكاعا دا اسەر ەتەدى. ددسۇ مەن الەۋمەتتانۋشىلار, پسيحولوگتەر «كۇيزەلىس – ءححى عاسىردىڭ ەڭ قورقىنىشتى ەپيدەمياسى», دەپ باعا بەرگەن. عالام گەوساياسي جانە ەكونوميكالىق داعدارىسقا ۇشىراپ, «COVID-19» اسەرىنەن ەندى قالپىنا كەلگەندە, الەمگە جاڭا دەرت بىلدىرمەي دەندەپ ەندى.

– «GoDays» يدەياسىمەن پورتۋگالدىق ونلاين-اكسەلەراتورعا تۇستىك. ول جاقتا جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتەر مەن ەلدەگى ءىرى بايلانىس وپەراتورى «MEO» كومپانياسىنا كىرۋگە مۇمكىندىك الدىق. ءونىمىمىز – MacOS, Linux جانە Windows جۇيەلەرىنە ورناتۋعا بولاتىن تەحنيكالىق پلاگيندى سىناقتان وتكىزدىك. ايتپاقشى, ءبىز API ينتەرفەيسىن 100 پايىز ىقتيمالدىقپەن الۋ ءۇشىن ۇيلەسىمدىلىكتى ۇزاق ۋاقىت تەكسەردىك. كۇن سايىن باس تارتاتىندار بولدى. تەك ميلليون يتەراتسيا مەن 9 اي جۇمىستان كەيىن عانا ءبارى ويداعىداي بولدى. باستىسى, پەرنەتاقتاداعى پەرنەنى باسۋ ارقىلى ادام جانىن باقىلاۋ تەورياسى قىزمەت ەتەتىنىن دالەلدەي الدىق. قىزىق كەيس بولدى. IT-كومپانيالاردىڭ بىرىندە سىناق جۇزىندە 16.00-دەن 00.00-گە دەيىنگى جۇمىس ۋاقىتىن ەنگىزدىك. وسى وزگەرىستىڭ ارقا­سىندا قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىس ونىم­دىلىگى 20 پايىزعا ارتتى, سەبەبى IT-مامان­دار­عا كەشكە جۇمىس ىستەگەن وڭاي, – دەدى ەلنۇر ماسەلەگە شەشىم ۇسىنىپ.

ەموتسيونالدى شيەلەنىس دەپرەس­سيا­ مەن باسقا اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋ قاۋ­پىن ارتتىرادى, ونىمدىلىكتى تو­مەن­دەتەدى. ستەنفورد زەرتتەۋشىلەرى جۇمىس كۇي­زە­لى­سىنىڭ اقش-تاعى ءولىم مەن دەن­ساۋ­لىق ساق­تاۋ شىعىندارىنا قالاي اسەر ەتەت­ىنىن تال­داعان. جىل سايىن وسىعان باي­لانىستى ەكو­نوميكا شامامەن 190 ميلليارد دوللار جوعالتادى ەكەن (بۇل ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ شىعىندارىنىڭ شامامەن 8 پا­يىزى). ەڭ قورقىنىشتىسى, جۇمىستاعى كۇيزەلىس جىلىنا شامامەن 120 مىڭ ولىمگە اكەلەدى.

مىنە, وسى اقپاراتتاردى كورگەندە, وتانداستارىمىز جاساعان جۇيەنىڭ ماڭىزىن ۇعا تۇسەمىز. ولار تەك كۇيزەلىستەن قۇتقارىپ قانا قويماي, تيىمدىلىكتى ارتتىرۋ ءۇشىن دە كوپ زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. ءبارىمىز بىلەتىن «Trello-مەن» بىرىگۋ ماقساتىندا كەلىسىمشارت جاساعان. بۇل قىزمەتكەر قانداي جۇكتەمەنى كوتەرە الاتىنىن تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. جۇيە باسشىعا تاپسىرمالاردى دۇرىس بولۋگە كومەكتەسەدى: كىمگە جىلدام ىستەلەتىن جۇمىستى ورىنداتۋ كەرەك, ال كىمگە ۇلكەن جوبالاردى تاپسىرۋعا بولاتىنىن كورسەتەدى. ءسويتىپ, شامادان تىس جۇكتەمەنى بولدىرماۋعا بولادى. بۇعان قوسا «GoDays» ۇجىمى جاسىرىن كوشباسشىلاردى انىقتاي الاتىن تاعى ءبىر ءونىم ازىرلەپ جاتىر. ەۋروپالىق بانكتەن العان جاقسى ۇلگىنى قولدانباق. ونى ەلنۇر «مىسالى, ءبىر بانكتە ايەل قىزمەتكەر جۇمىستىڭ كوپ بولىگىن ءبىر ءوزى جاۋىپ وتىرعان. الايدا ونىڭ ورنىنا بۇنىن ءبارىن بىرگە ىستەدىك دەگەن باسقا ادام قىزمەتتە جوعارىلاعان. قىز بالا تاعى ءبىر جارىم جىل ىستەپ, كۇيزەلىسكە ءتۇسىپ, جۇمىستان شىعىپ كەتكەن. ەسەسىنە «Microsoft» كومپانياسىنا جاقسى قىزمەتكە ورنالاستى, ال بانك بىلىكتى مامانىن جوعالتتى», دەپ ءتۇسىندىردى. ياعني پەرنەتاقتا ارقىلى كوشباسشىنى انىقتايتىن جۇيەنى ىسكە قوسسا, جۇمىستاعى ادىلەتسىزدىكپەن دە كۇرەسۋگە بولادى.

– قازاقستان تۋرالى ايتساق, جاقسى قىزمەتكەردى جوعالتىپ الماۋعا كومەك­تەسەمىز. تۋراسىن ايتقاندا, ءبىزدىڭ نارىقتا اقپا­راتتىق تەحنولوگيالار سالاسىنىڭ جوعارى بىلىكتى ماماندارى كوپ ەمەس. ولار ءۇشىن كۇرەس ءجۇرىپ جاتىر.ءتۇرلى جەرگىلىكتى كوم­پانيادا اۋديت جۇرگىزىپ, كادر تۇراق­تامايتىنىن اڭعاردىق. نەگە بۇلاي بولاتىنىن ەشكىم تالدامايدى. كەتكەن كىسى كەتتى. دەگەنمەن بۇل ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق شىعىن. جۇمىس بەرۋشى بەيىمدەلۋىنە بايلانىستى العاشقى 3 ايدا تولىق كۇشىندە جۇمىس ىستەي المايتىن جاڭا قىزمەتكەردى وقى­تۋعا اقشا جۇمساۋى كەرەك. ودان دا قىز­مەت­كەرگە جۇمىستان كەتپەيتىندەي جاعداي جاساعان وڭاي ءارى ءتيىمدى, – دەدى دينارا.

جاسامپاز ءارى جاناشىر ۇجىممەن ازىرگە تەك وتاندىق كومپانيالار جۇمىس ىستەپ ءجۇر: IT, بانكتەر, كونسالتينگ. باسىم بولىگى – حالىقارالىق كورپوراتسيالاردىڭ بولىمشەلەرى نەمەسە جۇمىس بارىسىندا باتىستىق كوزقاراس پەن تاسىلدەرىن قولداناتىن ءبىزدىڭ جەرگىلىكتى ۇيىمدار. ياعني تەك قانا ۆ2ۆ. قازىر ەلىمىزدە قىزمەتكەرگە دەگەن قاتىناس جاقسى جاعىنا وزگەرىپ جاتىر. سەبەبى كوپ كومپانيا «well-being», ياعني ادامداردىڭ ءال-اۋقاتىنا ءمان بەرەتىن بولىمدەر اشقان. باسىندا «GoDays» ۇجىمى «Toyota», «Shell», «Nike», «Spotify»-دا جۇمىس ىستەگەن. كەڭەسشىلەر ارقىلى بايلانىسقا شىققان. بۇل تۋرا­لى «ولارمەن تەگىن جۇمىس ىستەدىك دەسەم بولادى. ولاردىڭ سەنىمىن اقتاپ, ءوز قۇندىلىعىمىزدى دالەلدەۋ ءبىز ءۇشىن ماڭىزدى بولدى. قولىمىزدان كەلدى دە. وسى برەندتەردىڭ كەيبىرىمەن كەلىسىم شارت جاساسۋعا دايىندالىپ جاتىرمىز. مىسالى, قازىر قازاقستاندا, كيپردە جانە اقش-تا كەڭسەلەرى بار ءبىر IT-كومپانيانى قوسىپ جاتىرمىز. اۋەلى وسى جاقتا جۇمىس ىستەيمىز دەپ كەلىستىك, ولارعا ۇناسا, باسقا ەلدەردى قوسامىز», دەدى ەلنۇر.

وتانداستارىمىز وڭتۇستىك كورەيا مەن جاپونيادا تارالۋدى جوسپارلاپ وتىر. ونداعى حالىقارالىق كورپوراتسيالار ارتىق جۇمىس ىستەۋ ماسەلەسىن شەشكىسى كەلەدى. وسى ەكى مەملەكەت – ەموتسيونالدى كۇي­زەلىس ماسەلەسى ۋشىققان جانە ونى شەشۋگە سۇرانىسى بار ەلدەر. وڭتۇستىك كورەيادا وتاندىق جوباعا قى­زى­­عۋ­­­شىلىق بار. بىراق ۇزاققا شابۋ ءۇشىن, اسىق­پايىق دەپ شەشكەن. الدىمەن امەري­كالىق كومپانيا رەتىندە ەسەپتەلۋ ءۇشىن دەلاۆەردە تىركەلۋدى جوسپارلاپ وتىر. جالپى, بولاشاقتا اقپارات جيناۋ­دىڭ ەكى نۇسقاسىن قاراستىرعان. ءبىرىنشىسى, قىزمەتكەر اپتاسىنا 1-2 رەت پسي­حولوگ قۇرعان ارنايى ساۋالنامانى تولتىرادى. وندا ەموتسيونالدى كۇيزە­لىستى انىقتايتىن 20 سۇراق بار. بۇعان قوسا پەرنەتاقتادا 1-2 سويلەم جازۋ كەرەك. بۇدان كەيىن جاساندى ينتەللەكت بار­لىق اقپاراتتى وڭدەپ, ادامنىڭ حال-جاع­دايىن 94,5 پايىزعا دەيىنگى دالدىكپەن انىق­تاپ بەرەدى. ەكىنشىسى – تۇراقتى تۇردە پەرنە­ت­اق­تا­د­اعى اقپاراتتى وقىپ تۇرۋ. بۇل – تيىم­دى­رەك نۇسقا. پەرنەتاقتانى نەعۇرلىم كوپ باس­سا, قىزمەتكەردىڭ پورترەتى مەن ونىڭ جاع­دايىن ءتۇسىنۋ سوعۇرلىم دالىرەك بولادى.

وتانداستارىمىز قارجىنى اي سايىنعى جا­زى­لىمنان تاۋىپ وتىر. كومپانيا ءبىر قىز­مەتكەر ءۇشىن 4,49 دوللار تولەيدى. «الايدا ازىرگە تابىسقا شىققان جوقپىز, وپە­را­­تسيالىق مينۋستامىز. بۇل جاقسى دا شىعار. ەگەر اقشانىڭ سوڭىنان قۋا باس­تا­ساق, ءونىمدى دامىتۋعا جەتكىلىكتى ۋاقىت بولە المايمىز. نەگىزىندە كەز كەلگەن نارسەنى سا­تۋ­عا بولادى. تەزىرەك اقشانى الىپ, تاراپ كە­تۋگە دە بولادى. بىراق ءبىزدىڭ ماقساتىمىز – كوپ ادامعا كومەگى تيەتىن دۇنيە جاساپ شى­عارۋ. وسى جولمەن كەلە جاتىرمىز», دەي­دى ىزگى ستارتاپشىلار. ءسوزى مەن ءىسى ساي­كەس­كەن «GoDays» ۇجىمىنا ءسۇيسىنىپ قالاسىڭ.