تۇراقتى دامۋ – بۇل ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك, الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق جانە ەكونوميكالىق ءوسىم فاكتورلارى تەپە-تەڭدىگىنىڭ ساقتالۋى. الەمنىڭ دامىعان مەملەكەتتەرىندە بۇل ۇشتاعانعا ايرىقشا كوڭىل اۋدارىلاتىنى دا شىن. وكىنىشتىسى, بۇل سالاداعى وتاندىق ەكونوميكالىق-ەكولوگيالىق قوزعالتقىشتى وتالدىرۋ ازىرشە مۇمكىن بولماي تۇر.
پاۆلودار وبلىسى قورشاعان ورتانى لاستايتىن زاتتاردىڭ شىعارىندىلارى بويىنشا ەلىمىزدە كوش باستاپ تۇر. ءوندىرىس قالدىقتارى مەن ءتۇرلى كۇل-قوقىستاردىڭ 30 پايىزى, ياعني 730 مىڭ تونناسى وسى ايماققا تيەسىلى. ال وتىن-ەنەرگەتيكا سالاسىنداعى بۇل كورسەتكىشتەردىڭ ۇلەسى ءتىپتى سوراقى, 65 پايىزدان اسادى. وبلىستا جىل سايىن كۇل-قوج ۇيىندىلەرىنەن شامامەن 7,5 ملن توننا پايدا بولادى. ستاتيستيكالىق دەرەكتەر جەرگىلىكتى كاسىپورىندار ونىڭ شامامەن جيىرمادان ءبىر بولىگىن عانا وڭدەپ وتىرعانىن راستايدى. ونىڭ ۇستىنە جىلدار بويى ۇيىلگەن 700 ملن توننا قالدىقتىڭ ماسەلەسى دە شەشىلمەگەن.
قالدىق مولشەرىن, كاسىپورىنداردىڭ قورشاعان ورتاعا شىعاراتىن زياندى زاتتارىنىڭ كولەمىن قالاي ازايتۋعا بولادى؟ ەكولوگيا جانە تابيعي-رەسۋرستار ۆيتسە-ءمينيسترى جومارت اليەۆتىڭ پىكىرىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا وتاندىق ءوندىرىس ورىندارىن قالدىق مولشەرىن تومەندەتۋگە جەتەلەيتىن زاڭ نورمالارى قولدانىسقا ەنگىزىلە باستادى.
«پاۆلودار وبلىسىنداعى ەكولوگيالىق جۇيەگە وتە جوعارى تەحنوگەندىك جۇكتەمە ءتۇسىپ تۇرعانىن جاقسى بىلەمىز. ارينە, ايماقتىڭ يندۋستريالدى دامۋ مۇمكىندىكتەرى مەن الەۋەتىنىڭ ارتۋى ءوندىرىس قالدىقتارىنىڭ كوبەيۋىنە اپارىپ سوعىپ وتىرعانى دا – تۇسىنىكتى جاعداي. دەيتۇرعانمەن كومپانيالاردى ءوندىرىس قالدىقتارىن ازايتۋعا ىنتالاندىراتىن زاڭ وزگەرىستەرى بىزدە كەزەڭ-كەزەڭىمەن جۇزەگە اسىپ جاتقانىن ايتقىم كەلەدى. زاڭناماعا سايكەس ەلىمىزدەگى كاسىپورىندار 2025 جىلدان باستاپ كەشەندى ەكولوگيالىق رۇقساتتارعا كوشە باستايدى. كادىمگى ەكولوگيالىق رۇقساتپەن سالىستىرعاندا كەشەندى ەكولوگيالىق رۇقسات ەميسسيالار نورماتيۆتەرىن ايقىنداۋ ءۇشىن عانا بەرىلمەيدى, سونداي-اق «ەڭ ۇزدىك قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى» ەنگىزۋدى كوزدەيدى. توپ-50 ءىرى كاسىپورىننىڭ ەڭ ۇزدىك قولجەتىمدى تەحنولوگيالى كەشەندى ەكولوگيالىق رۇقساتقا كوشۋى جىل سايىنعى شىعارىندىلاردى 900 مىڭ توننادان اسا كولەمگە قىسقارتادى. مۇنداي تەحنولوگيالار ەنگىزىلمەگەن جاعدايدا, ياعني كەشەندى ەكولوگيالىق رۇقسات بەرىلمەسە, شىعارىندىلار ءۇشىن تولەماقى مولشەرلەمەلەرى 2025 جىلدان باستاپ بىرتىندەپ كوتەرىلەدى. 2025–2029 جىلدارى ول 2 ەسەگە كوبەيسە, ال ودان ارعى جىلدارى ونىڭ مولشەرى 4, ءتىپتى 8 ەسەگە دەيىن وسەدى. قورشاعان ورتانى لاستاعانى ءۇشىن تولەماقى مولشەرلەمەلەرىن ۇلعايتۋ – كەشەندى ەكولوگيالىق رۇقساتقا كوشۋگە جانە ەڭ ۇزدىك قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋگە ىنتالاندىرۋشى تەتىكتەردىڭ ءبىرى. بۇل ەڭ ۇزدىك قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردى جاڭعىرتۋعا جانە قورشاعان ورتا مەن حالىقتىڭ دەنساۋلىعىن ساۋىقتىرۋعا اسەر ەتەدى», دەيدى ۆيتسە-مينيستر.
تىزىمگە ىلىنگەن ءىرى كاسىپورىندارعا تەحنولوگيالىق قالدىقتاردى شىعارۋدىڭ قاتاڭ ءنورماتيۆى قويىلادى. ماسەلەن, ءبىر ءوندىرىس ورنى جىل سايىن 100 توننا قالدىق شىعارىپ كەلدى دەلىك. الداعى 10 جىلدا ول بۇل كولەمدى 60 تونناعا دەيىن ازايتۋعا مىندەتتەلەدى. بۇل رەتتە وندىرىستەگى تەحنولوگيالىق جاراقتالۋ كەشەندى تۇردە وزگەرۋى كەرەك. كومپانيا تەحنولوگيالىق دامۋ بويىنشا ۇسىنىلعان نۇسقالاردىڭ ءبىرىن تاڭداۋعا ءتيىس. بۇرىن ەكولوگيانى باقىلايتىن قۇزىرلى مەكەمەلەر كوبىنە مۇرجالار مەن پەشتەرگە ورناتىلعان سۇزگىلەرگە عانا ءمان بەرەتىن. بۇدان بىلاي كەشەندى ەكولوگيالىق رۇقساتتا كاسىپورىن قانداي شيكىزاتتى, كوممۋنالدىق جەلىلەر مەن ەلەكتر جۇيەلەرىنىڭ قانداي تۇرلەرىن تاڭداعانى دا ماڭىزدى ءرول وينايدى. سايىپ كەلگەندە ونداعى تەحنولوگيانىڭ جيىنتىعى ەكولوگيالىق تۇرعىدان مۋلتيپليكاتيۆتى تيىمدىلىك بەرۋى كەرەك.
ج.اليەۆ جالپى وڭىردە قورشاعان ورتاعا شىعارىلاتىن شىعارىندىلار كولەمى بىرتىندەپ ازايىپ كەلە جاتقانىن جەتكىزدى. سەبەبى ەكولوگيالىق كودەكستىڭ تالاپتارى ۋاقىت وتكەن سايىن قاتاڭداتىلا ءتۇسىپ جاتىر. بۇعان قوسا تازارتۋ مەن قايتا وڭدەۋ سالاسىندا نەعۇرلىم قولجەتىمدى تەحنولوگيالاردىڭ قولدانىلۋى دا كورسەتكىشتەردىڭ تومەندەۋىنە سەپ بولعان. جالپى, پاۆلودار وبلىسىندا ەكولوگيالىق پروبلەمالاردى شەشۋ بويىنشا جول كارتاسى اياسىندا 33 تارماق بەلگىلەنىپ, ونىڭ 14-ءى بۇگىندە ورىندالىپ ۇلگەرگەن. وزگەسى ۇزاقمەرزىمدى بولعاندىقتان جۇزەگە اسىرىلۋ ۇستىندە.
پاۆلودار وبلىسى