ماڭعىستاۋ – ەلىمىزدەگى ءتۋريزمدى دامىتۋعا الەۋەتى زور وبلىستاردىڭ ءبىرى. وسى سالانى ورىستەتۋگە قولايلى وندىققا كىرەتىن وڭىردە ەتنوتۋريزمنىڭ دە سالماعى باسىم. تاسىن تۇرتسەڭ, تاريحتى اقتاراتىن دالالىق مەشىتتەردى كورۋگە ىنتىق تۋريستەردىڭ شوعىرى دا قالىڭ. بىراق جاقىندى الىس ەتەتىن جول ازابى سىندى ينفراقۇرىلىمنىڭ اقساۋى ءوڭىردىڭ ەتنوتۋريزمنەن تۇسەتىن تابىسىن جۇقارتىپ تۇر.
ىلگەرىدە تۋريزم جانە سپورت ءمينيسترى ەرمەك مارجىقپاەۆ ءتۋريزمدى دامىتۋ جولىندا بىلتىرعى اتقارىلعان شارۋانى تياناقتاپ, بيىلعى جوسپاردى تۇزگەن القا وتىرىسىندا وسى سالانى ورىستەتۋگە باسىمدىق بەرىلەتىن اۋماقتىڭ ءتىزىمىن 10-نان 20-عا ەسەلەگەن ەدى. ەلدەگى 20 تۋريستىك ايماقتىڭ ىشىندە ماڭعىستاۋدىڭ جىلى جاعاجايى دا بار. ىشكى تۋريزمگە سەرپىن بەرۋ ماقساتىندا مينيسترلىك جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن تىزە قوسىپ, وسى باعىتتاردىڭ ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ ماقساتىندا جول كارتاسىن دا ازىرلەدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى نۇرلان نوعاەۆ وڭىردە ءتۋريزمدى دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن ۇنەمى ايتادى. بىلتىر جازدا تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ تۇرعىندارىمەن جۇزدەسۋدە وبلىس اكىمى جاڭا تۋريستىك نىسانداردى قۇرۋ وسى سالانى دامىتۋعا سەرپىن بولاتىنىن دا اتاپ ءوتتى. ء«بىزدىڭ ايماق – ەلىمىزدەگى تۋريست ەڭ كوپ كەلەتىن ايماقتىڭ ءبىرى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا ءتۋريزمدى دامىتۋعا بارلىق مۇمكىندىك بار. كاسىپكەرلەرگە كورسەتىلەتىن قولداۋ سەرۆيستى, كەلەتىن تۋريستەردىڭ ساپالى دەمالىسىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس», دەدى ن.نوعاەۆ.
وبلىستا ءتۋريزمدى دامىتۋدا نەگىزگى باسىمدىق جاعاجايداعى دەمالىس كەشەندەرىنە بەرىلەتىنى بەلگىلى. سەبەبى كەيىنگى جىلدارى كاسپي جاعالاۋىنداعى تۋريستىك كەشەندەردىڭ بوي كوتەرۋى قوناقتاردىڭ قاتارىن مولايتۋعا سەرپىن بەرىپ وتىر. بىراق تۋريزم بۇل وڭىردە تەك جاعاجايمەن تۇيىقتالىپ قالمايدى. تاريحي-مادەني ورىندار, اسىرەسە دالالىق مەشىتتەردى دە ەتنوتۋريزمنىڭ ءورىسى رەتىندە يگىلىككە جاراتۋعا بولادى. 362 اۋليە دارىعان كيەلى وڭىردە جەراستى مەشىتتەرى جايلى ايتقاندا بەكەت اتانىڭ ءوز قولىمەن بوي كوتەرگەن قۇلشىلىق ءۇيى تىلگە ورالادى. بۇعان قوسا وعلاندى تاۋىن بەتكە الىپ جولعا شىققان جولاۋشى اقتاۋ مەن جاڭاوزەننىڭ اراسىن جالعايتىن كۇرە جولدىڭ بويىندا شوپان اتا ۇڭگىرلى مەشىتىنە دە سوعىپ, كوپ جايتقا قانىعا الادى. داۋرەنىندە ماڭعىستاۋ مەن حورەزمنىڭ اراسىن جالعاعان جىبەك جولى كەرۋەنىنىڭ ات بايلاپ ايالدار ساۋلەت ونەرىنە ارنالعان ۇڭگىرلى مەشىت بۇگىندە تاريحي ەسكەرتكىش سانالادى. ح-ءحىىى عاسىردىڭ وزىق ۇلگىدەگى ساۋلەتتى كەشەندەرى سانالعان جەراستى مەشىتتەرىنە قامقورلىق كەرەك. بۇل ماسەلەنى سەنات دەپۋتاتى دارحان قىدىرالى كوتەرىپ, قوعامعا وي سالدى. تاريحي-مادەني ورىنداردى ساقتاپ قالا العاندا عانا ەتنوتۋريزمدى دامىتۋعا داڭعىل جول اشىلماق. بىراق اقيقاتىن باۋىرىنا بۇككەن تاريحي ورىندار قاراۋسىز قالعاندىقتان دا ۋاقىت كوشىندە سىرى كەتىپ, ءوشىپ بارا جاتىر.
«قازاقستانداعى 25 مىڭ ەسكەرتكىشتىڭ جارتىسىنا جۋىعى ورنالاسقان ماڭعىستاۋ وڭىرىندە مۇرالاردىڭ كوبى تاريحي-مادەني ەسكەرتكىشتەر تىزىمىنە ەنگىزىلگەنىمەن, ولاردى قاراۋعا مامان جەتىسپەيدى. مادەني قاباتتاردى «قارا ارحەولوگتەر» مەن بۇزاقىلار ءتۇرلى ۆانداليزم ارقىلى ءبۇلدىرىپ جاتىر. جەتى جۇرت كوشكەن ماڭعاز مەكەندەگى قورىمداردىڭ قورشاۋ اۋماعىنا زاڭسىز قۇرىلىستار, بەيىتتەر سالىنىپ كەتكەن. ولارعا قارسى قولدانىستاعى «تاريحي-مادەني مۇرانى قورعاۋ جانە پايدالانۋ» زاڭى قاۋقارسىز. ايىپپ ۇلى – نەبارى 30 مىڭ تەڭگە عانا. ۇلىتاۋدا جوشى كەسەنەسىنىڭ جانىنا الدەبىر قالتالى جاقىنىن جەرلەپ كەتكەن, ەندى نىساندى يۋنەسكو تىزىمىنە ەنگىزۋ مۇمكىن بولماي تۇر. كيەلى جەرلەر شىراقشىلاردىڭ كۇنكورىس كوزىنە, باقسى-بالگەرلەردىڭ ورداسىنا اينالعان. ولاردىڭ كەيبىرى تاريحي ورىندى ساقتاپ وتىرعانىمەن, ارنايى ءبىلىم, ەرەجە-قاعيداتتارى مەن ستاندارتى جوق. ءتىپتى ۇلتقا ۇران بولعان بەكەت اتا – جەكەنىڭ مەنشىگىندە. ءپىر بەكەت – ءبىر اۋلەتتىڭ عانا ايبارى ەمەس, ول – بار قازاقتىڭ بايراعى. حالىقتىڭ رۋحاني قالپى مەن سالتىن قالىپتاستىرعان مۇنداي تۇلعالار مەكەنى مەملەكەت قاراۋىندا بولۋعا ءتيىس», دەدى د.قىدىرالى.
بىلتىر ماڭعىستاۋ وبلىسىندا تۋريزم سالاسى بويىنشا 325 مىڭ قىزمەت كورسەتىلسە, ونىڭ ىشىندە ءوز ەلىمىزدەن – 290,9 مىڭ, شەتەلدەن 35 مىڭعا جۋىق تۋريست كەلگەن. 2027 جىلعا دەيىن 100 ملرد تەڭگە سوماسىنا 13 تۋريستىك جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 700-دەن اسا جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلادى. مۇنى تۋريزم جانە سپورت ۆيتسە-ءمينيسترى ميراس تولەباەۆ ءوڭىر حالقىمەن كەزدەسۋدە ءمالىم ەتتى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا 100 ورنالاستىرۋ ورنى بولسا, جول تالعامايتىن كولىكپەن جۇرەتىن تۋرلار سانى دا 100-گە جەتكەن. 346 تاماقتانۋ ورىندارى كەلەتىن تۋريستەردى ساپالى سەرۆيس ۇسىنادى. تاريحي-مادەني كەشەندەردى دە قالىپقا كەلتىرىپ, ەتنوتۋريزمنىڭ تامىرىنا قان جۇگىرتىپ, تۋريستەردىڭ ۇنەمى توقتاۋىنا بار مۇمكىندىك جاساۋ دا تۇسەتىن تابىستى ارتتىرۋدىڭ قاينارى ەكەنىن ەستەن شىعارماعان ءجون.