تسيفرلىق تەحنولوگيا – قاي ماماندىقتا جۇرگەن ادامدى بولسىن وزىنە تارتىپ, باۋراي جونەلەدى. ءوزىنىڭ قانشاما جىل وقىپ, اينالاسىپ جۇرگەن كاسىبىن تاستاپ, IT-ءدىڭ ارلانى بولۋعا تالپىناتىن ماماندىق يەلەرىن كورىپ ءجۇرمىز. بىراق اسكەري ماماننىڭ ساندىق سالانىڭ ساعاسىنا تۇسكەنىن بۇرىن-سوڭدى ەستىمەدىك. ال ابىلايحان ايىمبەتوۆ اسكەردەن IT-عا ويلانباستان كەتكەن. قازىر ول تسيفرلىق سالانىڭ بەلدى مامانىنا اينالدى.
قوستاناي وبلىسىنداعى جىتىقارا قالاسىندا تۋعان تالاپتى جاس 8-سىنىپتان كەيىن ءوزى قالاماسا دا «ارىستان» اسكەري ليتسەيىنە وقۋعا تۇسەدى. بۇعان ۇيدەگى ۇلكەندەر مەن قوعامدىق پىكىر اسەر ەتتى دەيدى ول. ليتسەيدى التىن بەلگىمەن ءبىتىرىپ, رەسەيدەگى قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ اسكەري ۋنيۆەرسيتەتىندە «ەكونوميكالىق قاۋىپسىزدىك» ماماندىعى بويىنشا ءبىلىم الادى. ۋنيۆەرسيتەتتە وقىپ جۇرگەندە ءوزىنىڭ جان قالاۋى تۋرالى ويلانا باستاعان. ارمانى – IT بولعان.
– ءۇشىنشى كۋرستا ءوز ماماندىعىممەن جۇمىس ىستەۋگە دايىن ەمەس ەكەنىمدى ءتۇسىندىم. شىنىمدى ايتسام, بۇل سالاعا جۇرەگىم قاناعاتتانبادى.
ماسكەۋدە تەحنولوگيانىڭ قالاي دامىپ جاتقانىن كورىپ, ونىڭ بولاشاعى بار ەكەنىن ءتۇسىندىم. بىراق اتا-انام ۋنيۆەرسيتەتتەگى وقۋىمدى تاستاماۋىمدى ءوتىندى. سوندىقتان اسكەري ماماندىقتى وقىپ ءجۇرىپ, تسيفرلىق باعىتتا جۇمىس ىستەيمىن دەپ شەشىم قابىلداپ, ءبىلىمىمدى شىڭدادىم, – دەيدى ارمانشىل ابىلايحان.
ول رەسەيدەگى اۋديتورلىق جانە كونسالتينگتىك فيرمالار (Deloitte, PwC, EY جانە KPMG) ۇيىمداستىرعان كەزدەسۋلەرگە بارىپ, تسيفرلىق سالاعا ءبىر قادام جاقىندادى. الايدا بىردەن ساندىق سالاعا اۋىسۋعا رەتى كەلمەدى. اسكەري ۋنيۆەرسيتەتتە قازاقستان مەن رەسەيدىڭ ىنتىماقتاستىعى اياسىندا وقىعاندىقتان, ەلىمىزگە قايتىپ ورالدى. ءوزى دە بەس جىلداي ەلدەن جىراق جۇرگەندىكتەن, تۋعان جەرگە جەتۋگە اسىقتى. الماتىدان 300 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان اسكەري بولىمگە قىزمەتكە ورنالاستى. بىراق مۇندا دا ىشتەگى ارمانى مازا بەرمەدى. سول كەزدە بارىپ, ناقتى شەشىمگە كەلگەن. وقۋعا جۇمسالعان مەملەكەتتىڭ قارجىسىن تولەپ, جۇمىستان شىعادى. مۇحتار اۋەزوۆتىڭ «نە اڭساعاندا, نە قاقساعاندا الاسىڭ» دەگەنى – وسى.
ءسويتىپ, دەرەكتەردى تالداۋ, ماركەتينگ جانە ءونىمدى باسقارۋ سەكىلدى بىرنەشە باعىتتى يگەرەدى. بارلىعىن ەشقانداي وقۋ ورنىندا نەمەسە مامانداندىرىلعان كۋرستان وقىماي ءوز بەتىنشە مەڭگەرگەن. سول سەبەپتى دە كومپانيالار ودان باس تارتىپ, قابىلداماعان. بىراق ول ءبىلىمىن شىڭداپ, بىلىكتىلىك دەڭگەيىنە جەتكەندە بۇل ماسەلەدەن قۇتىلعان.
– الدىمدا «جابىق ەسىك» كوپ بولدى. بىراق كەيىن بىلىكتىلىگىم جوعارى دەڭگەيگە جەتكەندە كومپانيالار «بەكگراۋند» اسا ماڭىزدى ەمەس ەكەنىن ايتا باستادى. باستىسى – وقۋ مەن دامۋعا دەگەن ۇمتىلىس. بۇل مەندە جەتكىلىكتى ەدى. ءار سۇحباتقا مۇقيات دايىندالدىم. ناتيجەسىندە, «Ernst & Young» وتاندىق فيليالىندا «Assurance staff» بولىپ جۇمىس ىستەي باستادىم, – دەدى ول.
بۇل قيىن ءارى قىزىقتى كەزەڭ بولدى. ول كۇنىنە 16 ساعات جۇمىس ىستەدى. دەگەنمەن ول قيىندىقتار وعان جاڭا مۇمكىندىك رەتىندە كورىندى. ء«بىز ەلدىڭ ءىرى بانكتەرىنە قارجىلىق اۋديت جانە تالداۋ جۇرگىزدىك. ءبىر جىلدان كەيىن قىزمەتىڭدى وسىرەمىز دەدى. بىراق مەن كەتۋگە شەشىم قابىلدادىم. سودان كەيىن داتا-سايەنتيست بولىپ جۇمىس ىستەگەن بالالارمەن بىرگە پاتەر جالدادىق. ولار ءوز جوبالارى تۋرالى, نە ىستەپ جاتقانى جانە ونىڭ بيزنەسكە قانداي پايداسى بار ەكەنى تۋرالى ءجيى ايتاتىن. قىزىعۋشىلىق تانىتىپ, IT ماماندار تۋرالى كوبىرەك بىلە باستادىم», دەدى ابىلايحان.
تالاپتى جاس Citibank-كە جۇمىسقا ورنالاسىپ, وپەراتسيالىق اناليتيكامەن اينالىستى. اناتولي كارپوۆ پلاتفورماسىندا Python باعدارلامالاۋ تىلدەرىن, SQL جانە Data Science ءۇشىن ماتەماتيكانى جانە stepik كۋرسىن, ستاتيستيكا نەگىزىن وقىدى. التى ايدان كەيىن ول Kaspi-دەن شاقىرتۋ الدى. كليەنتتىك اناليتيكا, جەكەلەندىرۋ جانە CVM ءۇشىن جاۋاپتى مامان بولىپ, جاڭا بەلەستى باعىندىردى. وندا ءبىر جىلدان اسا ۋاقىت جۇمىس ىستەپ, سەنورعا دەيىن ءوستى. بۇل جەتىستىككە دە قاناعاتتانبادى. ەندى ازىق-ت ۇلىك مەنەدجمەنتىنە باعىت الىپ, قايتادان وقۋعا كىرىستى. بۇل جولى Vk Team, Yandex for Products, Y Combinator بەينەساباقتارىن وقىدى. وعان مارتي كاگاننىڭ رۋح بەرەتىن كىتاپتارى كوپ اسەر ەتتى. قازىر «تسەنتركرەديت» بانكىنىڭ ءونىم مەنەدجەرى. ءموبيلدى قوسىمشاداعى بىرنەشە ونىمگە جاۋاپ بەرەدى. بانكتىڭ ستراتەگياسى تسيفرلاندىرۋعا جانە كليەنتكە باعدارلانۋعا باعىتتالعان.
– 2,5 جىل ىشىندە تسيفرلىق باعىتتا ءبىرشاما بەلەستەن ءوتتىم. وسىعان بايلانىستى مەن ءبىر جەردەن ەكىنشى جەرگە تىم تەز ءوتىپ بارا جاتىرمىن دەپ ويلانا باستادىم. بىراق دجەنسەن حۋانگتىڭ ء«سىز تاماق ءۇشىن جۇگىرەسىز نەمەسە تاماق بولۋ ءۇشىن جۇگىرەسىز. كوبىنە قازىر قانداي پوزيتسيادا ەكەنىڭىزدى انىقتاي المايسىز. قالاي بولعاندا دا, جۇگىرىڭىز», دەگەن ءسوزى ۇنەمى كوكەيىمدە تۇردى. بۇل ماعان دەم بەردى, – دەپ اقتارىلدى ول.
وعان قىزمەتتە اۋىسۋ ءۇشىن قوسىمشا دايىندىق قاجەت بولدى. ءبىر قىزىعى, قاجەتتى ءبىلىمدى تەگىن كوزدەردەن ىزدەدى. مىسالى, ونىڭ ايتۋىنشا IT سالاسىندا datalearn جوباسىنىڭ ۆەب-سايتىنان كوپتەگەن پايدالى دۇنيە تابۋعا بولادى. وندا ساندىق سالاعا قاتىستى جوعارى ساپاداعى ساباقتار بار. بۇل – ءىلىم ىزدەۋدىڭ ءبىر بولىگى عانا.
– سالاسىن وزگەرتكىسى كەلەتىندەرگە, بىراق نەدەن باستاۋ كەرەكتىگىن بىلمەيتىندەرگە ءبىر نارسە ايتا الامىن. ەڭ باستىسى – قورىقپاۋ جانە ءوزىڭىزدى جوعارى باعالاۋ. قاي سالادا بولسىن ءوز ماماندىعىن ۇناتپايتىنداردى كەزدەستىرۋگە بولادى. ولار باسقا نارسە جاساعىسى كەلەدى, بىراق ەشقانداي قادام جاسامايدى. قورقىنىش – ءساتسىز سحەما. ساتسىزدىكتەن كەيىن توقتاماۋ ماڭىزدى. مەن ۇنەمى ءبىلىم كوكجيەگىمدى كەڭەيتۋگە تىرىسامىن. شىن مانىندە, بارلىق ءبىلىم تەگىن, تەك ونى پايدالانۋدى ۇيرەنۋىڭىز كەرەك», دەپ ىزگى تىلەگىن ءبىلدىردى ابىلايحان.
قازىر قوعامدا ۇنەمى جاڭاشىلدىققا ۇمتىلىپ, ىزگى ءىس جاساپ, سونىمەن بولىسكىسى كەلەتىن جاستار كوپ. ابىلايحان – سول تالاپتى جاستىڭ ءبىرى عانا. ونىڭ اسكەري سالادان كەتۋى دە, ارمان جولىنداعى يگى ماقساتىن جۇزەگە اسىرۋ ەدى. تسيفرلىق تەحنولوگيانى ءسۇيىپ وقىپ, ارمانى – IT بولعان وسى جىگىتتىڭ وقيعاسىن ەستىپ وتىرىپ, لەۆ تولستويدىڭ «ارمان – جارىق جۇلدىز, ونسىز ايقىن باعدار جوق, باعدار بولماعان سوڭ, العا باسۋ دا جوق, تىرلىك تە جوق», دەگەن ءسوزى ويىمىزعا ورالادى.