تابىس تەتىگى – بيرجادا

ء«بىزدىڭ ماقساتىمىز اي­قىن ءارى ناقتى. كاپيتالدىڭ تۇ­راقتى جانە ۇزاقمەرزىمدى وسۋىنە ءوزى­مىزدىڭ ۇلەسىمىزدى قوسۋ ارقىلى قيىندىققا كە­زىك­كەن وتاندىق جانە شە­تەل­دىك كومپانيالاردىڭ ىسكەرلىك ماقساتقا جەتۋىنە شاما-شار­قىنشا كومەكتەسەمىز. ولار­دىڭ كەلەشەكتە ەل ەكونو­مي­كاسىن ارتتىرۋعا باعىت­تال­عان باسىمدىقتارىن زەردەلەي وتىرىپ, العا قويعان مىن­دەتتەرگە ءتيىمدى تۇردە جا­­ۋاپ بە­رە­تىندەي باسقارۋعا نا­­زار اۋدارامىز», دەيدى AIX باس­قارما باسشىسى اسەل مۇقاجانوۆا.

قازىر AIX-ءتىڭ رەسمي تىزى­مىنە 94 ءتۇرلى ەميتەنت بو­يىن­شا باعالى قاعازداردىڭ 150 شىعارىلىمى ەنگەن. بيرجا قۇرىلعان ۋاعىنان بەرى, تارتىلعان قارىز كاپي­تا­لىنىڭ جالپى كولەمى 4,2 ملرد دوللاردى جانە مەن­شىكتى كاپيتال كولەمى 365 ملن دوللاردى قۇراعان. وتكەن جىلى جالپى ساۋدا كولە­مى­نىڭ اراسىندا اكتسيالار, وبليگاتسيالار, ETN جانە ETF الدىڭعى جىلعى 173 ملن دول­لاردان 582 ملن دوللارعا, ياعني ءۇش ەسە وسكەندىگىن كور­سەتىپ وتىر. اكتسيالاردىڭ ساۋداداعى كولەمى – 130 ملن دوللار. ول الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسەگە جۋىق ۇلعايعان. بۇگىندەرى قارجى ورتالىعىندا 37 ساۋدا مۇشەسىنىڭ اراسىندا قا­زاقستان, قىتاي جانە ەۋروپا ەلدەرىنىڭ بروكەرلەرى بار.

AIX ورتالىق دەپوزي­تا­ريىن­دە 1,5 ميلليوننان استام شوت­تىڭ ەڭ كوپ سا­تىل­عان اكتسيا­­لارى Poly­me­tal Inter­national بولدى. ول AIX جالپى ساۋدا كولە­مى­نىڭ 31,1%-ىن قۇرايدى. بۇل دا ال­دىڭعى جىلمەن سالىس­تىر­عان­دا 2,5%-عا وسكەن.

ەكىنشى ورىندا – «قاز­مۇنايگاز» ۇك اكتسيا­لا­رى­نىڭ ساۋداسى – 30,7%.ءۇشىن­شى ورىندا 18,2%-دىق كور­سەتكىشپەن «قاز­­اتوم­ونەر­كاسىپ» ۇاك» اق اكتسيالارى. بيرجالىق ساۋداداعى بەيرەزيدەنتتەردىڭ ۇلەسى – 31%. ەلىمىزدە بيزنەس جۇر­گى­زە­تىن 10 كومپانيانىڭ باعالى قاعازى 948,36-دان 1217,38 تارماققا دەيىن ءوسىپ, 28,37%-دى قۇراعان.

ەگەر 2022 جىلى AIX تىزىمىنە 14 باعالى قاعاز ەنسە, وتكەن جىلى 63 ليستينگتىڭ 56 بورىشتىق جانە 7 ەميسسيالىق باعالى قاعازى بيرجادان ورىن سايلادى. سونىمەن قا­تار بىلتىر 2 ميلليارد دوللار شاماسىندا قارىز كا­پيتالى تارتىلىپ, 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 3,5 ەسە ءوستى. قارىز قۇرالدارىن ورنالاستىرعان ەميتەنتتەردىڭ تىزىمىنە ءتۇرلى سالاداعى ۇيىم­دار كىرگەن. ماسەلەن, بانك ءىسى, تاۋ-كەن ونەركاسىبى, كولىك جانە لوگيستيكا سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن كومپانيالار. 2023 جىلى AIX رەسمي تىزىمىنە ءباا, ليۋكسەمبۋرگ, ۇلىبريتانيا جانە كيپر كومپانيالارى قوسىلدى. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە ار­نال­عان وبليگاتسيالار ەندى. بۇگىن­دە ينۆەستور شوتىنىڭ سانى 2021 جىلمەن سالىس­تىر­عاندا 9 ەسە ءوسىپ, 1,5 ميل­ليونعا جەتىپتى. Tabys ءمو­بيل­دى قوسىمشاسى ارقىلى Exchange Traded Notes ساۋدا-ساتتىق كولەمى 5,5 ملن جانە باسقارۋداعى قورلار 4,1 ملن دوللاردى قۇرايدى. Tabys قوسىمشاسىنداعى بەل­سەندى ينۆەستورلاردىڭ جالپى سانى 14,9 مىڭنان اسىپ جىعىلادى.

قازىرگى ۋاقىتتا ينستيتۋ­تسيو­­نالدىق جانە بولشەك ساۋ­دا دا شەتەلدىك ينۆەستورلار AIX CSD-دەگى جالپى سوماسى 1,3 ميلليارد دوللاردى قۇرايتىن Polymetal اكتسيالارىنىڭ 1,2 ميلليارد دوللارىنا يە. وسى رەتتە الەم­نىڭ 40-قا جۋىق ەلىنىڭ بولشەك ينۆەستورلارى AIX CSD-دە شوت اشقان.

استانا حالىقارالىق بير­­جاسىندا ءابۋ-دابي قور بيرجاسى AIX ءۇشىن Tabadul Digital Exchange ساۋدا ورتا­لىعىنا قوسىلۋ تۋرالى كەلى­سىم­گە قول قويدى. Tabadul-ءدىڭ مۇشەلەرىنە باحرەين قور بيرجاسى, ورتالىق ازيا بير­جاسى (تاجىكستان) جانە ماسكات با­عالى قاعازدار نا­رى­عى (ومان) كىرەدى. Tabadul Hub تەڭ دارەجەلى ساۋدا ۇلگىسىنە نەگىزدەلگەن العاشقى تسيفرلىق الماسۋ حابى ايماقتىق جانە جاھاندىق دەڭگەيدەگى مۇشە بيرجالارى اراسىنداعى ساۋدادا تسيفرلىق الماسۋ پلاتفورماسىن ۇسىنادى.

بيىل قاڭتار ايىندا ءباا-ءنىڭ BHM Capital برو­كەرى AIX ساۋدا مۇشەسى اتاندى. قازىر AIX بيزنەس پەن ينۆەستورلارعا ين­نوۆاتسيالىق ونىمدەر مەن قىز­مەتتەردى ۇسىنۋ ارقىلى ورتالىق ازيادا جانە ودان تىسقارى جەرلەرگە سەنىمدى ءارى ءوتىمدى كاپيتال نارىعىن دامىتۋدى كوزدەپ وتىر.