قارا جۇمىسقا قۇلتەمىر جاراپ تۇر

روبوتتاندىرۋدىڭ باستى ماق­ساتى – قىزمەتكەرلەردىڭ ۋاقىتىن ۇنەمدەۋ. ونىڭ ىشىنە بيزنەس-ۇدە­رىستەردىڭ قۇنىن تومەندەتۋ, وپە­راتسيالىق قاتەلىكتەردى جويۋ, اناليتيكالىق جۇمىس, كاسىبي شە­شىمدەر قابىلداۋ سىندى تسيفر­لىق قىزمەتتەر كىرەدى. وسى سا­لانىڭ ساڭلاعىنا اينالۋدى ماقسات ەتەتىن «Python RPا» كومپانياسى – ورتالىق ازياداعى بيزنەس-مىندەتتەردى اۆتوماتتاندىرۋعا ارنالعان جالعىز ءوندىرۋشى. كوم­پانيانىڭ نەگىزىن «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا ما­لاي­زيا مۋلتيمەديا ۋني­ۆەر­سيتەتىندە وقىپ كەلگەن مۇحام­مەدجان دۇزەنوۆ قالاعان. ولار «BI Group», «وتباسى بانك», «Air Astana» جانە «RG Brands» سىندى كومپانيالارعا روبوت-اسسيستەنتتەر ازىرلەپ بەرەدى. روبوتتار قاي­تالاناتىن بۋحگالتەرلىك جانە HR تاپسىرمالاردى ورىنداۋعا كو­مەكتەسەدى. وسىلايشا, بيزنەس تا­ۋەكەلدەرىن ازايتا تۇسەدى. رو­بوت­تىڭ شارشامايتىنىن, قاتە­لەس­پەيتىنىن ەسكەرسەك, كومپانيا تىركەلمەگەن كەلىسىمشارت نەمەسە سالىق تولەمەگەنى ءۇشىن ايىپپۇل المايتىن بولادى.

2021 جىلى قازاقستان جانە ورتالىق ازيا بويىنشا IT-دي­رەكتورلار اراسىندا زەرتتەۋ جۇر­گىزىلگەن بولاتىن. تەحنولوگيالىق ينۆەستيتسيالار ۇزدىك 3 باسىمدىققا «ۇدەرىستى اۆتوماتتاندىرۋ جانە روبوتتاندىرۋدى» كىرگىزگەن. ءىس جۇ­زىندە بارلىق كومپانيا بەلگىلى ءبىر دارەجەدە بيزنەس-بولىمشەلەرگە بوتتار, BPMS نەمەسە RPA قۇرال­دارىن ەنگىزۋدى قالايتىنىن ايت­قان. سولاي كەيىنگى جىلدارى قۇل­تەمىرلەر بيزنەس الەمىنە اقىرىن-اقى­رىن ەنە باستادى.

ايتا كەتۋ كەرەك, 2019 جىلى ءبىزدىڭ ەل نارىعىندا RPA تەحنولوگياسىن تۇسىنەتىن جالعىز كومپانيا «Python RPا» ەدى. مۇحاممەدجان دۇزەنوۆ اقش پەن باتىس ەۋروپا ەلدەرىندە RPA تەحنولوگيالارى كەڭىنەن قولدانىلاتىن بىلگەننەن كەيىن, بۇل يدەيانى ەلگە اكەلۋ تۋرالى ويلانا باستايدى. RPA – Robotic Process Automation دەگەندى بىلدىرەدى. ياعني ۇدەرىستەردى روبوت ارقىلى اۆتوماتتاندىرۋ. رو­بوتتار نەمەسە بوتتار ادام ورنىنا جۇمىس ىستەيدى ءارى بىرنەشە جۇيەنى بىرىكتىرە الادى.

«جولىمىز بولىپ, العاش رەت «Gedeon Richter» فارماتسەۆتيكالىق كومپانياسىنىڭ روبوت كومەك­شى­لەرىنە قىزىعىپ جۇرگەنىن كەز­دەيسوق ءبىلىپ قالدىق. ولارعا تەح­نولوگيا تۋرالى ايتىپ, كەلىسىم­شارتقا وتىردىق. ءسويتىپ, «Gedeon Richter» امەريكالىق كومپانيانىڭ سەرىكتەسى اتاندى. سودان باع­دار­لامالىق جاساقتامانى ساتىپ, ەن­گىزە باستادى. ءسويتىپ, يكەم­دى اۆتو­ماتتاندىرۋ قۇرالىن دامىتا بەردىك. ونىڭ كومەگىمەن شا­عىن باعدارلامالار جاسالدى. مىسالى, ونى قولدانۋ ءۇشىن باع­دارلامالاۋدى ءبىلۋدىڭ قا­جە­تى جوق. بارلىعى وپ-وڭاي. رو­بوتتار ادام ورنىنا ارەكەتتەردى ورىندايدى: بەتتەردى اشادى, فايلداردى جۇكتەيدى, جىبەرەدى», دەيدى م.دۇزەنوۆ.

باسىندا بۇل تەحنولوگيا ەل­دەگى كومپانيالار اراسىندا تانىمال بولا قويمادى. سەبەبى تاڭ­سىق ءونىمنىڭ قۇندىلىعىن ءتۇسىنۋ – قيىن ءىس. سولاي وندىرۋشىلەر وسى جاڭاشىلدىقتى ناسيحاتتاي باس­تاعان. تەحنولوگيا تۋرالى, ونىڭ كومپانيانىڭ تيىمدىلىگىن قا­لاي ارتتىرا الاتىنى تۋرالى كوپ ۇگىت جۇرگىزگەن. ەكىنشى ءبىر ماسەلەسى – باعاسىندا. ورتاشا كوم­پانيالاردىڭ RPA-نى الۋعا جاع­دايى كەلمەگەن. مىسالى, RPA-نى ەنگىزۋ قىزمەتكەر سانى 1500-دەن كەم بيزنەستە ءوزىن-ءوزى اق­تاماعان. وسىلايش, ولار ەل­دەگى كومپانيالارعا نەعۇرلىم قول­جەتىمدى باعدارلامالىق جاساقتاما ازىرلەۋدى قولعا العان.

«بىزدە ءۇش ۇستانىم بار. ءبىرىن­شىسى – جىلدامدىققا نازار اۋدارۋ. پلاتفورمادا روبوتتاردى وڭاي ءارى جىلدام جاساۋعا بولادى. ول ءۇشىن كەرەمەت باعدارلاماشى بولۋدىڭ قاجەتى جوق. ەكىنشىسى – ءبىزدىڭ شەشىمىمىز الدەقايدا ارزان. ءۇشىنشىسى – Python تىلىندەگى پلاتفورما. بۇل كليەنتتەرگە وزدەرىنىڭ روبوتتارىن ءبىزدىڭ سەرۆەرمەن باسقارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ەڭ باس­تىسى, بىزدە تاجىريبە بار. بيزنەستە روبوتتاردى قالاي پايدالانۋعا بولاتىنى تۋرالى 200-دەن استام ءىس جينادىق. ەشتەڭەنى ىزدەۋگە ۋاقىت جۇمساۋدىڭ قاجەتى جوق. ولار­دى مازىردەن تاڭداي الاسىز», دەپ ءتۇسىندىردى كومپانيا باسشىسى.

سونىمەن بۇل روبوتتار قانداي تاپسىرمالاردى ورىنداي الادى؟ وندىرۋشىلەردىڭ ايتۋىنشا, بۋحگالتەرلىك ەسەپتە, ساتىپ الۋدا, IT-سالادا ۆيرتۋالدى كومەكشىنىڭ قولداۋىمەن ۇزدىكسىز قايتالاناتىن ارەكەتتەردى جاسايدى. مىسالى, بۋحگالتەريادا توقسان سايىن ىشكى بۋحگالتەرلىك جۇيەدەگى سالىقتار بويىنشا دەرەكتەردى, ەلەكتروندى شوت-فاكتۋرالاردى مەملەكەتتىك پورتالداعى دەرەكتەرمەن سالىس­تىرۋ قاجەت. نەگىزىنەن بۇل جۇ­مىس ورىندالۋ ءۇشىن Excel فايلى جۇكتەلىپ, ءماتىن تەرىلىپ, سالىس­تىرىلۋى كەرەك. بۇل كوپ ۋا­قىتتى قا­جەت ەتەدى. ادام قاتەلەسىپ بىر­دەڭەنى ۇمىتىپ كەتۋى دە مۇم­كىن. روبوت مۇنى بەرىلگەن الگو­ريتم بويىنشا اۆتوماتتى تۇر­دە جاسايدى. تاعى ءبىر مىسال كەلتىرەيىك, ەلىمىزدەگى جۇمىس بەرۋشىلەر سايتىندا ەڭبەك شارتتارىن جاساۋ جانە بۇزۋ تۋرالى مالىمەتتەردى ۇسىنۋعا مىندەتتى. ول قىزمەت enbek.kz سايتىندا 3-5 كۇن ىشىندە ورىن­­دالۋى شارت. كادرلار مۇنى قولمەن ىستەيدى. قاتەلەسىپ, مەر­زىمىن وت­كىزىپ الۋى دا مۇمكىن. ال رو­بوت-كومەكشى شارتتاردى ادامنىڭ قاتىسۋىنسىز-اق تىركەيدى. روبوتتار تاۋارلاردىڭ نەمەسە قىز­­­مەتتەردىڭ ءتۇسۋ قۇجاتتارىنا ەلەك­تروندى شوت-فاكتۋرالاردى باي­­ل­انىستىرا الادى, دەبيتورلىق بەرەشەك تۋرالى ەسەپتەر جاساي الادى, كونتراگەنتتەردى نەمەسە دەبيتورلاردىڭ سەنىمدىلىگىن تەكسەرە الادى.

«روبوتتار اناليتيكا ءۇشىن دەرەكتەردى جارنامالىق كابينەتتەردەن تۇسىرەدى. كوبىنەسە RPA بانك­تەرگە ەنگىزىلەدى. سالىستىرۋعا بايلانىستى كوپتەگەن شىعىن دا بار. ءبىز تەمىرجول كومپانيا­لارىمەن دە جۇمىس ىستەيمىز. سون­داي-اق قولدانۋشىلار اراسىندا «BI Group» قۇرىلىس كومپانياسى, «QazCloud» بۇلتتى ينفرا­قۇرىلىم وپەراتورى, «قوس­تاناي مينەرالدارى» بار. ساتۋ تسيكلدەرى ۇزاق, 6-9 اي. نەگىزگى كەدەرگى – پسيحولوگيالىق كەدەرگى. وتاندىق باعدارلامالىق جاساقتامانى ساتىپ الۋ مادەنيەتى جوق», دەيدى مۇحاممەدجان.

دۇنيەجۇزىلىك ەكونوميكالىق فورۋمنىڭ انىقتاماسىنا سۇ­يەن­سەك, قازىر ءتورتىنشى ونەر­كاسىپتىك رەۆوليۋتسيانى باستان وتكىزىپ جاتىرمىز. ول تاۋار وندىرۋشىلەردى, ديستريبيۋتورلاردى, تۇتىنۋشىلاردى ءبىر جەلىگە بىرىكتىرە تۇسەدى. قىس­قاشا ايتقاندا, ءون­دىرىستى روبوتتاندىرۋ ۇدەرىسى بايا­عىدا باستالىپ كەتتى. ءار جىل سايىن رو­­بوت­تەحنيكانىڭ پايىزدىق ۇلەسى ەسە­لەنىپ كەلەدى. بۇل ءۇردىس ءبىزدىڭ ەلگە دە تابان تىرەيتىنى انىق. تەك جولى اشىق بولۋى كەرەك-اق.