افوريزم – شاعىن فيلوسوفيالىق وي, تاجىريبەلىك ءتۇيىن, لوگيكالىق قيسىن. اۆتورلىق تۇجىرىم رەتىندەگى قىسقا ادەبي تۋىندى. كوركەم كەستەلەنگەن ناقىل ءسوز. ءافوريزمنىڭ باستى شارتتارى – ومىرلىك قۇبىلىستار مەن ادامداردىڭ ءىس-قيمىلىنا, مىنەزىنە دەگەن كوزقاراستاعى انىقتىق, پىكىر جيناقتاپ قورىتۋ مەن ءتۇيىن جاساۋداعى لوگيكالىق جۇيەلىلىك جانە ويدى جەتكىزۋدەگى دالدىك پەن قىسقالىق. افوريزم – وي تامىزىعى. «افوريزمدەر» ايدارىندا بۇگىن ساققۇلاق باپان ۇلى, دۋلات باباتاي ۇلى, ماحامبەت وتەمىس ۇلى, شەرنياز جارىلعاس ۇلى, سەگىز سەرى, ءسۇيىنباي ارون ۇلى, ءبىرجان سال قوجاعۇل ۇلى, مايلىقوجا سۇلتانقوجا ۇلى, قاشاعان كۇرجىمان ۇلى, بازار ونداس ۇلى ويلارىن ۇسىندىق.
XIX عاسىر
ساققۇلاق باپان ۇلى
1) بيىك بولسا تاسار-دى,
كىشىك بولسا قۇرت-قۇمىرسقا باسار-دى,
ورتا بولسا ءومىر بويى جاسار-دى!
2) اتاقتى ەر – ەل سىنى, ەكى باسپاۋ – ەر سىنى.
3) حالقىنان شوشىنعان حان وڭباس.
دۋلات باباتاي ۇلى
1) كەي جاماننىڭ ءتىلى بار – اششىلىعى ۋمەن تەڭ.
ايتقان ءسوزى اقىماقتىڭ ادام ىشپەس سۋمەن تەڭ.
2) بىلگەنىن ءتۇزۋ كىم ەتسە – قارا باسى بيمەن تەڭ.
3) ۋادەسىندە تۇرماسا جاقسىعا ءولىم سول بولار.
ماحامبەت وتەمىس ۇلى
1) قارادا دا قارا بار – حان ۇلىنا بەرگىسىز!
2) الاشتىڭ بايلىعىنان نە پايدا قايىرى ونىڭ بولماسا.
3) حالىق قوزعالسا, حان تاعىندا تۇرا الماس.
4) جاۋدا قالسا جولداسى, ماقتانادى نەسىنە ەر؟!
5) كول – داريا بولىپ شالقىماس.
شەرنياز جارىلعاس ۇلى
1) حاننىڭ كوركى – ەل.
2) جالعىزدىڭ ءىسى وڭالماس, كوپتىڭ ءىسى جوعالماس.
3) اسىل سويدىڭ بالاسى تارتىسقان جەردە ءسوز تابار.
4) اي – ورتاق, قايىرلى بولسا – باي ورتاق.
سەگىز سەرى
1) جولدان اداسساڭ – ۇيگە قايتارسىڭ,
سوزدەن اداسساڭ – نەڭدى ايتارسىڭ؟!
2) جامانعا وق وتسە دە, ءسوز وتپەيدى.
3) توزعان ەسكى قايىقتان, جاسالعان جاڭا سال ارتىق,
كورگەنسىز وسكەن جىگىتتەن, كوگەندە وسكەن مال ارتىق.
شورتانباي قاناي ۇلى
1) كوپ ىشىندە از بولساڭ – ارنەمە تۇسەر ويىڭا.
كوپ ىشىندە جوق بولساڭ – ءمىن تاعىلار موينىڭا.
جولداس بولساڭ جاقسىمەن – جولىڭ جەتەر قىرىمعا,
توپقا كىرسەڭ اركىممەن – تالاسارسىڭ ورىنعا.
2) قۇدايدان قورىققان مۇسىلمان قاراۋىل قويار سوزىنە.
3) وڭباسقا بولا وشىكپە.
ءسۇيىنباي ارون ۇلى
1) اقىماق جىگىت بەلگىسى از كۇنگى – باققا الدانار.
2) توزعان قازدى توپتانعان قارعا الار.
3) بۇل دۇنيە ءبىز ءۇشىن ءبىر اقساق ەلىك,
بارادى كەيدە اياڭداپ, كەيدە جەلىپ.
ارتىنان قۋىپ جۇرگەن ءبىز ءبىر مەرگەن,
قالامىز كەيدە اداسىپ, كەيدە كورىپ.
ءبىرجان سال قوجاعۇل ۇلى
1) جىگىتكە جارامايدى ىزاقورلىق.
2) ەر جىگىت دۇنيەنى كورگەنى ارتىق,
دۇنيەدە نە بار-جوعىن سەزگەنى ارتىق.
تۇسكەندەي اسپان جەرگە ءىس بولسا دا,
بەل بايلاپ, تاۋەكەل دەپ توزگەنى ارتىق.
مايلىقوجا سۇلتانقوجا ۇلى
1) وڭكەي جامان قوسىلسا – شىعارادى ەگەستى,
مامىلەمەن ءىس بىتەر, باس قوسىپ قالسا كوپ ەستى.
2) كوڭىل مەيمان دۇنيەگە.
3) جىگىتتىڭ باعى قايتادى اعايىن-جۇرتى الداسا.
4) باق قونادى ۇل تاڭداپ, قوناق قونار ءۇي تاڭداپ.
قاشاعان كۇرجىمان ۇلى
1) كورمەگەن – كۇمان.
2) بۇل ءومىردىڭ جۇماعى – جىگىتتىك شاق.
3) اللا ايداسا, نە ءسوز بار!
بازار ونداس ۇلى
1) اللا ىسىندە ارمان جوق, تابىلعان سوزدە جالعان جوق.
2) جەتىمنىڭ قامىن ويلاساڭ, جەسىردىڭ كوڭىلى جۇبانار,
ونبەيتىن داۋدىڭ ىزىنەن وسپەيتىن جىگىت قۋالار.
3) ايدان ءزارۋ نارسە جوق – تۇندە بار دا, كۇندىز جوق,
كۇننەن ءزارۋ نارسە جوق, كۇندىز بار دا, تۇندە جوق.
4) ءار كاللادا – ءبىر ساۋال.
5) ءار زاماننىڭ وزىنە لايىق ءسوزى بار.
(ەربول شايمەردەن ۇلى قۇراستىرعان «قازاق افوريزمدەرى» كىتابىنان ىرىكتەلىپ الىندى)