مەملەكەت باسشىسىنىڭ كولەمدى سۇحباتىنىڭ ەكى تاراۋى وتاندىق ەكونوميكاعا قاتىستى ەكەن. مۇنداعى ەڭ باستى سۇراق – 2029 جىلى ستراتەگيالىق ماقساتىمىز 450 ميلليارد دوللارلىق ىشكى جالپى ونىمگە جەتە الامىز با؟ ءاۋ باستاعى ەسەپ بويىنشا مۇنداي ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن جىل سايىن ەكونوميكالىق ءوسىم 5 پايىزدان كەم بولماۋعا ءتيىس. 2023 جىلى شامامەن 5 پايىز ءوسىمدى قامتاماسىز ەتتىك. بىراق وندا 2024 جىلى كەم دەگەندە 6 پايىز ءوسىمدى باعىندىرۋىمىز كەرەك.
پرەزيدەنت ۇكىمەتتىڭ قولىنا بارلىق قاجەتتى قۇرالدار مەن وكىلەتتىلىك بەرىلگەنىن جانە ۇكىمەتكە سەنەتىنىن ايتتى.
«ارينە, بۇل – جەتۋگە بولاتىن مەجە. حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ ساراپشىلارى 2023 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاننىڭ ىشكى جالپى ءونىمى قازىرگى باعامەن ەسەپتەگەندە 259 ميلليارد دوللاردان اسادى, ياعني 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا 15 پايىزعا ارتادى دەپ باعالاپ وتىر. بۇل – ورتالىق ازياداعى ەڭ جوعارى اقشالاي ءوسىم. جان باسىنا شاققانداعى ىشكى جالپى ءونىم دە ءوسىپ كەلەدى. بۇعان قاتىستى بولجامدى كورسەتكىش بىلتىر 13 مىڭ دوللارعا جۋىقتادى», دەدى مەملەكەت باسشىسى. مەنىڭ ويىمشا, بۇل رەتتە ساتىپ الۋ قابىلەتى پاريتەتىنىڭ كۋرسارالىق قايتا ەسەپتەۋدىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ جاققا ويناعانىن ەسكەرۋ كەرەك.
مۇنايدىڭ قۇبىلىپ تۇراتىن باعاسى ءبىزدىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمنىڭ درايۆەرى سانالاتىنى وتە قاۋىپتى, ءارى بۇل – ۋاقىتشا دۇنيە. وتاندىق ەكونوميكانى فۋندامەنتالدى ءوسىرۋدىڭ ەكى تەتىگى عانا بار. پرەزيدەنت ولاردى ءبىلىپ وتىر. ءبىرىنشىسى – ءوندىرىستى كوبەيتۋ. زاۋىت كوبەيگەن سايىن, ءبىز مۇنايعا دەگەن تاۋەلدىلىكتەن الىستاي باستايمىز. ەكىنشىسى – سول زاۋىتتى سالۋعا كەلەتىن, جاڭا تەحنولوگياسى مەن اقشاسىن اكەلەتىن ينۆەستور. وسى ەكى تەتىك قوسارلانا جۇرەدى.
«ينۆەستيتسيا شتابىن قۇرۋ تۋرالى جارلىققا قول قويدىم. بۇل شتابقا ەلىمىزدەگى ينۆەستيتسيالىق احۋالدى جاقسارتۋ جانە ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ساپالى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن اۋقىمدى وكىلەتتىك بەرىلگەن», دەپ تۇسىندىرەدى مەملەكەت باسشىسى.
ەندى ينۆەستورلار نە الادى؟ باستىسى, ينۆەستيتسيالاردىڭ قورعالۋىنا بەرىلەتىن مەملەكەتتىك كەپىلدىك. ول ءۇشىن ەلىمىز رەيدەرلىكتى ءتۇپ-تامىرىمەن جويادى. ەكىنشىسى – تۇسىنىكتى جانە قولايلى زاڭناما. ول – سالىق كودەكسىنىڭ جاڭارۋى, ينۆەستورلاردى قورعاۋ مەن قولداۋعا ارنالعان باپتاردىڭ بىرنەشە زاڭعا تولىقتىرۋ رەتىندە ەنگىزىلۋى. وسى ەكى وزگەرىس بار جانە قازاقستاننىڭ «ۆۆۆ» دەڭگەيىندەگى سۋۆەرەندى ينۆەستيتسيالىق رەيتينگى بار, استانادا بريتان قۇقىعىمەن جۇمىس ىستەيتىن حالىقارالىق اربيتراجدى سوت بار, بارلىعىن قوسساق, قازاقستان 2024 جىلى ەۋرازيا قۇرلىعى بويىنشا ينۆەستيتسيا سالۋعا ەڭ قولايلى توپ-10 ەلدىڭ قاتارىنا كىرەتىنى ءسوزسىز. ءبىزدىڭ مەجە – بيىل 50 ميلليارد دوللار ينۆەستيتسيا تارتۋ. وسىنى ىسكە اسىرعان كەزدە قازاق ەلىن ەشكىم توقتاتا المايدى.
پرەزيدەنت ءبىزدىڭ بيىلعى ەكونوميكالىق ستراتەگيامىزدى مىنا ابزاتسپەن ناقتى تۇسىندىرەدى: «الەمدەگى ەكونوميكالىق احۋال ءبىزدىڭ ەلگە دە سالقىنىن تيگىزەتىنى ءسوزسىز. الايدا كەز كەلگەن قيىندىق جاڭا مۇمكىندىككە جول اشادى. ۇكىمەتتىڭ جەل قايدان سوقسا دا, جەلكەندى وزىنە وڭتايلى بۇرا الاتىنداي, جان-جاقتى ويلاستىرعان جوسپارى بولۋعا ءتيىس. ەكونوميكانىڭ ءوسىمىن ىنتالاندىرۋ شارالارى مەن قۇرىلىمدىق رەفورمالار قاتار ءجۇرۋى كەرەك. ناقتىراق ايتساق, كاسىپكەرلىك پەن باسەكەنى دامىتۋ, جەكەمەنشىكتى قورعاۋ, ءادىل سوت تورەلىگى بولۋى وتە ماڭىزدى. سوندا عانا كوزدەگەن ماقساتتارىمىزدىڭ بارىنە قول جەتكىزىپ, بەلگىلەنگەن مەرزىمدە ۇلتتىق ەكونوميكا كولەمىن ەكى ەسە ۇلعايتا الامىز».
ايبار ولجاي,
ەكونوميست