امەريكالىق فيلوسوف ابراھام ماسلوۋ – ادام قاجەتتىلىگىنىڭ پيراميداسىن ويلاپ تاپقان ادام. ونىڭ بۇل جۇيەسى ءوز اتىمەن «ماسلوۋ پيراميداسى» دەپ اتالادى.
پيراميدادا ىرگەسىنەن جوعارى قاراي ادام بالاسىنا ەڭ قاجەتتى دۇنيەلەر ساتىلاي ورنالاسادى. ەگەر وسىلاردىڭ كەرەكتىگىنىڭ بىرەۋىنە قاناعاتتانباساق, وندا ادامدى ىشكى اۋىر كۇيزەلىس پەن رۋحاني, ماتەريالدىق داعدارىس كۇتەدى. ماسلوۋ پيراميدانىڭ ءبىرىنشى ساتىسىنا فيزيولوگيالىق قاجەتتىلىكتەردى ورنالاستىرادى. وعان تىنىس الۋ, ۇيقى, تاماق, سۋ, ۇرپاق ءوربىتۋ سەكىلدى تابيعي نارسەلەر جاتادى. ەگەر ادام وسى ساتىدا وزىنە كەرەگىن تولىق الماسا, كەلەسى ساتىدا جوعالتقان دۇنيەنىڭ ورنىن بارىنشا تولتىرۋعا تىرىسادى. ماسەلەن, عايىپتان تايىپ بايىپ كەتكەن كەدەي جان بار اقشاسىن تاماققا شاشاتىن بولادى.
فيلوسوف كەيىنگى ساتىعا ادام بالاسىنىڭ اماندىعىن قويعان. ياعني ادامزات نە ىشەم, نە كيەمنەن تارىقپاسا, كەلەسى كەزەكتە ءوزىنىڭ باس اماندىعىن ويلاي باستايدى. بۇل جەردە اماندىققا دەنە, رۋحاني ساۋلىعى كىرەدى. وتباسىنىڭ اماندىعى, جۇمىستاعى تەحنيكا قاۋىپسىزدىگى, دۇنيە-مۇلكىنىڭ ۇرى-قارىعا جەم بولماۋى, كەلەڭسىز وقيعالاردان ساقتاندىرىلۋى دا وسى قاتارعا جاتادى.
فيزيولوگيالىق قاجەتتىلىكتى تولىق وتەگەن سوڭ, باس اماندىعىمىزدى ساقتاعاننان كەيىن تاعى ءبىر كەرەكتى دۇنيە الەۋمەتتىك قارىم-قاتىناس پەن ماحاببات پايدا بولادى. وتباسىلىق بايلانىس تا وسى توپتان. سونىمەن بىرگە ادام قوعامدىق جاراتىلىس يەسى بولعاندىقتان, ءبىر توپقا قوسىلىپ ءومىر ءسۇرۋ – الەۋمەتتىك قاجەتتىلىك. سوندىقتان پيراميدانىڭ بۇل ساتىسىندا ادامنىڭ دىنگە, پارتياعا, ۇيىمعا, سپورتتىق كوماندا جانكۇيەرلىگىنە مۇشەلىگى ونىڭ الەۋمەتتىك سۇرانىسى رەتىندە ايشىقتالعان. ەگەر بۇل قاجەتتىلىك بولماسا, ادام ءوزىن قوعامدا جالعىز سەزىنەدى. ول ۋايىم-قايعىعا, ۇلكەن سترەسكە الىپ كەلۋى مۇمكىن. ويتكەنى ادام ەشقاشان قوعامنان ءبولىنىپ, جەكە-دارا ءومىر سۇرە المايدى. ماسلوۋ نەگە وسى ساتىنى تاڭدادى؟ ويتكەنى ادام بالاسى تۋمىسىنان قوعامدا ءوز ورنىن تاپقىسى كەلەدى, ابىرويلى بولىپ, اتاق-داڭققا, ماقتانىشقا بولەنگەندى قالايدى. ءوزىن جاقسى كورگەندى, بىرەۋدىڭ ونى ۇناتقانىن جانى سۇيەدى. بۇل – ادامنىڭ بويىنداعى قانمەن بىتكەن قاسيەت. سول ءۇشىن ەڭ داۋاسى ادام ءوزىن دوستارىنىڭ, ۇجىمنىڭ, وتباسىنىڭ, قوعامنىڭ الدىندا ابىرويلى بولۋدىڭ جولدارىن قاراستىرىپ, سونداي سىيلى دارەجەگە ءوز ەڭبەگىمەن ۇمتىلۋى كەرەك. قوعامداعى قۇرمەت تە قاجەتتىلىكتىڭ ءبىرى بولعاندىقتان, ول پيراميدانىڭ ارنايى ساتىسى رەتىندە قاراستىرىلادى وسى قاجەتتىلىكتەردى وتەپ بولعاننان كەيىن ادام بالاسى ءوزىنىڭ ارمانىن, قيالىنداعى ويىن ىسكە اسىرۋعا ۇمتىلادى. ماسلوۋدىڭ پىكىرىنشە, بۇل – پيراميدانىڭ ەڭ بيىگىندە تۇرعان ساتى.
قوعامدا ءوز ورنىن تابۋ ءۇشىن, اڭساعان ارمانىنا جەتۋ ءۇشىن, جۇرتتىڭ ماقتاۋىنا ىلىككەندى قالاسا, ادامعا ەڭ ءبىرىنشى كەرەگى – ەڭبەك. تەك ەڭبەكپەن عانا بيىك ماقساتقا قول جەتكىزۋگە, ۇجىمدا دا, دوستار مەن وتباسىنىڭ ورتاسىندا دا سىي-قۇرمەتكە بولەنۋگە بولادى. بۇل ءومىر ء«بىر كەم دۇنيە», قانشا جەسەك تە, جەمەگەندەي بولامىز, قانشا كيىنسەك تە, كيمەگەندەي كۇي كەشەمىز, باقىتقا جەتتىم-اۋ دەگەن كۇننىڭ وزىندە ءبارىبىر ءبىر نارسە جەتىسپەي تۇرادى. قاراڭىزشى, قازاقتىڭ ءبىر-اق اۋىز ء«بىر كەم دۇنيە» دەگەن ءسوزى امەريكالىق ۇلى فيلوسوف تەورياسىنىڭ ساڭىلاۋىن تاۋىپ تۇر. دەگەنمەن الدىنا ماقسات قويۋدا بۇگىندە سانگە اينالعان ءسوز – موتيۆاتسيا بەرۋدە, وزگەلەرمەن سالىستىرعاندا ەش بولماعاندا ءبىر باس جوعارى تۇرۋعا بۇل الەۋمەتتىك ساتىنىڭ پايداسى دا بارشىلىق.
بۇعان قوسا جالپى ماسلوۋ پيراميداسىن ۇجىم باسشىلىعى ءوز قىزمەتكەرلەرىن ىنتالاندىرۋ, ەڭبەككە ۇمتىلدىرۋ ماقساتىندا پايدالانسا بولادى. ماسەلەن, ۇجىمدى باسقارىپ وتىرعان ازاماتتار قول استىنداعى جۇمىسكەرلەردىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن جاقسارتسا, ەڭبەك شارتتارىن تۇگەل ساقتاپ, قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتسە, ولاردىڭ ىنتىماق-بىرلىگىن ارتتىرسا, ءوز كەزەگىندە قىزمەتكەرلەر دە ادال قىزمەت ەتۋگە, ەڭبەكتە وزات بولۋعا, ۇجىم الدىندا ابىروي جيناۋعا تىرىسار ەدى. سونىمەن بىرگە ىنتالاندىرۋ, قامقورلىق پەن قولداۋ ناتيجەسىندە جۇمىسكەر شىعارماشىلىق جاعىنان كوپ جەتىستىككە جەتۋگە ۇمتىلادى. سەبەبى ماتەريالدىق جاعدايى جاقسى, الەۋمەتتىك قۇقىعى قورعالعان, ءوزىن وسى ۇجىمدا كەرەك ەكەنىن سەزىنگەن قىزمەتكەردىڭ جۇمىسقا شابىتى ويانىپ, كەز كەلگەن ءىستى جادىراڭقى كوڭىل كۇيمەن جاپىرا ىستەيتىنى ايان.
ۇجىمنان بولەك, بۇل مىسالدى تۇتاس مەملەكەتكە قولدانساق تا جاراسادى. كەز كەلگەن مەملەكەتتىڭ بايلىعى – جەراستى شيكىزات قورى, اۋماعىنىڭ ۇلكەندىگى, ينفراقۇرىلىمى, ەكونوميكاسى ەمەس, ءبىرىنشى كەزەكتە – ادامي كۇش-قۋاتى. رۋحاني باي, وقىعان-توقىعان, دەنى ساۋ, ەنەرگياسى اسىپ-تاسىعان ۇلتى بار قانداي ەل بولسىن ەشقاشان تومەندە قالمايدى, تەك ىلگەرى دامۋدىڭ الدىڭعى شەبىندە جۇرەدى. ەندىگى رەتتە ونداي ۇلتقا جان-جاقتى ماتەريالدىق, رۋحاني تۇستان جاعداي جاسالۋى كەرەك. ەگەر ەلىمىزدىڭ ەن بايلىعى حالقىمىزدىڭ وزىنە جاراتىلسا, زاڭ, ەرەجە, نورمالار تەك حالىقتىڭ قاۋىپسىزدىگىنە, قۇقىعىنىڭ تاپتالماۋىنا شىنايى قىزمەت ەتسە, ءسويتىپ جۇرتىمىز ء«بىر اتانىڭ بالاسىنداي, ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي» بىرىگىپ, ءبىر يدەياعا, ءبىر ماقساتقا ۇمتىلسا, بىزدىڭشە قازاقستاننىڭ الدىندا الىنبايتىن قامال قالمايدى. ويتكەنى ەلىمىزدىڭ ءاربىر ازاماتى ناعىز پاتريوت, ارتىندا الىپ قورعان مەملەكەتى تۇرعانىن سەزىنىپ وسكەن ادال دا جاناشىر, ءوز ءىسىنىڭ بىلىكتى مامانى, ءورشىل تۇلعا بولىپ قالىپتاسادى.
ءتىپتى پرەزيدەنتتىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىندا دا ماسلوۋ پيراميداسىنا ۇقساس ءتارتىپتى بايقايمىز. كوبىنەسە مەملەكەت باسشىسى ماڭىزدى قۇجاتتا الدىمەن ەكونوميكالىق اسپەكتىلەرگە توقتالادى, سودان كەيىن اراسىندا قۇقىقتىق ماسەلەلەر قوزعالادى دا, سوڭىنا قاراي ساياسي رەفورمالار مەن ماسەلەلەرگە دەن قويىلادى. سوندىقتان ماسلوۋ پيراميداسىن ءومىردىڭ وزىنەن الىنعان ناعىز ادامزاتتىڭ تابيعي قاجەتتىلىكتەرىن ءدوپ باسقان فيلوسوفيالىق ەرەجە دەسەك بولادى.
شىمكەنت