ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ عالىمدارىنا قانداي قولداۋ كورسەتىلەدى؟

ۆيتسە-مينيستر ءبىلىم سالاسىنداعى بيىلعى قورىتىندىلارعا ەگجەي-تەگجەيلى توقتالىپ, نەگىزگى جەتىستىكتەر مەن ناتيجەلەرگە شولۋ جاسادى. بيىل قر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى وتاندىق عىلىمدى دامىتۋ جانە جوعارى ءبىلىمدى جاڭعىرتۋ ماقساتىندا اۋقىمدى جوبالاردى ىسكە اسىردى. ماسەلەن, ماڭعىستاۋ وڭىرىندەگى جالعىز جوعارى وقۋ ورنىنا, سونداي-اق ەل ەكونوميكاسىن دامىتۋ ءۇشىن ساپالى تەحنيكالىق ماماندار مەن كادرلار دايارلاۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى.

«تەحنيكالىق مامانداردى دايارلاۋ باسىمدىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كادرلار دايارلاۋ شەڭبەرىندە تەحنيكالىق باعىتتار بويىنشا ءبىلىم بەرۋ تاپسىرىسى 60%-عا دەيىن, ال مەملەكەتتىك تاپسىرىس كولەمى 10%-عا ۇلعايتىلدى.

ستۋدەنتتەردى جاتاقحانامەن قامتاماسىز ەتۋ جوسپارى بويىنشا 10 مىڭنان اسا توسەك ورىنعا ارنالعان 43 جاڭا جاتاقحانا قوسىلدى. ماڭعىستاۋ وبلىسىندا – 500 ورىندىق 1 جاتاقحانا پايدالانۋعا بەرىلدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ق. توقاەۆتىڭ تاپسىرماسىن ىسكە اسىرۋ ءۇشىن 2025 جىلعا قاراي ءبىز جەتەكشى شەتەلدىك جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ 5 فيليالىن اشۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. قازىردىڭ وزىندە 5 ۋنيۆەرسيتەتتىڭ فيليالدارى, ونىڭ ىشىندە, ەسەنوۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە قازاق-نەمىس تۇراقتى ينجەنەريا  ينستيتۋتى اشىلدى.

نەمىس ۋنيۆەرسيتەتتەر كونسورتسيۋمى اياسىندا اشىلعان جاڭا ينستيتۋت ماڭعىستاۋ وڭىرىندە تەحنيكالىق ونەركاسىپتىڭ ءارتۇرلى سالالارىندا جۇمىس ىستەيتىن مامانداردى دايىنداۋعا مۇمكىندىك بەرىپ, سۇرانىسقا يە كادرلاردى دايارلاۋعا, عىلىمي زەرتتەۋلەرگە, جاڭا تەحنولوگيالاردى دامىتۋعا, سونىڭ ىشىندە جاسىل سۋتەگى ءوندىرىسى سالاسىنا ءوز ۇلەسىن قوسادى.

جاستاردى عىلىم سالاسىنا تارتۋ ماقساتىندا  سوڭعى ءۇش جىلدا عىلىمدى قارجىلاندىرۋ 70%-عا ءوستى. ەگەر بۇرىن گرانتتىق جانە نىسانالى قارجىلاندىرۋعا ارنالعان بايقاۋلار ءۇش جىلدا ءبىر رەت جاريالانسا, ەندى جىل سايىن وتكىزىلەدى. گرانتتىق قارجىلاندىرۋعا ارنالعان جالپى كونكۋرستىڭ كولەمى الدىڭعى كونكۋرستارمەن سالىستىرعاندا 1,5 ەسەگە ۇلعايدى», دەپ اتاپ ءوتتى دارحان جۇماقان ۇلى.

ۆيتسە-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, ازاماتتارعا جوعارى ءبىلىمدى قولجەتىمدى ەتۋدىڭ قوسىمشا تەتىگى رەتىندە «كەلەشەك» بىرىڭعاي ورتاق جيناقتاۋ جۇيەسىن, سارالانعان گرانتتار مەن جەڭىلدەتىلگەن كرەديتتەۋدى ەنگىزۋ جونىندە شارالار قابىلدانۋدا.

ماڭعىستاۋ ءوڭىرىنىڭ تۇرعىندارى دارحان جۇماقان ۇلىنا جاستاردى عىلىمعا تارتۋ, ايماقتىق جاس عالىمداردى قولداۋ جانە ت.ب. وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا سۇراقتار قويدى.

«جاس عالىمداردى قولداۋ جانە تالانتتى جاستاردى عىلىمعا تارتۋ ءبىز ءۇشىن باسىم باعىت بولىپ تابىلادى. وتكەن جىلى قر عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگى 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان عىلىمي-تەحنيكالىق جوبالار بويىنشا گرانتتىق قارجىلاندىرۋعا بايقاۋ جاريالادى. بايقاۋ «جاس عالىم» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا جاس مامانداردى قولداۋعا باعىتتالعان, وعان 86 ميلليارد تەڭگە ءبولىندى.

«تسيفرلاندىرۋ, عىلىم جانە يننوۆاتسيا ەسەبىنەن تەحنولوگيالىق سەرپىلىس» ۇلتتىق جوباسى مەن قر عىلىمىن دامىتۋ تۇجىرىمداماسىندا عالىمدار سانىن 50%-عا ارتتىرۋ مىندەتى قويىلدى. بۇل كەزەڭدە جاس عالىمداردى قولداۋعا جانە تالانتتى جاستاردى عىلىمعا تارتۋعا باسىمدىق بەرىلۋى كەرەك. پوستدوكتورانتتاردى قولداۋ ماقساتىندا «جاس عالىم» جوباسى شەڭبەرىندە مىڭ گرانت بولۋگە كونكۋرس وتكىزىلەتىن بولادى.

سونىمەن قاتار قازاقستاندا جاس عالىمدارعا ارنالعان يپوتەكالىق باعدارلاما ىسكە قوسىلدى» - دەپ جاۋاپ بەردى ۆيتسە-مينيستر.

ەسەنوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ قىزمەتكەرى ە.تۋرگەنباەۆ قازاقستاننىڭ تەحنيكالىق ماماندىقتارى ءۇشىن گرانتتاردى بولۋدە جانە رەسۋرستاردى شوعىرلاندىرۋدا تەڭگەرىمسىزدىك ماسەلەسىنە توقتالىپ, وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتتەرگە مەملەكەتتىك گرانتتاردىڭ سانىن كوبەيتۋ تۋرالى ۇسىنىس ايتتى.

ۆيتسە-مينيستر جاۋابىندا وڭىرلەردە ماماندار دايارلاۋ باعىتىندا بولىنەتىن مەملەكەتتىك گرانتتار الداعى ۋاقىتتا ماماندار قاجەتتىلىگى تۋرالى اتلاس بويىنشا جوسپارلاناتىنى تۋرالى ءبولىستى.

ءىس-شارا سوڭىندا دارحان احمەد-زاكي وبلىس ازاماتتارىن جەكە قابىلداپ, ولارعا جوعارى ءبىلىم مەن عىلىم ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىرلەرىن بىلدىرۋگە مۇمكىندىك بەردى.