جاھانداعى يننوۆاتسيالىق ساياسات

«World Intellectual Property Organization», ياعني دۇنيەجۇزىلىك زيات­كەرلىك مەنشىك ۇيىمى دايىن­داعان 2023 جىلعى جاھاندىق يننوۆاتسيالىق يندەكستىڭ نەگىزگى ماق­ساتى – الەمدىك ەكونو­مي­كا­نىڭ يننوۆاتسيالىق دامۋ تۇر­عى­سىنان ۇزدىك ەلدەردى باعا­لاۋ, ولاردىڭ يننوۆاتسيالىق قىز­مەتىنىڭ كورسەتكىشتەرى نەگى­زىندە رەيتينگ قۇرۋ جانە مەملە­كەت­تەردىڭ كۇشتى جانە ءالسىز جاق­تارىن اتاپ ءوتۋ. سونىمەن قاتار زەرتتەۋدە جاھاندىق اۋقىم­داعى ەڭ ءىرى 100 عىلىمي-تەحني­كا­لىق كلاستەر كور­سەتىلگەن. دۇنيە­جۇزىنىڭ ءار­تۇرلى ەلدەرىنىڭ ۇكى­مەتتەرى يننو­ۆاتسيالىق قىزمەتتى سالىس­تىر­مالى باعالاۋ, يننوۆاتسيا كورسەت­كىش­تەرىن جاقسارتۋ جانە عىلىمي نەگىزدەلگەن يننوۆاتسيالىق سايا­ساتتى قالىپتاستىرۋ ءۇشىن اتال­عان يندەكس دەرەكتەرىن پايدا­لانادى. 2019 جىلدان باستاپ بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى كونتەكس­تىن­دە ين­نوۆاتسيالىق قىزمەت مالى­مەت­تە­رىن, ونىڭ ىشىندە پاندەميا اياقتالعاننان كەيىنگى اعىمداعى جاعدايدى باعالاۋدا جاھاندىق يننوۆاتسيالىق يندەكس دەرەكتەرى ۇلگى رەتىندە تانىلادى.

زەرتتەۋ جۇمىسىندا الەمنىڭ 132 ەلىنىڭ ەكونوميكاسى مەن ين­نو­ۆاتسيانىڭ جاھاندىق ۇردىس­تەرى تالدانىپ, رەيتينگتى قۇراس­تى­رۋ كەزىندە 80 ءتۇرلى كورسەتكىش پايدالانىلعان.

2023 جىلعى جاھاندىق يننو­ۆا­تسيالىق رەيتينگتەگى ۇزدىك ۇش­تىك­تى شۆەيتساريا, شۆەتسيا جانە اقش باستاپ تۇر. يننوۆاتسيا سالاسىنداعى 25 جەتەكشى ەلدىڭ 16-سى, ياعني باسىم بولىگى ەۋروپادا ور­نالاسقان. بۇل 2022 جىلمەن سالىستىرعاندا ءبىر مەملەكەتكە كوپ. 2023 جىلعى رەيتينگتە ەۋ­رو­پادان قاراستىرىلىپ وتىر­عان 39 ەكونوميكانىڭ 19-ى ءوز پو­زي­تسيالارىن جاقسارتا العان.

اقش يننوۆاتسيالىق قىز­مەت­تىڭ 80 كورسەتكىشىنىڭ 13-ءى بو­يىنشا رەيتينگتىك كەستەدە كوش باستاعان. اقش «جاھاندىق كور­پوراتيۆتىك ينۆەستورلار», «الىن­عان ۆەنچۋرلىق ينۆەستيتسيالار», «ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ ساپاسى», «كور­پوراتيۆتىك ماتەريالدىق ەمەس اكتيۆتەردى پايدالانۋ قارقىندىلىعى» سەكىلدى بىرقاتار اسا ماڭىزدى ساناتتا ءبىرىنشى ورىندا.

ازيا ەلدەرىنەن العاشقى ون­دىققا سينگاپۋر, وڭتۇستىك كورەيا ەلدەرى ەنگەن. قىتاي 12-ورىنعا تۇراقتاسا, مالايزيا – 36, تۇركيا – 39, ءۇندىستان 40-پوزيتسياعا ورنا­لاسقان.

ءۇندىستان جالپى رەيتينگتە 40-ورىندى ساقتاپ, ورتاشا تا­بىسى تومەن ەلدەر توبىن باس­قارادى. ءۇندىستان – 13 جىل قاتا­رىنان ەلدىڭ ەكونوميكالىق دەڭ­گەيىنەن وزىق قارقىنمەن يننو­ۆاتسيالاردى دامىتقان مەم­لەكەت مارتەبەسىن ساقتاعان رەكورد­تىق كورسەتكىشتىڭ يەگەرى. ءۇندى ەلى «الىنعان ۆەنچۋر­لىق ينۆەستيتسيالار» (6-ورىن), «جاراتىلىستانۋ جانە ينجەنەر­لىك عىلىمدار تۇلەكتەرى» (11-ورىن) سانات­تارىندا جوعارى ۇپاي­عا يە.

جاھاندىق رەيتينگتە رەسەي – 51, يران – 62, بەلارۋس 80-ورىندا تۇراقتاسا, قازاقستان 81-ورىندى يەلەنگەن. كورشىلەس مەملەكەتتەردەن وزبەكستان – 82, ازەربايجان – 89, قىرعىزستان – 106, تاجىكستان 101-ورىنعا تۇراقتاعان.

قورىتىندىلاي العاندا, بۇگىنگىدەي تەحنولوگيا قارقىندى دامىعان, ءوندىرىستى باسقارۋدىڭ يننوۆاتسيالىق ادىستەرى ءۇشىن ءوزارا باسەكە قىزعان شارتتاردا ءاربىر مەملەكەت الەمدىك دامۋدىڭ كوشىنەن قالماي, بارىنشا ءتيىمدى يننوۆاتسيالىق دامۋ جولدارىن قالىپتاستىرۋعا تىرىسادى. الەمنىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرىن يننوۆاتسيالىق ساياسات تۇرعىسىنان زەرتتەگەن جاھاندىق يننوۆاتسيالىق يندەكس زەرتتەۋى ماماندار مەن تاقىرىپقا قىزىعۋشى قاۋىمعا تاجىريبەلىك كومەكشى قۇرال بولا الادى.

باۋىرجان سەرىكباەۆ,

قازاقستان قوعامدىق دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ساراپشىسى