كەيىنگى جىلدارى ەلىمىزدە عىلىمعا ءجىتى كوڭىل بولىنە باستادى. ويتكەنى مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءوز سوزىندە وتاندىق عىلىمنىڭ كەنجەلەپ قالىپ, كوش سوڭىندا جۇرگەنىن ايتقان. بۇعان قوسا, پرەزيدەنت عىلىمدى ىلگەرىلەتۋگە ءبىرشاما باستاما ۇسىنىپ, ارنايى تاپسىرمالار بەرگەن ەدى. اسىرەسە جاس عالىمداردى قولداۋعا دەن قويىلىپ جاتىر.
پرەزيدەنت عىلىم جانە تەحنولوگيالار جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەستىڭ وتىرىسىندا ايتىپ وتكەندەي, كەيىنگى بەس جىلدا عىلىمعا بولىنەتىن قارجى 60 پايىزعا ارتقان. ال ىشكى جالپى ونىمدەگى عىلىمنىڭ ۇلەسى, كەرىسىنشە, 0,13 پايىزعا تومەندەگەن. بۇل قاراجاتتىڭ 70 پايىزى بيۋدجەتتەن بولىنەدى. قاراجاتتىڭ 82 پايىزى ىرگەلى جانە قولدانبالى عىلىمعا جۇمسالادى. قالعان 18 پايىزى عانا تاجىريبەلىك-كونسترۋكتورلىق زەرتتەۋلەرگە ارنالعان. وسى تۇستا عىلىمي زەرتتەۋلەر مەن ءوندىرىس بىتە قايناسىپ, بىرىگە الماي جاتقانى وتاندىق عىلىمداعى وزەكتى ماسەلە. ەلىمىزدە عىلىمي زەرتتەۋلەردى ىسكە جاراتىپ, قولدانىسقا ەنگىزەتىن ءوندىرىس وتە از. كاسىپورىنداردىڭ 65 پايىزى شيكىزات, مەتاللۋرگيا سالاسىندا جۇمىس ىستەيدى. بۇل – ءۇشىنشى تەحنولوگيالىق دەڭگەي. ماشينا جاساۋ, مۇناي-حيميا سالاسىنداعى, ياعني ءتورتىنشى دەڭگەيدەگى ءوندىرىستىڭ ۇلەسى – 34 پايىز. قالعان 1 پايىزى ميكروەلەكترونيكا, روبوتتاندىرۋ جانە IT سالالارىندا نەمەسە بەسىنشى دەڭگەيدەگى تەحنولوگيامەن جۇمىس ىستەيدى. نانو جانە بيوتەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن التىنشى دەڭگەيدەگى ءوندىرىس مۇلدە جوق.
كوڭىل كونشىتپەيتىن كورسەتكىشتەرگە قاراپ عىلىمى وزىق ەلگە اينالۋعا ءالى كوپ جۇمىس ىستەۋ كەرەگىن كورەمىز. دەگەنمەن سالادا ىلگەرىلەۋ باعىتىندا جاسالىپ جاتقان قادامدار بايقالادى. اسىرەسە جاس عالىمداردىڭ وندىرىسكە پايداسىن تيگىزەتىن جوبالارى كوبەيىپ جاتىر. وتاندىق عىلىمدا وسى باستامالار نازاردان تىس قالماۋعا ءتيىس.
جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەلامان ايبولدينوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلىمىزدە جيىرما ەكى مىڭنان استام عالىم بار. ونىڭ ىشىندە قىرىق پايىزىنان استامى جاس عالىمدار بولىپ ەسەپتەلەدى.
– قىرىق جاسقا دەيىن جالپى جاس عالىمدارمەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن 2020 جىلدان باستاپ مينيسترلىك تاراپىنان جاس عالىمدار كەڭەسى قۇرىلعان بولاتىن. كەڭەستىڭ قۇرامىندا جيىرما ءتورت عالىم بار. ولار ءارتۇرلى عىلىم سالاسىنىڭ وكىلدەرى, بەدەلدى جاس عالىمدار. جالپى, وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, 2019 جىلدان باستاپ جاس عالىمداردىڭ وزدەرىنىڭ ارنايى گرانتتىق قارجىلاندىرۋ كونكۋرسى بار. بيىل مىنە, ءتورتىنشى مارتە وتكىزىلدى. بۇگىنگى تاڭدا كونكۋرسقا قاتىسقان 2 مىڭ جوبانىڭ ىشىنەن جاس عالىمداردىڭ 1 مىڭعا جۋىق جوباسى ىسكە اسىپ جاتىر. ياعني ءبىزدىڭ جاس عالىمدار ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنا قاجەتتى عىلىمي جوبالاردى كونكۋرسقا ۇسىنىپ, ناتيجە كورسەتىپ جاتىر. سونداي-اق جوبالارىن كوممەرتسيالاندىرىپ جاتقان جاس عالىمدار بارشىلىق, – دەدى ە.ايبولدينوۆ «عىلىمستان» حابارىنا بەرگەن سۇحباتىندا.
ەلامان ايبولدينوۆ ءوزى دە 2015 جىلدان باستاپ جاسىل ەنەرگەتيكانى, جاسىل ەكونوميكانى دامىتۋ باعىتىندا ۇلكەن جوبانى ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەپ كەلەدى.
«جىل سايىن كونكۋرستارعا قاتىسامىز. ءبىر ۋاقىتتا جولىمىز بولادى, ءبىر ۋاقىتتا جولىمىز بولمايدى. دەگەنمەن دە بيىل ءبىرىنشى قىركۇيەكتە پرەزيدەنت حالىققا جولداۋىندا كومىر حيمياسىن دامىتۋ بويىنشا ۇسىنىس ايتىپ, تاپسىرما بەردى. بۇل باعىتتا بۇۇ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى بار. سونىڭ ىشىندە توعىزىنشى ماقسات وسى ەكولوگياعا, ەنەرگيا كوزىنە بايلانىستى. ءبىزدىڭ جوبا كومىردى پەروليز تاسىلىمەن وڭدەۋ ارقىلى ەنەرگيا كوزىنە قول جەتكىزۋدى دىتتەيدى. مىسالى, قازىر كومىردى تۋرا جاندىرۋ ءادىسى ارقىلى ەنەرگەتيكا رەتىندە قولدانىپ جاتىر. ال ءبىز ۇسىنعان پەروليز ادىسىمەن الىنعان ەنەرگەتيكاعا قول جەتكىزۋ ءتيىمدى ءارى ارزان. ياعني بۇل جەردە پەروليز ادىسىمەن ەنەرگيانى العاننان كەيىن ودان فەرروقورىتپا ءونىمىن دە الۋعا بولادى. فەرروقورىتپانىڭ ءبىر تونناسى مىڭ ەكى ءجۇز دوللار. ول ەندى بيرجالىق تاۋار رەتىندە ەسەپتەلەدى. دەمەك, ءبىز مىسالى پەروليز ادىسىمەن ميلليون توننا كومىر وندىرسەك, ودان ءۇش ءجۇز مىڭ توننا فەرروقورىتپا الىنسا, ونىڭ تونناسىن مىڭ ەكى ءجۇز دوللاردان دەپ ەسەپتەگەننىڭ وزىندە ەكونوميكاعا قانداي پايدا ەكەنىن كورىپ وتىرسىزدار. ءبىر جىلدىڭ ىشىندە فەرروقورىتپانى ساتۋ ارقىلى كەتكەن شىعىندى اقتاپ الۋعا بولادى», دەيدى ول.
بۇعان قوسا جاس عالىمدار كەڭەسىنىڭ توراعاسى ەلامان ايبولدينوۆ قازىرگى ۋاقىتتا دوكتورانتتارمەن بىرلەسىپ, جول قۇرىلىسى ماتەريالىن ءوندىرۋ بويىنشا زەرتتەۋ جۇمىسىن جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. «شيكىزات وتە كوپ, ءتىپتى قوقىس بولىپ جاتىر. قاراعاندىدا, تەمىرتاۋدا, پاۆلوداردا اليۋميني زاۋىتىنان شىعاتىن قالدىقتار ناعىز شيكىزات كوزى. سونى قولدانۋ ارقىلى ءبىر جاعى ەكولوگيالىق جاعىنان پايداسى بار, ەكىنشى جاعىنان تابيعي ونىمدەردى قولدانباي, قالدىقتاردى قولدانۋ ارقىلى ماتەريال جاساۋعا بولادى. قازىر ەلىمىزدە جول قۇرىلىسى قارقىندى ءجۇرىپ جاتقانىن بىلەسىزدەر ءارى جوندەۋدى قاجەت ەتەتىن جولدار دا جەتەرلىك. جالپى ەندى ۇلكەن ماگيسترالداردى سالۋعا قولدانىلماسا دا, اۋىل ورتاسىنداعى جولدى, قالا اراسىنداعى جولداردى سالۋدى جەڭىلدەتۋ, ارزانداتۋ ماقساتىندا وسى تەحنولوگيانى ازىرلەپ جاتىرمىز. تەك قانا شيكىزاتقا سۇيەنبەي, سول شيكىزاتتان نەبىر دايىن ونىمدەردى شىعارۋعا, بالاما ەنەرگيا كوزدەرىن ويلاپ تابۋعا جاس عالىمدارىمىزدىڭ قوسىپ جاتقان ۇلەسى زور», دەدى ە.ايبولدينوۆ.