كوز اۋرۋىن انىقتايتىن نەيروجەلى

گادجەتكە بايلانعان زاماندا ءبىرىنشى زارداپ شەگەتىن – كوز. «ەكى كوزىڭ – شى­راعىڭ» دەيدى قازاق. وسى شىراقتى بەي­قام­دىقتىڭ نەمەسە بىلىكسىز مامانداردىڭ كەسىرىنەن ءوشىرىپ الىپ جاتقاندار قانشاما؟ عالىمداردىڭ بولجامىنشا, جاقىن ارادا ادامزات «كوز اۋرۋلارى» ىندەتىنە تاپ بولادى. الەمدە كورۋ قابىلەتى بۇزىلعان 2,2 ميلليارد ادام بار. ونىڭ ىشىندە سيرەك كەزدەسەتىن كوز اۋرۋلارىنان 500 ميلليون ادام زارداپ شەگىپ جاتىر. ەڭ وكىنىشتىسى – بۇل اۋرۋلارعا 40 پايىزىنا دۇرىس ەمەس ­دياگنوز قويىلادى. ال ZebraEye وسى ىندەتپەن كۇرەسۋگە بەل شەشە كىرىسىپ وتىر. بۇگىندە وتاندىق ستارتاپ اۋرۋدىڭ 6 ءتۇرىن 99 پايىز دالدىكپەن انىقتايدى.

– وفتالمولوگيا – كۇردەلى باعىت. ءبىز سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلارعا نازار سالدىق. سيرەك كەزدەسەتىن اۋرۋلاردىڭ 80 پايىزى تۇقىم قۋالايدى. ناۋقاس ەمدەلسە دە, ول اۋرۋ ۇرپاعىنا بەرىلۋى مۇمكىن. الەم حالقىنىڭ دەموگرافيالىق وسىمىمەن قاتار, پاتولوگيالار ىقتيمالدىلىعى دا ارتادى. سوندىقتان ءبىز دارىگەرگە كومەك بولاتىن پايدالى قۇرال جاساعىمىز كەلدى. 2023 جىلدىڭ ناۋرىزىندا MVP ازىرلەۋگە كىرىستىك تە, ونى سىناقتان ءساتتى وتكىزدىك. جۇمىس توبىن تەز جاساقتادىق. قازىر ونىڭ قۇرامىندا ML-ينجەنەر, ءبىر frontend پەن تاعى ءبىر backend-ازىرلەۋشى بار, – دەدى ستارتاپ نەگىزىن قالاۋشى يانا تەن.

جوبا دارىگەرلەر جۇمىسىن بارىنشا جە­ڭىل­دەتىپ, مەديتسينانى ساپالى ەتە تۇسەدى. كوز اۋرۋىن انىقتايتىن جوبا قالاي جۇ­مىس ىستەيدى؟ سايتقا كىرىپ, فوتودەرەكتى جۇك­تەسە بولدى, جۇيە ناتيجەسىن شىعارىپ بەرەدى. كلينيكالارعا ZebraEye-ءنى قولدانۋ ءۇشىن ەشتەڭە ورناتۋدىڭ قاجەتى جوق. تەك عا­لام­تورعا قوسىلۋ كەرەك. جوبا نەگىزىن قالاۋ­شىلاردىڭ ايتۋىنشا, نارىق ءپىسىپ-جە­تىل­گەننەن كەيىن, دارىگەرلەر مۇنداي تەحنو­لوگياعا دايىن بولعان كەزدە جۇيەنى مەدي­تسينالىق جابدىقتارمەن كىرىكتىرەتىن بولادى.

جاناشىر كوماندا اقش نارىعىنا شىعۋدى جوسپارلاپ وتىر. ول ءۇشىن امەري­كالىق سۋرەتتەر قورى قاجەت. قازىر ZebraEye قولىندا سان-ديەگوداعى كاليفورنيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ 100 مىڭ فوتو دەرەگى بار. قازاقستاندا وسىعان ۇقساس جوبا بار, ول تەك ءبىر پاتولوگيانى انىقتاي الادى. شەتەلدىك شەشىمدەردىڭ دە حال-احۋالى سونداي. نەگىزى MedTech-ءتى كوممەرتسيالاۋ وتە قيىن. مۇنداي ستارتاپتار قانشاما جىل تابىس تاپپاۋى مۇمكىن. بىراق يانا مەن ونىڭ كومانداسى قازىردىڭ وزىندە ەكى مامىلە جاساپ, Astana Vision جەكە كلينيكا جەلىسىمەن ينتەگراتسيا ماسەلەسىن تالقىلاپ ءجۇر. مىسالى, اقش-قا MedTech ستارتاپىمەن كىرۋ ءبىزدىڭ ەلدىكىنەن دە قيىن. ويتكەنى ول جاقتا مەديتسيناعا قويىلاتىن تالاپ قاتاڭ. دەگەنمەن وتانداستارىمىز قازىر Stanford Health Care پروفەسسورىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىپ جاتىر. بولاشاقتا وتاندىق جوبا اقش-تا دا قىزمەت كورسەتىپ جۇرسە, قۋانارلىق جايت.

 – ازىرگە جوبامىز بىزگە بەرىلەتىن دەرەكتەرگە تاۋەلدى. جۋىردا ءبىز وپتيكالىق كوگەرەنت توموگرافياسىن نازار سالاتىن بولامىز. ونىڭ كومەگىمەن دارىگەرلەر كوز تىندەرىن ينفراقىزىل ساۋلەمەن ەگجەي-تەگجەيلى سكانەرلەيدى. مۇنداي جابدىق كوپتەگەن كوز كلينيكاسىندا بار. ءبىز سون­داي-اق ەندوتەلي ميكروسكوپىنان الىن­عان دەرەكتەردى تالدايمىز, بىراق ول تمد ەلدەرىندە ءجيى كەزدەسپەيدى. مىسالى, ەلى­مىزدە مۇنداي قۇرىلعى بەسەۋ عانا, – دەپ ءتۇسىندىردى يانا.

قازىر جاس ونەرتاپقىشتار مەملەكەتتىك ەمحانالارمەن بىرىگىپ, جوبانى كەڭ كولەمدەگى نارىققا شىعارىپ جاتىر. ءتىپتى وڭىرلەرگە شىعىپ, جەرگىلىكتى اۋرۋحانالارمەن جۇمىس ىستەۋ جوسپارلارىندا بولعان. بىراق شاعىن قالالار مەن اۋىلدىق جەردە مەديتسينالىق جابدىقتار تاپشى. بۇل تۇرعىدا يانا «وڭىرلىك اۋرۋحانالاردى جابدىقپەن قامتاماسىز ەتۋ باعدارلاماسى اياسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىمەن جۇمىس ىستەسەك تاماشا بولار ەدى. ءبىز ولارعا دارىگەردىڭ تسيفرلىق كومەكشىسى رەتىندە ءوز سوفتىمىزدى ۇسىنار ەدىك. ستارتاپتى جەكە قارجىعا, نەگىزىنەن ارمان وسپانوۆ پەن دوسجان ءجۇسىپوۆتىڭ اقشاسىنا دامىتىپ جاتىرمىز. جىل سوڭىنا شەيىن عىلىمي جۇمىس, دەرەكتەردى ساتىپ الۋ جانە تەحنولوگيانى جەتىلدىرۋ ءۇشىن راۋند كوتەرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. جالاقى قورىن تۇسكەن تابىستان جاۋىپ وتىرامىز», دەدى.

ءبىر قاراعاندا, ستارتاپتىڭ اتاۋى مەديتسينامەن بايلانىستى ەمەستەي كورىنەدى. يانا ومىردە وزىمىزگە تانىس نۇسقانى عانا تاڭدايمىز, ىقتيمالدىعى تومەن نۇس­قانى جىبەرىپ الامىز دەيدى. ياعني ۇساق ماسەلەلەرگە كوڭىل بولمەيمىز دەيدى. راس, مەديتسينادا دا سولاي. اۋرۋ قاراپايىم بەلگىلەردىڭ ىشىنە جاسىرىنعاندا ونى انىقتاۋ قيىنعا سوعادى. مۇنى يانا «زەبرا اسەرى» دەپ اتادى. دەمەك جوبا قالىپتان تىس ويلاپ, باسقا دارىگەرلەردىڭ نەنى جىبەرىپ العانىن بايقايتىن بولادى.