ولار – اپتاپ ىستىقتا, سارشۇناق ايازدا دا ءاردايىم ساپتا. وت پەن سۋ, جەلدىڭ وتىندە, قاۋىپ پەن قاتەردىڭ بەل ورتاسىندا جۇرسە دە ولار ءۇشىن ادام ءومىرىن قۇتقارۋ – ەڭ جوعارى ميسسيا. جىلدامدىق, ەپتىلىك پەن باتىلدىق – قۇتقارۋشىعا ءتان قابىلەت. ءبىزدىڭ ەلىمىزدە وسى ءبىر قيىن دا, قىزىقتى ماماندىقتى ءومىرىنىڭ مانىنە اينالدىرعان ادامدار از ەمەس. ولاردىڭ ءومىرى مەن ەڭبەگى تالايعا ۇلگى.
ويتكەنى قۇتقارۋشىلار وزدەرى تاڭداعان ماماندىقتى شىن سۇيەدى ءارى وزدەرى ەڭبەك ەتەتىن سالاعا جان-تانىمەن بەرىلگەن. مۇنداي ماماندار ءۇشىن اتاق-ابىروي مەن تابىس تا ءبىرىنشى ورىندا ەمەس, ماڭىزدىسى – كاسىبىنە دەگەن ادالدىق.
سەرىك شەريازدانوۆتىڭ قۇتقارۋشى دەگەن مارتەبەلى ماماندىقتى كاسىپ ەتكەنىنە 14 جىلدان اسا ۋاقىت وتكەن. ءبىر ادامدى قاتەردەن امان الىپ قالۋدىڭ ءوزى قانشالىقتى كۇش-جىگەردى, جاۋاپكەرشىلىكتى, ەرلىك پەن ورلىكتى تالاپ ەتەتىنى ءمالىم. ادامداردى قۇتقارۋ, جوعالعانداردى ىزدەۋ, سۋدا, دالادا, ۇيدە قاۋىپتى جاعدايعا تاپ بولعانداردى اجالدان اراشالاپ قالۋ – قاۋىپ-قاتەرى مول قىزمەت يەلەرىنىڭ نەگىزگى ارقالاعان مىندەتتەرى.
پاۆلودار وبلىسىندا ازاماتتار ءۇشىن ەڭ قاۋىپتى تابيعي جەرلەردىڭ ءبىرى – ەرتىس وزەنى. حالقىمىز «وت پەن سۋ – ءتىلسىز جاۋ» دەپ تەگىن ايتپاعان. ءوڭىردى قاق جارىپ, 720 شاقىرىم جەردى باسىپ وتەتىن ءىرى وزەننىڭ اينالاسى تولعان اۋىل, قايناعان تىرشىلىك. قۇتقارۋشىلار الا جازداي اپتاپ ىستىقتان سۋ جاعالاعان كوپشىلىكتىڭ قاۋىپسىزدىگىن كىرپىك قاقپاي كۇزەتسە, كۇز بەن قىستا بالالار مەن قىزىق ىزدەگەن اۋەسقوي بالىقشىلاردىڭ مۇز ويىقتارىنا ءتۇسىپ كەتپەۋىن قاداعالايدى. بيىل ەرتىس-بايان وڭىرىندە جاز ەرەكشە ىستىق بولىپ, ورتتەن بولەك, سۋعا كەتۋ وقيعالارى دا از تىركەلمەدى.
«ەرتىس – اعىنى وتە ارىندى وزەن. ءتۇبى تەرەڭ, لايلى كەلەدى. جىل باسىنان بەرى رەسمي دەرەك بويىنشا 6 ادام سۋعا كەتتى. دەگەنمەن ونىڭ سىرتىندا قاۋىپسىزدىك شارالارىن ساقتاماۋ, وزىنە-ءوزى قول جۇمساۋ فاكتىلەرى بويىنشا ءتىلسىز جاۋدىڭ قۇربانىنا اينالعاندار دا بارشىلىق. سۋعا كەتكەندەردىڭ ءمايىتىن ىزدەۋ – وتە قيىن شارۋا. كەيدە ءوزىمىزدىڭ جىگىتتەر سۋ استىندا جاتقان اعاشتىڭ تۇبىرلەرىنە سوعىلىپ, بولماسا ۇلكەن شۇڭقىرلارعا ءتۇسىپ كەتىپ, ومىرىنە قاۋىپ ءتونىپ جاتادى. ولاردى كەز كەلگەن قاۋىپتى جاعدايعا الدىن الا دايىنداۋدىڭ ناتيجەسىندە قىسىلتاياڭ ساتتەن امان-ەسەن شىعىپ ءجۇر. ءبىزدىڭ مەكەمەدە ءوڭىر بويىنشا 91 قىزمەتكەرىمىز بار بولسا, سونىڭ 40-ى سۇڭگۋىرلىك قىزمەتتى اتقارا الادى. ارنايى سۋعا سۇڭگۋ كوستيۋمدەرىمىز جەتەرلىك, تەك بيىل جاڭادان 27 جيىنتىق الىندى. تەحنيكا پاركىمىز, قايىقتار مەن كاتەرلەرىمىز, قۇرال-جابدىقتارىمىز دا جەتكىلىكتى. جىل باسىنان بەرى جالپى 630 شۇعىل شاقىرتۋعا بارىپ, 112 ادامنىڭ ءومىرىن قۇتقاردىق. ونىڭ 412-ءسى اۆاريالىق قۇتقارۋعا تيەسىلى. وسىنداي تسيفرلاردان-اق ءبىزدىڭ ماماندارىمىزدىڭ بوس وتىراتىن كۇنى بولمايتىنىن بايقاۋ قيىنعا سوقپاس», دەيدى ول.
سەرىك مۇباراك ۇلى بۇگىندە وڭىرلىك توتەنشە جاعداي دەپارتامەنتىنە قاراستى ءورت ءسوندىرۋ جانە اۆاريالىق قۇتقارۋ جۇمىستارى قىزمەتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى بولىپ ەڭبەك ەتىپ جاتىر. ايتۋىنشا, قۇتقارۋشى قىزمەتى كوپ ازاماتتار ءۇشىن پسيحولوگيالىق تۇرعىدان اسا اۋىر. جۋىقتا ەرتىس وزەنىنىڭ پاۆلودارسكوە اۋىلى ماڭىندا 43 جاستاعى ايەل مەن ونىڭ ەكى بالاسى كولىكپەن سۋعا باتىپ كەتتى. كىشكەنتاي بالالار قاراۋسىزدىقتىڭ قۇربانى بولىپ, سۋعا تۇنشىعىپ قالاتىن قايعىلى وقيعالار جىل سايىن تىركەلەدى.
«بىردە بىرنەشە وتباسى تابيعات اياسىنا شىعىپ سەرۋەندەپ, وزەنگە شومىلىپ ءجۇرىپ, جاس بالانىڭ جوعالىپ كەتكەنىن ايتىپ حابارلاستى. الگى جەرگە جەدەل جەتىپ, سۋ ايدىنىن زەردەلەگەندە جوعالعان بالانىڭ جاعالاۋدان نەبارى 2-3 مەتر جەردە, سۋداعى شاعىن شۇڭقىرعا ءتۇسىپ كوز جۇمعانىن انىقتادىق. اتا-اناسى كوڭىل كوتەرىپ ءجۇرىپ, قاراماعان. كىشكەنە بالالاردىڭ ءمايىتىن سۋدان الىپ شىعىپ, اكە-شەشەسىنە تاپسىرۋ – ءبىز ءۇشىن اسا قيىن ءسات. مۇنداي باقىتسىز جاعدايدىڭ الدىن الۋعا ابدەن بولاتىن ەدى عوي دەپ كەيدە ىشىمىزدەن قايعىعا باتامىز. بيىل جاڭا يامىشەۆ اۋىلى ماڭىندا, ۋسپەن اۋدانىندا, ەكىباستۇزدىڭ اۋىلدىق ايماقتارىندا وسىنداي قايعىلى جايتتار تىركەلدى. باقىلاۋسىز بالا كەز كەلگەن جاعدايعا ۇرىنۋى مۇمكىن. وسىنى ەرەسەكتەر قاپەردەن شىعارماسا ەكەن», دەيدى مامان.
تاعى ءبىر قايعىلى جايت, بيىل ءساۋىر ايىندا ەكىباستۇزدىڭ اۋىلدىق وكرۋگىندە تىركەلدى. جوق ىزدەپ شىققان ەرلى-زايىپتىلار ايدالادا ەكىگە ءبولىنىپ, اداسىپ كەتكەن. قۇتقارۋشىلار ءتارتىپ ساقشىلارىمەن بىرگە ەكى تاۋلىك بويى ايەل ادامدى ىزدەدى. وكىنىشكە قاراي, ونىڭ قاتتى سۋىقتان ءۇسىپ ولگەنى انىقتالدى. دۇنيە-م ۇلىك ءۇشىن ءوز باسىن قاتەرگە تىگۋ, جولعا, ساپارعا شىققاندا جەڭىل كيىنۋ كوپتەگەن قيىن- دىققا ۇرىندىرىپ جاتادى. ابايسىزدىق پەن نەمقۇرايدىلىق – ادامعا جاۋ فاكتورلار.
قۇتقارۋشىلار ەڭبەگىنىڭ ارقاسىندا جازعىتۇرىم تاسقىن سۋدىڭ الەگىنەن قۇتىلىپ وتىرعان ەلدى مەكەندەر دە بارشىلىق. سوناۋ ءبىر جىلدارى اقتوعاي اۋدانى شولاقسور اۋىلىنىڭ جۇرتشىلىعى كوكتەمدە سۋ جۇرگەندە بولەك ارالدا قالعانداي كۇن كەشەتىن. كەيىنگى ەكى جىلدا قۇتقارۋشىلار ونداعى سىلەتى وزەنىنىڭ مۇزىن ارالاپ كەسىپ, سۋدىڭ جىلدام ءوتىپ كەتۋىنە جاعداي تۋدىرىپ كەلەدى. وسىلايشا, شولاقسورلىقتار ءبىر بەينەتتەن قۇتىلدى.
قۇتقارۋ قىزمەتى ماماندارىنىڭ جۇمىسى جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە دە ءبىر تولاستامايدى. قازىرگى كۇز ايلارىندا سۋ ۇستىنە رەزەڭكە قايىقپەن شىعىپ, بالىق اۋلايتىن اۋەسقويلار كوپ. رەزەڭكە قايىعى اۋىپ كەتىپ, بولماسا وزەننىڭ جارلاۋىت تۇستارى وپىرىلىپ, تالاي ادام وپات بولعان. ونىڭ ۇستىنە قاراشا ايىنىڭ سوڭى, جەلتوقسان ايىنىڭ باسىنداعى جۇقا مۇزعا شىعىپ, بالىق اۋلايتىندار دا تابىلادى. وسىنىڭ بارلىعىن باقىلاۋ, ادامداردى كەز كەلگەن قاۋىپ-قاتەردەن ساقتاندىرۋ – قۇتقارۋشىلاردىڭ مىندەتى.
پاۆلودار وبلىسى