نەيروحيرۋرگيا بولىمشەسىندەگى ءبىر كۇن

اۋرۋحانا – دەنساۋلىق پەن ءومىردىڭ قا­دى­رىن بىلگىزەتىن ورىن. مۇنى تابالدىرى­عى­­­نان اتتاعان ساتتە-اق ۇعىناسىڭ. بۇل بو­­لىم­شەگە جىلىنا مىڭعا جۋىق ناۋ­قاس تۇ­سەدى. 8 دارىگەر, 9 مەدبيكە, 7 تازا­­لىق­­شى جۇمىس ىستەيدى. بو­لىم­شە­دە ورتا­لىق جانە پەريفەريالىق نەرۆ جۇيەسىنىڭ پاتو­لو­گياسىن, دەگە­نەرا­تسيالىق اۋرۋ مەن ومىرت­قا باعاناسى جا­راقاتتارىنىڭ زارداپ­تارىن ەمدەي­دى. مي مەن ج ۇلىن اۋرۋلارىن دياگنوس­تيكالاۋدىڭ دا بارلىق ءتۇرى جۇرگىزىلەدى.

وسى حابارلارعا قانىق بولعاننان كەيىن اۋرۋحانا ءىشىن ارالاۋعا كىرىستىك. سوزگە سەنۋىن سەندىك, ناتيجەسىن كوز­بەن كورۋگە اسىقتىق. القيسسانى ەم­دەلۋشىلەردىڭ جاعدايىن بىلۋدەن باستادىق. باقىلاۋىمىزشا, بولىمشەدە 12 بيۋدجەتتىك جانە 2 اقىلى توسەكتىك ورىن بار. بوس ورىن كورمەدىك. ءار توسەك­تە ءومىر ءۇشىن ارپالىسىپ جاتقان جان­دار جاتىر. پاتسيەنتتەرگە جايلى جاع­داي جاسالعانىن ۇعىنىپ, قۋانىپ تا كەلە­مىز. ءبىر نەمەسە ەكى ورىندى پالا­تالار, ولاردىڭ اربىرەۋىندە سەبەزگى, ساني­تارلىق توراپ, جازۋ ۇستەلى, كيىمگە ار­نالعان شكافتار بار ەكەن. سودان 72 جاس­تاعى ەمدەلۋشىگە جولىعىپ, سوزگە تارتتىق.

– جاعدايىمىز جاقسى. بۇل جەردە ءبارى مە­يى­رىممەن قارايدى. «اجەلەپ» كوڭى­لىم­­نەن شىع­ۋعا تىرىسادى. دارىگەر­لەر­دەن باس­­تاپ تازالىقشىلارعا دەيىن جاقسى قارىم-قا­تى­ناس جاسايدى. ءوزىم اۋىرىپ, جانىم قينال­عاندا بۇل ماعان وتە ۇلكەن كومەك. ءبىر اپتاداي توسەكتەن تۇرا الماي قال­عان كەزىم ۇشىراستى. سوندا مەنى بالا­شا جۋىندىرىپ, تا­ماقتاندىرىپ جاع­دايىم­دى جاسادى. قىزىق ايتايىن, وسى­­دان ءتورت كۇن بۇرىن مەنى باسقا بولىم­شەگە اۋىست­ىردى. ول جاقتان كەتكەنشە اسىقتىم. بۇل بولىمشەنىڭ ءوزىنىڭ ءبىر تىنىش­تىق كۇيى, قۇندىلىعى بار, – دەدى قورعال­جىن­نان كەلىپ, ەمدەلىپ جاتقان قانتاي قاليقىزى.

باسقا دا ناۋقاستاردىڭ ايتۋىن­شا, شىنىمەن, بۇل بولىمشەنىڭ ەرەك­شە اتموسفەراسى بار. ونىڭ سەبە­بىن دە ەمدەلۋشىلەردىڭ وزىنەن سۇراپ كوردىك. تۇسىنۋىمىزشە, ءبىرىنشى پسي­حو­لوگيالىق جۇمىستار جۇرگىزىلەدى ەكەن. دارىگەرلەر ناۋقاسقا اۋرۋىن بايىپپەن ءتۇسىندىرىپ, تالداپ, ەمدەۋ جولىن جىك-جىگىمەن ۇعىندىرادى. سودان ناۋقاستار بەلگىسىزدىكتەن ارىلىپ, كوكەيلەرىندە ءبىر شىرايلى ءۇمىت پايدا بولادى. ەكىنشىدەن, بولىمشە جۇمىسشىلارىنا «سىپايىلىق, مەيى­رىم, جاناشىرلىق» دەگەن قاتاڭ تالاپ قويىلعان. ۇشىنشىدەن, اكىمشىلىك تازالىق پەن جايلىلىققا ەرەكشە نازار اۋدارعان. مىسالى, ناۋقاستار جاتقان بولمەگە كۇنىنە ەكى رەت كۆارتستاۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى.

– بىزگە قاتاڭ تالاپ قويىلادى. باسشىلىق جۇمىسقا ەرتە كەلەدى. ەڭ باستىسى, قاتەمەن جۇ­مىس ىستەت­كىزەدى. دارىگەرلەردىڭ, مەدبي­كەلەردىڭ, تازالىقشىلاردىڭ جىبەرگەن قاتە-كەمشىلىكتەرى تالدانىپ, جەكە قادا­عا­لاۋمەن قاتەسىن تۇزەتكىزەدى. ەس­كەر­­تە كەتەيىن, مۇنىڭ ءبارى – ەش­قان­داي ايعاي-شۋسىز بىلىكتىلىكپەن جۇرگىزىلەتىن جۇمىس. ودان كەيىن تەك ناۋقاستارمەن ەمەس, بىزبەن دە پسيحو­لوگيالىق جۇمىس جۇرگىزىلەدى. نەگىزگى ماقساتىمىزدى ەسكە سالىپ, تابان­دىلىق پەن سالقىنقاندىلىقتى ەرەكشە تالاپ ەتەدى. بۇعان قاتىستى پراكتيكالىق جۇمىستار دا جۇرەدى. سوسىن تەك وقۋ ورنىنان العان ءبىلىم عانا ەمەس, وزىمىزدەن ءارى قاراي دا ىزدەنىپ, شەتەل تاجىريبەلەرىنە قاراۋىمىزدى سۇرايدى. بىراق مەنىڭ ويىمشا, ەڭ باستى ەرەكشەلىگىمىز – ادامداردىڭ جانىن ءتۇسىنىپ, ءتانىن كاسىبي تۇردە ەمدەيتىنىمىز دەپ ويلايمىن, – دەدى وسى اۋرۋحانادا 11 جىلدان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلە جاتقان اعا مەدبيكە ايدا سەرىكقازىقىزى.

بولىمشە مەڭگەرۋشىسى قانات احمەتوۆتىڭ پىكىرىن­شە, بۇل جەردەگى ماماندار رەسەي, گەر­مانيا, فرانتسيا, جاپونيا, اۋستريا, وڭتۇستىك كورەيانىڭ كلينيكالا­رىندا تاعىلىمدامادان وتكەن. اۋرۋحانا سىرت­تان دارى­گەرلەر دە الدىرتىپ تۇرا­دى. اسىرەسە تۇركيا, گەرمانيا, يز­رايل, پولشا مەملەكەتىنىڭ مەديتسي­نا ماماندارىمەن تىعىز بايلانىس ورناتىلعان.

سودان وپەراتسيا جاسايتىن بولمەگە كىردىك. ءفوتوتىلشى وپەراتسيا ساتىنەن سۋرەتتەر ءتۇسىرىپ الدى. ءبىز تەحنيكالىق جاعدايدى سارالاپ ۇلگەردىك. وپەراتسيا­لىق ارەكەتتەر جوعارى تەحنولوگيا­لى ادىستەردى, شاعىن ينۆازيالىق تەحنيكانى پايدالانۋىمەن جاسالادى ەكەن. نەيروحيرۋرگيالىق وپەراتسيا جاساۋ بولمەسى وزىق تەحنولوگيالى جابدىقپەن جاراقتاندىرىلعان. مى­سالى, OPMI PENTERO 900 وپە­راتسيالىق ميكروسكوپى, نەيروناۆيگاتسيا, ەلەكتروندى وپتيكالىق تۇرلەندىرگىش, راديوجيىلىكتى گەنەراتورلار بار.

اۋرۋحانا جانى – دارىگەر. سول سەبەپتى وپەراتسياعا كەدەرگى جاساماي, سىرتقا شىعىپ, دارىگەرمەن تىلدەسۋدى ءجون كوردىك. رۇستەم امانتاي ۇلى – بىلىكتى مامان. جىلىنا 100-دەن اسا وپەراتسيا جاسايدى. رەكوردى – 180 وپەراتسيا. مايتالمان مامان تۋرالى ءسوزدى بىردەن ەرەكشەلىگىنەن باستايىق. ونىڭ ايتۋىنشا, وپەراتسياعا ۇنەمى كوڭىلدى كىرەدى. ناۋقاسقا ناركوز بەرگەننەن كەيىن, بىردەن جانىنا جاقىن, ءارتۇرلى جانرداعى مۋزىكا قوسىپ, وپەراتسيا­نى مۋزىكا تىڭداپ جاساپ شىعادى. نەگىزى مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ اراسىندا مۇنداي ءۇردىستىڭ بۇرىننان بارى ءمالىم. ءار دارىگەردىڭ ءوز ىرىمى, ادەتى بولادى. ءبىزدىڭ ەستىگەندەرىمىزدىڭ ىشىندەگى ەرەكشەسى دە وسى بولدى. ول جىل سا­يىن نەيروحيرۋرگياعا بايلانىس­تى شەبەرلىك كۋرستارىنان ءوتىپ, ءبىلىمىن جاڭارتىپ وتىرادى.

– مەن ءوز پاتسيەنتتەرىممەن ۇنەمى بايلانىستا بولۋعا تىرىسامىن. ولار­­دىڭ وپەراتسيادان كەيىن اياققا تۇ­رىپ كەتۋى جانىما جىلۋ بەرەدى. ءوز ماماندىعىمدى ودان ءارى سۇيە تۇسەمىن. دارىگەرگە ءتورت نارسە كەرەك: ءبىلىم, سابىر, جان-جاقتىلىق, بىرەگەي بولمىس. سوندا عانا ول شىن دارىگەر بولا الادى. مەن وزگە دارىگەرلەر سەكىلدى قالاي دارىگەر بولعانىمدى, مامان­دىعىمنىڭ ەرەكشەلىگىن جانە باسقا دا تاقىرىپتاردى قوزعاماي-اق قويايىن. وتە ماڭىزدى ءبىر دۇنيە تۋرالى ايتقىم كەلەدى. ادامدار قازىر وزدەرىن كۇتۋدى قويدى. قازىر بىزگە باس-مي, ومىرتقا, ىسىك اۋرۋلارىمەن اۋىراتىن ادامدار كوپ تۇسەدى. شىنى كەرەك, مۇنىڭ ءبارى – كۇتىنبەۋدىڭ سالدارى. ادامدار قاراپايىم قاعيدالارعا ءمان بەرۋدى قويعان. ۇلى ىستەرگە, وقيعالارعا جۇگىرەدى. بىراق دەنساۋلىقتى ساقتاۋ قاراپايىم قاعيدالاردان باستالادى, – دەيدى ر.امانتاي ۇلى.

جالپى, وتاندىق نەيروحيرۋرگيا ۇلت­تىق ورتالىق پەن 39 وبلىس­تىق جانە قالالىق اۋرۋحانالار بازا­سىن­­داعى 51 بولىمشەدەن تۇرادى. كەيىن­گى 15 جىلدا ەلىمىزدە نەيروحي­رۋر­­گيا­نىڭ جاڭا باعىتتارى پايدا بولدى. ميكرونەيروحيرۋرگيا, ەندوۆاس­كۋليارلىق نەيروحيرۋرگيا, تامىرلى پاتولوگيالاردى ەمدەۋ, ومىرتقا مەن ج ۇلىننىڭ زاقىمدانۋى كەزىندەگى رەكونسترۋكتيۆتىك وپەراتسيا, ىسىكتەر مەن ميدىڭ باسقا دا پاتولوگياسى كەزىندە نەيرومودۋلياتسيا جانە نەيروناۆيگاتسيا جۇيەلەرىن قولدانۋ بويىنشا 70 ين­نوۆاتسيالىق تەحنولوگيا ەنگىزىلگەن. بۇرىن ەمدەلمەيتىن اۋرۋلار قازىر ەمدەلەتىن بولعان. مەديتسينا جاعدايى بىرتىندەپ جاقسارىپ جاتىر. وسى اۋرۋحانا سەكىلدى زاماناۋي جابدىقتارمەن جاراقتاندىرىلعان جانە قۇرامىندا ءتيىستى سالالىق ماماندارى بار ەمدەۋ ورىندارى كو­بەي­دى. شەتەلدەن تاجىريبە الماسىپ, ەم­دەۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارى مەن ادىستەرىن ەنگىزۋ دە قولعا الىنىپ ءجۇر.

تۇيگەنىمىز, جاعداي جاقسارىپ كەلەدى. بىراق تۇيتكىل­دەر دە جوق ەمەس. مىسالى, ارنايى توسەكتىك ورىندار جەتكىلىكسىز ايماق­تار ءالى دە بار. بالالار جاتاتىن نەيروحيرۋر­گيالىق ورىن از, كەي وڭىردە مۇلدەم جوق. تەرەڭدەي بەرسەك, تىزبەك جالعاسا بەرەدى. ماسەلەلەر شەشىمىن تاۋىپ, مەديتسينامىز ءالى دە جاقسارا تۇسەدى دەپ سەنەمىز.