بەلسەندى جاستاردىڭ جاھاندىق مالىمدەمەسى

«LCOY Kazakhstan 2023» – بىرىككەن ۇلت­تار ۇيىمىنىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋى جو­نىن­­دەگى نەگىزدەمەلىك كونۆەنتسياسى­ (UNFCCC) جانە «SDSN Youth Kazakh­stan»­ ۇيىمىنىڭ رەسمي جاس­تار توبى «YOUNGO» ميسسياسىنىڭ نەگىز­گى ءىس-شارا­سى. جىل سايىن ۇيىم­داس­تىرىلاتىن كونفە­رەنتسيانىڭ باستى ماق­ساتى – جاس كوشباسشىلاردىڭ باسىن قو­سىپ, كليمات­تىڭ وزگەرۋى تۋراسىندا بازا­لىق ءبىلىم بەرىپ, ولاردىڭ وسى سالا­دا بەلسەندى كاتا­لي­زاتور بولۋىنا ىقپال­دا­سۋ.

ء«بىز كليماتتىڭ وزگەرۋىنە قاتىستى پىكىر­تالاستاردا جاستاردىڭ داۋسى وتە ماڭىزدى دەپ ەسەپتەيمىز. قازىرگى ۋاقىتتا ورتالىق ازيا, ونىڭ ىشىندە قازاقستان كليماتتىق وزگەرىستەردىڭ بارلىق سالدا­رىن ايتارلىقتاي سەزىنەتىنىن بايقا­دىق. سوندىقتان بۇل تاقىرىپتى نە­عۇر­لىم كوپ ايتىپ, تالقىلاي الساق, سو­عۇرلىم ادامدار, اسىرەسە جاستار جاھان­دىق ماسەلەلەردەن حاباردار بولادى. سونىمەن قاتار جاستار اراسىندا يدەيا­لار مەن تاجىريبە الماسۋ مۇنداي الاڭ­داردىڭ كوپ بولعانى ابزال. ويتكەنى بۇل جاستار بولاشاق شەشىم قابىلداۋ ۇردىستەرىنىڭ الدىڭعى قاتارىندا تۇرعان بۋىن. كونفەرەنتسيادا ءۇش پانەلدىك سەسسيا بويىنشا توپتىق جۇمىستى قامتيتىن قورىتىندى قۇجات بولادى. جەرگىلىكتى جاستاردىڭ ءار مالىمدەمەسى سايىپ كەلگەندە جاھاندىق COY جانە ودان كەيىنگى بۇۇ كليماتتىڭ وزگەرۋى جونىندەگى كونفەرەنتسياسىندا (COP) قولدانىلادى», دەدى «LCOY Kazakhstan 2023» ۇيلەستىرۋشىسى مۇحتار امانباي ۇلى.

ال «SDSN Youth Kazakhstan» – ەل جاستارى اراسىندا بۇۇ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن ىلگەرىلەتۋگە باعىتتالعان باستاما. ول بىلتىر ماۋسىم ايىندا نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە قۇرىلعان.

ء«بىزدىڭ كوزدەگەنىمىز – تۇراقتى دامۋ­دىڭ 17 ماقساتىنا جەتۋ ءۇشىن شەشىم­دەردى انىقتاۋعا جانە ازىرلەۋگە كومەك­تەسۋ. قازاقستانداعى جەلى وتكەن جىلى پايدا بولدى. قازىر 20-عا جۋىق مەكەمە بار. العاش SDSN كونفە­رەن­تسياسىن ۇيىمداستىرعاندا, ءىس-شارا­داعى جاستاردىڭ بەلسەندىلىگى ۇنادى. «SDSN Youth» ازىرلەگەن جانە قازاق­ستان­دا جۇزەگە اسىراتىن 4-5 پرەزەنتاتسيا مەن جوبا بار. ۇيىمنىڭ كەي تۇجى­رىم­داما­لىق سۇحباتتارى مەن پرەزەنتاتسيا­لارى جانە جوبالارى قوعامداعى جال­­پى ادامزاتقا ماڭىزدى, وزەكتى ماسەلە­لەرگە ارنالدى. ءبىز ءار باستامادا ونى شەشۋ جولدارىن قاراستىردىق», دەدى قازاقستانداعى SDSN توراعاسى شيگەو كاتسۋ.

پانەلدىك سەسسيانىڭ بىرىندە قازاق ۇلت­تىق گەوگرافيالىق قوعامىنىڭ وكىلى ايدا تابەلينوۆا كليماتتىڭ وزگەرۋىنىڭ گيدرو­ەكولوگيالىق جۇيەگە اسەرىن باعام­داپ, وڭىرلىك جانە جاھاندىق جىلىنۋ اسە­رىنەن قازاقستاندا سۋ تسيكلىندەگى وزگە­رىس­­تەرگە بايلانىستى تۋىنداعان وسال تۇستارىن ءسوز ەتتى. جاس زەرتتەۋشى ماسە­لەنى شەشۋ جولدارىن دا ۇسىندى. اتاپ ايت­قاندا, كانالداردى جاڭارتۋ, بۋلانۋ­دى­ ازايتۋ جانە سۋ استىندا باسسەين باتارەيا­لارىن سالۋ.

سونداي-اق ول ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق ەكونو­ميكالىق جوسپارلاۋىنداعى ەكولو­گيالىق تاۋەكەلدەردى ەسكەرۋدىڭ ماڭىز­دى­لى­عىن اتاپ ءوتتى. بۇعان قوسا ەكونوميكا سەكتور­لارىندا سۋدى پايدالانۋدى رەتتەۋ ءۇشىن IT تەحنولوگيالاردىڭ مۇمكىندىگىن قول­دانۋعا شاقىردى. جيىلعاندارعا كاسپي تەڭىزىنىڭ ماسەلەسىن دە جان-جاق­تى­ تالداپ كورسەتتى.

«كاسپي تەڭىزىنىڭ ورتالىعى مۇحيت­تىق جانە شىعىس ەۋروپالىق پليتالار اراسىنداعى بولىكتەن ءوتىپ, سۋ دەڭ­گەيىنىڭ اۋىتقۋىن تۋدىرادى. كاسپي جاعا­لا­ۋىن­دا بولىپ جاتقان بۇل تابيعي ۇدەرىستەر كلي­ماتتىڭ وزگەرۋىنىڭ كور­سەتكىشى. دەمەك دەفليا­تسيا, تۇزدانۋ جانە ەروزيا سياقتى قۇ­بى­لىستاردى زەرت­تەۋ كليماتتىڭ وز­گە­رۋ­­ ديناميكاسىن تۇسىنۋدە شەشۋشى ءرول ات­­­قا­رادى. بۇل پروبلەمالاردى تالقىلاۋ كاس­­­­پي تەڭىزى جاعالاۋىنداعى بەس مەم­لە­­­كەت­تىڭ اراسىنداعى حالىقارالىق ى­ن­تى­­­­­ماق­تاستىقتى تالاپ ەتەدى. «Qazaq Geo­­g­raphy» بيىل تۇركى مەملەكەتتەرىنىڭ گەو­­­­گرا­­­­فيالىق كەڭەسىن قۇرۋ تۋرالى باس­تا­ما­­­ كوتەرىپ, وسى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن پلات­­­فورما ۇسىندى», دەدى ايدا تابەلي­نوۆا.

ماڭىزدى ماسەلەلەر قوردالانعان وتىرىستا قاتىسۋشىلاردىڭ كليماتتىڭ وزگەرۋى جانە ونىڭ سالدارى تۋرالى تۇسىنىگىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان «Climate fresco» دەپ اتالاتىن ستۋدەنتتىك جوبالار, ونەر كورمەسى جانە كليمات تاقىرى­بىن­دا­عى­ ويىن ۇيىمداستىرىلدى.

كونفەرەنتسيا سوڭىندا سپيكەرلەر كلي­مات­تىڭ وزگەرۋى تۋرالى بۇۇ-عا مالىم­دەمە جىبە­رەتىنىن حابارلادى. بۇل قۇجات بىرىك­كەن اراب امىرلىكتەرىنىڭ دۋباي قالا­سىندا وتە­تىن بۇۇ كليماتتىڭ وزگەرۋى جونىن­دەگى 28-جاس­تار كونفەرەنتسياسىنا ۇسىنىلىپ, كلي­ماتتىڭ وزگەرۋى بويىنشا جاھاندىق شەشىم­گە ىقپال ەتۋگە سەپ بولادى.