اعارتۋشى-پەداگوگ ىبىراي ءالتىنساريننىڭ «مەن جاقسى مۇعالىمدى دۇنيەدەگىنىڭ بارىنەن دە قىمبات كورەمىن» دەگەن ءسوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىنە ەش كۇمان بولماسى انىق. نەگە دەسەڭىز, جاقسى مۇعالىم عانا ءبىلىم مەن تاربيەنى تەرەڭ ۇشتاستىرا وتىرىپ, ءتۇرلى عىلىم نەگىزدەرىن مەڭگەرگەن, سانالى, باسەكەگە قابىلەتتى تۇلعانىڭ قالىپتاسىپ شىعۋىنا كۇش سالادى. ىبىراي بابامىز جوعارى باعالاعان جاقسى مۇعالىم دەپ قانداي ماماندى ايتامىز, ول قانداي بولۋى كەرەك؟ بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىنا سپانديار كوبەەۆتىڭ ۇستازدىق جولىنا ۇڭىلگەندەر قانىعادى دەپ ويلايمىز. پەداگوگ-جازۋشىنىڭ «ورىندالعان ارمان» مەمۋارلىق ەڭبەگىن مۇقيات زەردەلەي وتىرىپ, وسىنداي بايلامعا كەلدىك.
سوناۋ قيىن-قىستاۋ كەزەڭدە جوقتان بار جاساپ, وقۋ قۇرالىن قۇراستىرىپ, ءبىلىم-تاربيە تاقىرىبىندا ماقالالار جازىپ, مەكتەپتەر اشىپ, ايانباي ەڭبەك ەتكەن سپانديار كوبەەۆ ونەگەسى – مۇعالىمدەر ءۇشىن انىق باعدار. ۇستازدىقتىڭ قىر-سىرىن تەرەڭ مەڭگەرىپ, قىزمەتىن زور سۇيىسپەنشىلىكپەن, كاسىبي شەبەرلىكپەن اتقارعان ول ى.ءالتىنساريندى قىمبات كورىپ, جوعارى باعالاعان جاقسى مۇعالىم, قازىرگى تىلمەن ايتقاندا, ۇزدىك پەداگوگ بولا ءبىلدى.
سپانديار كوبەەۆ 1878 جىلى 1 قازاندا قوستاناي وبلىسى مەڭدىقارا اۋدانى قۇرمانباي وتكەلى دەپ اتالاتىن كۇزەكتە دۇنيەگە كەلگەن. اتا-اناسى ونى الدىمەن مولدانىڭ وقۋىنا بەرەدى. الايدا ول مولدانىڭ وكتەمدىگىنە شىداي الماي, قاشىپ شىعادى. باقىتىنا قاراي, كوپ ۇزاماي ى.ءالتىنساريننىڭ ۇيىتقى بولۋىمەن اۋىلدا مەكتەپ اشۋ ءىسى قولعا الىنادى. سول مەكتەپكە وقۋعا قابىلدانۋشىلار قاتارىنا كوبەي كەلەشەگىنەن كوپ ءۇمىت كۇتتىرگەن ۇلى سپاندياردى جازدىرادى. ايتسە دە مەكتەپكە كەلگەن كۇنى ۇلىن وقۋشىلار تىزىمىنەن شىعارىپ, ورنىنا اۋىلداعى ولجاباي دەگەن بايدىڭ بالاسىن الماقشى بولىپ جاتقانىن بىلەدى. مۇنى ەستىگەن كوبەي اڭ-تاڭ بولىپ, نارازىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتقان ساتتە, ولاردىڭ جانىنا ءبىلىم ورداسىنىڭ اشىلۋىنا وراي كەلگەن ىبىراي التىنسارين جاقىنداپ, شۋدىڭ شىعۋ سەبەبىن سۇرايدى. سول جەردە باس ۇستاز بۇل مەكتەپ جالپى قازاق بالالارىنا ارنالعانىن, ۋەزدىك ۇلىقتاردىڭ دا, بولىستاردىڭ دا مەكتەپكە جازىلعان بالالاردى تىزىمنەن شىعارىپ تاستاۋعا قۇقىعى جوقتىعىن شەگەلەپ ايتادى. ءسويتىپ, ىبىراي وقۋعا ىلىگىپ, ءجۇزى بال-بۇل جانعان سپاندياردى ماڭدايىنان سيپاپ, بەتىنە ۇڭىلە قاراپ: «وقى, بالام, جاقسى وقى», دەگەن تىلەگىن بىلدىرەدى. ۇلى ۇستازدىڭ مەيىرىمدى ءجۇزى, جاناشىرلىق سەزىمى, شىنايى قامقورلىعى سپاندياردىڭ جادىندا ماڭگىلىك ساقتالىپ قالادى. ول ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ىبىراي جولىمەن جۇرۋگە بەكىنەدى.
سونىمەن توعىز جاسار سپانديار 1887 جىلى 10 جەلتوقساندا ۇلى اعارتۋشى-پەداگوگ اشقان مەكتەپ تابالدىرىعىن اتتايدى. وقۋعا قۇشتار بالا ءبىر رەت اۋىرىپ قالعانى بولماسا, ۇزبەي وقىپ, بۇل مەكتەپتى 1892 جىلى ءبىتىرىپ شىعادى. ىبىراي مەكتەبىنەن سوڭ بولىستىق ورىسشا مەكتەپتە, كەيىن قوستانايداعى ەكى جىلدىق ورىس-قازاق مەكتەبىندە بارلىعى ون جىل وقىپ, 1897 جىلى جاڭا ومىرگە قانات قاعادى. مەكتەپ ءبىتىرىپ كەلگەن سپاندياردى تۋعان اۋىلى قۋانىشپەن قارسى الادى. اكە-شەشەسى ءوز الىنشە توي جاسايدى. ەندىگى ماقسات – كاسىپتىك ءبىلىم الىپ, ەلگە قىزمەت ەتۋ. ماماندىق تاڭداۋدا قاتەلەسۋگە بولمايدى. ءتۇرلى مەكتەپتە وقي ءجۇرىپ, جۇرەگىنە مىقتاپ ۇيالاعان ساتتەردى سانا سۇزگىسىنەن وتكىزگەن سپانديار ناقتى شەشىمگە كەلەدى. ول ءوزى ونەگە تۇتقان ىبىراي جولىن تاڭدايدى. اكە-شەشەسىمەن اقىلداسا وتىرىپ, وسىنداي شەشىمگە كەلەدى. سپاندياردىڭ ايتۋىنشا, بۇل ۇشەۋىنىڭ دە ارمانى بولعان كورىنەدى. سونداي-اق بولاشاق ماماندىق تاڭداۋىنا العاشقى مۇعالىمى دوسماعۇل توقتاباەۆتىڭ ىقپالى دا زور بولعان. بىردە ۇستازى اتا-انالار جينالىسىن وتكىزىپ, وعان وقۋشىلاردى دا قاتىستىرادى. جاس سپاندياردىڭ جادىندا مۇعالىم اعايىنىڭ: «حالايىق, بالالارىڭ جاقسى وقىسىن, ادام بولسىن دەسەڭدەر, ىبىراي اعاڭ سياقتى تىلسىزگە ءتىل بىتىرەتىن ونەرپاز, حالىققا قىزمەت ەتىپ, ەل قامقورى بولاسىڭدار دەپ, ولاردى جاقسىلىققا باستاپ, ىلگەرى قاراي سۇيرەۋلەرىڭ كەرەك» دەگەن سوزدەرى جاتتالىپ قالادى. «دوسماعۇلدىڭ الگى سوزدەرى كوكەيىمە قونىپ, ءوزى سياقتى وقىتۋشى بولسام ەكەن دەپ ارمان ەتىپ وتىردىم. بولاشاعىما جول سىلتەگەن شامشىراعىم, مەنى ىلگەرى جەتەكتەگەن وسى ارمانىم ەدى» دەپ, مۇعالىمدىككە بەت بۇرۋعا تۇرتكى بولعان سول ءبىر جۇلدىزدى ءساتتى ەسكە الادى.
سول ارمانىنا جەتۋ ءۇشىن 1897 جىلعى شىلدە ايىنىڭ سوڭىنا تامان ورىنبورعا, وقىتۋشىلار دايارلايتىن مەكتەپكە ءوتىنىش جىبەرەدى. الايدا ءوتىنىشى كەشىگىپ جەتكەندىكتەن, ءتۇسۋ ەمتيحانىن كەلەسى وقۋ جىلىندا تاپسىرۋعا تۋرا كەلەدى. ءسويتىپ, تاعى ءبىر جىل بويى وزدىگىنەن وقىپ, جاقسى دايارلانۋعا مۇمكىندىك الادى. تۇراقتى تۇردە وقىپ وتىرۋدى جارقىن ءومىر ءسۇرۋدىڭ پارمەندى ءبىر تەتىگى ساناعان بوزبالا تەك ەمتيحاندارعا دايىندالىپ قانا قويماي, سونىمەن بىرگە ورىس كلاسسيكتەرىنىڭ كىتاپتارىن دا وقۋمەن بولادى. سول جىلى كرىلوۆ شىعارمالارىنىڭ تولىق جيناعىن, پۋشكين, لەرمونتوۆ سەكىلدى قالامگەرلەردىڭ كىتاپتارىن وقىپ شىعادى. وسى تۇستا سپانديارعا جازۋشى بولسام دەگەن دە وي كەلەدى. ول ءۇشىن تانىمال اقىن-جازۋشىلاردىڭ كىتاپتارىن, مەرزىمدىك باسىلىمداردى ۇزبەي وقىپ, جازۋدىڭ قىر-سىرىنا ۇڭىلە ءتۇسۋ كەرەگىن ۇعىنادى.
سونىمەن وقۋدى اڭساپ, زارىعىپ كۇتكەن ءبىر جىل ءوتىپ, تامىز ايى تۋدى. الايدا سپاندياردىڭ ورىنبورعا جولى تۇسپەيدى, تاعى دا ادىلەتسىزدىككە كەزىگەدى: ورنىنا وتەتىلەۋ دەگەن ءبىر اۋقاتتىنىڭ بالاسىن جىبەرمەكشى بولادى. ايتسە دە جۇرەگى مۇعالىمدىكتى قالاعان جاس جىگىت دىتتەگەن ماقساتىنان تايماي, قوستانايداعى ەكى جىلدىق پەداگوگيكالىق كۋرسقا تۇسەدى, ونى 1900 جىلى ءبىتىرىپ, باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمى ماماندىعىن الىپ شىعادى. باستاپقىدا ءوز اۋىلىنىڭ بالالارىن جيىپ, قازاقشا, ورىسشا ساۋاتىن اشادى. سپانديار سول شاكىرتتەرىنىڭ كوبى كەيىن وقىپ, ءبىلىم العانىن ماقتان ەتەدى.
1901 جىلدىڭ تامىز ايىندا جاس مامان ىرعىز ۋەزىندەگى تولاعاي بولىسىنا قارايتىن كىشىقۇم دەيتىن قوستانايدان مىڭ شاقىرىمعا جۋىق جەردەگى اۋىلدىق مەكتەپكە وقىتۋشى بولىپ تاعايىندالادى. ەندى تۋعان جەردەن جىراقتاعى بەيتانىس اۋىلدا جۇمىسىن جالعاستىرماقشى. جاۋاپكەرشىلىك جۇگىن تەرەڭ سەزىنگەن جاس مامان بۇل تۋراسىندا بىلاي جازادى: «ەرتەڭ وقۋ باستالادى دەگەن كۇنى ۇيىقتاي الماي شىقتىم. ويتكەنى ومىرىندە ورىستى كورمەگەن, ورىسشا ءبىر اۋىز ءسوز بىلمەيتىن بالالاردى ورىسشا وقىتۋىم كەرەك. تىم بولماسا, ءوزىنىڭ انا تىلىندە ساۋاتىن اشقان بالالار بولسا ەكەن-اۋ. ءوز انا ءتىلىن بىلمەگەن بالالار وزگە ۇلتتىڭ ءتىلىن قالاي مەڭگەرمەك». العاشقى ساباعىندا ىبىرايدىڭ «كەل, بالالار, وقىلىق!» ولەڭىن وقىپ بەرەدى.
قاي جەردە جۇرسە دە, قولىنا تۇسكەن كىتاپتارعا قۇمارتىپ, ءوزىنىڭ جەكە كىتاپحانا قورىن مولايتۋعا ءمان بەرەدى. كۇشىقۇمدا وقىتۋشى بوپ جۇرگەندە, ەلدەگى باي-ماناپتاردىڭ ادىلەتسىزدىگىنە قارسى شىققان, ءوز وي-پىكىرىن اشىق ءبىلدىرىپ جۇرگەنى ءۇشىن كوبەەۆ ينسپەكتور حوحلوۆتان ەسكەرتۋ الادى, ءسويتىپ, جۇمىستان كەتۋىنە تۋرا كەلدى. الايدا قاجىر-قايراتى مول ازامات ەش مويىمايدى, قايتا جىگەرلەنە ءتۇسىپ, شىعار بيىگىنىڭ ءالى دە الدا ەكەنىنە سەنەدى. بۇل 1903 جىلدىڭ جاز ايى بولاتىن. اۋىلعا قايتار تۇستا سپانديار ىرعىزدا ءبىر اپتاداي ايالدايدى. وقۋ-بىلىمگە قۇشتار جاس مامان مۇندا كوپتەگەن كىتاپ, جۋرنال ساتىپ الىپ, تۋعان اۋىلىنا اتباسىن بۇرادى. اۋىلدا اي جارىمداي بولعاننان كەيىن پەتروپاۆل ۋەزىندەگى ءنىلدى بولىستىق مەكتەبىنە مۇعالىم بولىپ تاعايىندالادى. مۇندا 1905 جىلدىڭ كۇزىنە دەيىن جۇمىس ىستەيدى. وسى مەكتەپتە ەكى جىل وقىتۋشى بولعان كەزىندە دە كاسىپتىك ءبىلىمىن كوتەرۋ ماقساتىندا, ادەتتەگىدەي پەداگوگيكالىق باسىلىمدارعا ءجيى ءۇڭىلىپ, كاسىبي تۇرعىدان شىڭدالا ءتۇسۋدى ماقسات ەتەدى. سونداي-اق كوركەم ادەبيەت وقۋدى دا نازاردان تىس قالدىرمايدى. ءوزىنىڭ ايتۋىنشا, مەكتەپ ۇجىمىندا ءبىرسىپىرا ورىس وقىتۋشىسى جۇمىس ىستەگەن, ولاردىڭ جاقسى كىتاپحانالارى بولعان. سپانديار سول ارىپتەستەرىنەن كىتاپتار الىپ تۇرادى. پەتروپاۆلداعى مەكتەپتەن س.كوبەەۆتى قوستاناي وبلىسىنىڭ ۇزىنكول اۋدانىنداعى فەدوروۆكا سەلوسىندا اشىلعان ەكى كلاستى ورىسشا-قازاقشا مەكتەپكە وقىتۋشى ەتىپ جىبەرەدى. مۇندا ول 1919 جىلدىڭ كۇزىنە دەيىن وقىتۋشى بولىپ ىستەيدى. وسى جىلى دەنساۋلىعى سىر بەرىپ, ءوز اۋىلى اقسۋاتقا ورالادى. مۇندا ءومىرىنىڭ سوڭىنا دەيىن ۇستازدىق ەتەدى.
سپانديار ءوزىنىڭ ۇستازدىق ۇستانىمىنا بەرىكتىگىن ءاردايىم تانىتىپ, كاسىبي شەبەرلىگىن وقىپ-ۇيرەنۋمەن, ىزدەنۋمەن شىڭداپ, بەكىتىپ وتىرعانىن ايتىپ وتتىك. ايتالىق, 1905 جىلى تامىز ايىندا ومبىدا باستاۋىش سىنىپ مۇعالىمدەرىنە ارنالعان ءبىر ايلىق وقىتۋ كۋرسى اشىلعاندا, ول ءوز ەركىمەن سول كۋرسقا دا بارۋدى ءجون كورەدى. پەداگوگ-جازۋشىنىڭ: ء«الى دە كوپ وقۋ, كوپ ۇيرەنۋ, كوپ ىزدەنۋ, جەتىلە بەرۋ كەرەك سياقتى ەدى. مەن ءوز تۇسىمنان وقىپ, ءبىلىمىمدى تولىقتىرا بەرەيىن دەگەن ويعا كەلدىم. بۇرىن مەنىڭ قولىمنان تۇسپەيتىن كىتاپتار: پۋشكين, لەرمونتوۆ, كرىلوۆ, سالتىكوۆ-ششەدرين, تولستوي, چەرنىشەۆسكي, بەلينسكيلەردىڭ شىعارمالارى بولسا, ەندى سولارمەن قاتار ورىستىڭ ۇلى پەداگوگى ك.ۋشينسكيدىڭ, پ.لەسگافتىڭ ەڭبەكتەرىن وقىدىم. وقىتۋشى ءۇشىن تاجىريبە مەن پەداگوگيكالىق عىلىمدى ۇشتاستىرا بىلۋدە ءوز ءپانىن ويداعىداي مەڭگەرۋ, پەداگوگيكالىق شەبەرلىكتى ارتتىرىپ, بارعان سايىن جەتىلە بەرۋ بىردەن-ءبىر قاجەتتى شارت» دەگەن وي-پىكىرى قازىرگى مۇعالىمدەر ءۇشىن دە ماڭىزدى, وزەكتى. سپانديار تەك ءوزى وقىپ, ءبىلىپ قانا قويماي, وقىعان شىعارمالارىن, اتاپ ايتقاندا چەحوۆتىڭ كۇلكىلى اڭگىمەلەرىن, گوگولدىڭ ء«ولى جاندار» پوەماسىن, پۋشكيننىڭ «دۋبروۆسكيىن» اۋىل ادامدارىنا اڭگىمەلەپ بەرىپ ءجۇردى, تۇرعىندار اراسىندا وقۋ-اعارتۋ جۇمىسىن جۇرگىزدى.
تۇراقتى تۇردە وقۋدى مۇرات تۇتقان وقىتۋشى ونەگەسىنىڭ قازىرگى ء«ومىر بويى وقىپ-ۇيرەنۋ» قاعيداسىمەن ۇندەسۋىن كەزدەيسوقتىق دەۋگە كەلمەس, ويتكەنى جاندانىپ, جاڭعىرىپ وتىرماعان ءبىلىمنىڭ جۇتاپ, ورتايا بەرەتىنى حاق. جەتىلىپ, تولىعىپ وتىرعان ءبىلىم عانا بيىكتەرگە جەتەلەيدى. س.كوبەەۆ ءتۇرلى سىلتاۋلار ايتىپ, گازەت-جۋرنال وقىمايتىن مۇعالىمدەردى سىنعا الادى: «كەيبىر وقىتۋشىلار ءوز تۇسىنان وقىپ, ءبىلىمىن ارتتىرۋعا «جاعداي جوق» دەگەن سياقتى ءتۇرلى سىلتاۋ ايتىپ, وزدەرىنىڭ ءبىلىمىن تولىقتىرعىسى كەلمەيدى. ءبىزدىڭ زامانىمىزدا وقىتۋشىلاردىڭ ءوز تۇسىنان وقىپ, ءبىلىمىن ارتتىرا بەرۋىنە جاقسى جاعداي بار. جەرگىلىكتى جەرلەردەگى مۇمكىنشىلىكتەردى (كىتاپحانا, پارتيا وقۋى, ت.ب.) سارقا پايدالانۋ, راديو ارقىلى بەرىلىپ وتىراتىن ءار الۋان لەكتسيالاردى تىڭداۋدىڭ ءوزى, گازەت, جۋرنالدارداعى ۇلگى ماقالالاردى وقۋ وقىتۋشىنىڭ وي ءورىسىن كەڭەيتىپ, ءبىلىمىن ارتتىرا بەرۋىنە مۇمكىنشىلىك بەرەدى». قۇددى ءبىر قازىرگى مۇعالىمدەرگە ايتىپ وتىرعان سياقتى. سەبەبى بۇگىندە دە كوپشىلىك مۇعالىمدەر گازەت-جۋرنالعا ماجبۇرلەپ جازدىرادى دەپ شاعىمدانىپ جاتادى. بىزدىڭشە, مۇعالىمدەر ماجبۇرلەۋگە جەتكىزبەي, گازەت-جۋرنالدى وزدەرى تۇراقتى تۇردە جازدىرىپ, وقىپ وتىرۋعا ءتيىس. جاڭا ءبىلىمدى ۇدايى ءسىڭىرىپ, ساناعا توقىپ وتىرماساڭ, توقىراپ قالاسىڭ. ءارى ۇزدىكسىز وقىپ وتىرۋ جاس ۇرپاقتىڭ بولاشاعىنا جاۋاپتى مۇعالىمدەر ءۇشىن وتە-موتە قاجەت. ءوزى وقىماعان مۇعالىمنىڭ وزگەلەردى ساپالى وقىتىپ-تاربيەلەۋى ەكىتالاي.
وقىپ-ۇيرەنۋگە قۇشتارلىق, ەڭبەكقورلىق ادامدى العا جەتەلەيدى, جاڭا بەلەستەردى باعىندىرۋعا بەل بۋعىزادى. سپانديار جازۋشىلىققا بەت بۇرادى. ي.كرىلوۆتىڭ مىسالدارىن اۋدارادى. ونىڭ اۋدارمالارى «ۇلگىلى تارجىمە» دەگەن اتپەن 1912 جىلى جارىق كوردى. وقۋ قۇرالدارى جەتىسپەگەندىكتەن, ول ى.ءالتىنساريننىڭ «قازاق حرەستوماتياسىنىڭ» ۇلگىسىمەن «ۇلگىلى بالا» وقۋ قۇرالىن جازىپ شىعارادى. سونداي-اق وقۋ-اعارتۋ ءىسى تەك وقىتۋشىلىقپەن شەكتەلمەيتىنىن ۇعىنىپ, حالىق ساناسىنا كۇشتىرەك اسەر ەتەتىن قۇرال كوركەم ادەبيەت دەگەن وي تۇيەدى. ناتيجەسىندە, «قالىڭ مال» رومانى جارىق كورەدى. وسىعان قاتىستى مىنا ءبىر رەنىشىن دە جاسىرمايدى: «ايقاپ» جۋرنالى دا «قازاق» گازەتى دە قازاق تىلىندە شىققان تۇڭعىش رومان تۋرالى جۇمعان اۋزىن اشپادى. سول كەزدەگى «قازاعىم», «ەلىم» دەپ اۋزىمەن وراق ورىپ جۇرگەن كەيبىر «وقىمىستىلار» دا ەشقانداي پىكىر ايتپادى».
س.كوبەەۆتىڭ پەداگوگيكالىق ماسەلەلەرگە, اتاپ ايتقاندا, بالانى وقۋعا ىنتالاندىرۋ, پاتريوتيزمگە, مادەنيەتتىلىككە تاربيەلەۋ, وقىتۋشى بەدەلى, ورىس ءتىلىن وقىتۋ ادىستەرى جانە ت.ب. تاقىرىپتارعا قاتىستى جازعان ماقالالارى جەرگىلىكتى باسپاسوزدە, «حالىق مۇعالىمى» جۋرنالىندا جاريالانىپ تۇردى. سونداي-اق س.كوبەەۆ «ايقاپ» جۋرنالىنىڭ دا تۇراقتى اۆتورلارىنىڭ ءبىرى بولدى. پەداگوگتىڭ «وقىتۋشى پەداگوگيكانى, وقىتۋ ءادىسىن, پسيحولوگيانى جاقسى ءبىلۋى كەرەك. پەداگوگيكالىق شەبەرلىك وسى ايتىلعانداردى جاقسى بىلۋمەن بايلانىستى», «ەڭ باستى ماسەلەنىڭ ءبىرى – بالانى ادىلەتشىلدىككە, شىنشىلدىققا تاربيەلەۋ», «وقۋشىنىڭ بۇكىل بولاشاعى وقىتۋشىنىڭ قولىندا. ول ءوسىپ, ازامات بولعاندا, جاقسى اسەر, ۇلگىلى تاربيە بەرگەن وقىتۋشىسىنا مىڭ دا ءبىر العىس ايتادى» دەگەن پىكىرلەرى مۇعالىمدەر ءۇشىن اسا ماڭىزدى, وقىتۋ-تاربيەلەۋ ىسىندەگى وزەكتى, ومىرشەڭ ماسەلەلەر.
قۇلاشىن كەڭگە سەرمەگەن پەداگوگ-جازۋشى مەكتەپ اشۋ جۇمىستارىنا دا بەلسەندى ارالاستى. اياۋلى ۇستازى ى.التىنسارين سياقتى مەكتەپ سالۋ ىسىنە ءجىتى كوڭىل ءبولىپ, مەڭدىقارا اۋدانىنداعى قارقىن, قۇمتوبە, شولاقساي, قامىستىكول, ۇيالىساي دەگەن اۋىلداردا جانە ءوز اۋىلى اقسۋاتتا باستاۋىش مەكتەپتەردىڭ اشىلۋىنا مۇرىندىق بولدى. كەيىن وبلىستىق وقۋ ءبولىمىنىڭ باستىعىمەن سويلەسىپ, ءوزى قىزمەت ەتىپ جۇرگەن اقسۋات باستاۋىش مەكتەبىنىڭ جەتىجىلدىق, ال ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا ونجىلدىق مەكتەپكە اينالۋىنا قول جەتكىزدى.
س.كوبەەۆتىڭ ازاماتتىق ۇستانىمى مەن كاسىبي قىزمەتىنە بەرىكتىگىن مىنا ءبىر ۇزىك تە ايعاقتايدى: «1943 جىلدىڭ كۇزىندە ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سوعىس قىزۋ ءجۇرىپ جاتقان كەزدە, ساباقتان كەيىن مەن وقۋشىلارىممەن بىرگە ەگىس باسىندا بولدىم. ويتكەنى بريگادادا ءارى ۇگىتشى بولىپ, ءارى بالالاردى ماساق تەرۋگە باستاپ شىققان ەدىم. بريگادادا گازەت وقىپ بەرىپ, ەندى ماساق تەرىپ جاتقان بالالاردىڭ قاسىنا بارىپ تۇرعانىمدا, قوستانايدان كەلە جاتقان جازۋشى ءسابيت مۇقانوۆ كەزدەستى. ول ءبىزدىڭ ۇيگە باردى. ءسوز بارىسىندا جازۋشى: «ەندى مەكتەپ جۇمىسىن قويمايسىز با, جاسىڭىز بولسا, كەلىپ قالدى», دەدى. «جوق», دەدىم مەن, قىرىق جىلىم مەكتەپتە وتكەن ەكەن, قالعان ءومىرىم دە مەكتەپتە-اق ءوتسىن». بىراق كەيىن اركىم «ەندى قارتايدىڭىز, تىنىعىڭىز» دەپ, ايتا بەرگەن سوڭ, ءبىر ايداي مەكتەپ جۇمىسىنان قالىپ, ۇيدە جاتىپ كوردىم. بىراق بۇل ماعان جۇمىستان اۋىر بولدى. سوندىقتان مەن جۇمىسقا قايتا كىردىم. كۇنى بۇگىنگە دەيىن اقسۋات ورتا مەكتەبىندە وقىتۋشى بولىپ ىستەپ كەلەمىن...».
«ەلگە سىڭىرگەن ەڭبەك جاقسى, ەڭبەكتى ەلەگەن ەل جاقسى» دەپ س.كوبەەۆتىڭ ءوزى ايتقانداي, ونىڭ جان-جاقتى ەڭبەگى لايىقتى باعالاندى. ەكى مارتە لەنين وردەنىمەن ماراپاتتالىپ, «حالىق اعارتۋ ءىسىنىڭ وزىق قىزمەتكەرى», «قازاق سسر-نا ەڭبەگى سىڭگەن مۇعالىم» اتاقتارىنا يە بولدى. قازاق سسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ دەپۋتاتتىعىنا سايلاندى. ءسويتىپ, ىبىراي ۇستازىنىڭ شاپاعاتىنا بولەنگەن س.كوبەەۆ جاقسى مۇعالىم عانا ەمەس, پەداگوگ-جازۋشى اتانىپ, قازاق تاريحىندا ماڭگىلىككە قالدى.
ء«ومىرىمنىڭ اقىرعى مينۋتىنا دەيىن ارداقتى حالقىما قىزمەت ەتە بەرۋدى ارمان ەتەمىن. مەنىڭ ماقساتىم دا, مەن ءۇشىن راحات تا, ءلاززات تا – وسى» دەگەن اياۋلى ۇستاز 1956 جىلعى 21 جەلتوقساندا دۇنيەدەن ءوتتى. ۇستانىمىنا بەرىك ۇستازدىڭ دارا جولىنا ۇڭىلە وتىرىپ, تۇيگەنىمىز: كاسىبىن تەرەڭ مەڭگەرىپ, مەيلىنشە ادال ەڭبەك ەتكەن ادامنىڭ مەرەيى ۇستەم, مارتەبەسى بيىك. ەرەن ەڭبەك يەسى قاشاندا قۇرمەتكە لايىق.
بيالاش سۇيىنكينا,
ءلاززات احمەتبەكوۆا
قوستاناي وبلىسى