بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىندە سۇلتانماحمۇتتىڭ وسىدان 90 جىل بۇرىن لاتىن قارپىندە شىققان ولەڭدەر جيناعى ساقتاۋلى تۇر. قازاقتىڭ ويشىل اقىنىنىڭ سيرەك كەزدەسەتىن كىتابى بيىل جەرگىلىكتى ۋنيۆەرسيتەتتىڭ قولداۋىمەن رەستاۆراتسيادان ءوتىپ, بىرنەشە دانادا باسىلدى.
بۇل كىتاپ سوناۋ 2014 جىلى مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنىڭ كۇش-جىگەرىمەن الماتىدان جەتكىزىلگەن. جۇلدىزى ەرتە سونگەن اقىننىڭ سوڭىندا ەكى رومان, بەس پوەما جانە كوپتەگەن ولەڭى مەن وچەركتەرى قالدى. 1933 جىلى قىزىلوردادان لاتىن قارپىندە باسىلىپ شىققان «تولىق شىعارمالار جيناعى» دەپ اتالاتىن جيناققا اقىننىڭ ولەڭى, اڭگىمەلەرى جانە پوەمالارى توپتاستىرىلعان. وتتى جىرلارىمەن الاشتىڭ الداسپانىنا اينالعان تۇلعانىڭ شىعارمالارىن جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلى ون جىلداي جيناقتاپ, العى ءسوزىن جازىپ, باسپاعا تاپسىرعان. 1927 جىلعى 15 قاراشادا الاش ارىسىنىڭ ءماشھۇر جۇسىپكە جازعان حاتىندا: «سۇلتانماحمۇت سوزدەرىن بىلتىر تۇگەل جيناپ, ۇلكەن كىتاپ قىلىپ, باسپاعا بەرگەنمىن. ودان باسىلادى دەگەن حابار الىپ وتىرمىن...» دەلىنگەن ەكەن. الايدا سول تۇستا جۇسەكەڭنىڭ ءوزى «حالىق جاۋى» دەگەن جالعان جالامەن ۇستالىپ, اتىلىپ كەتكەن سوڭ, بۇل كىتاپتىڭ العىسوزىن ءسابيت مۇقانوۆ جازعان. ابايتانۋشى عالىم قايىم مۇحامەدحانوۆ ءبىر ەڭبەگىندە: «جۇسىپبەك بولماسا تورايعىروۆتىڭ تولىق جيناعىنىڭ شىعۋى, ونىڭ تولىق ءومىر تاريحىن ءبىلۋىمىز نەعايبىل ەدى» دەپ جازاتىنى دا سودان.
– بۇل جيناق قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى ديحان ابىلەۆتىڭ ۇيىندە ساقتالعان ەكەن. الماتىعا بارعان ساپارىمدا سول كىسىنىڭ ۇيىنە ارنايى بارىپ, جەرلەسىمىزدىڭ وسى ەڭبەگىن قولعا ءتۇسىردىم. قازىرگى كۇنى مۋزەيدەگى قۇندى جادىگەرلەردىڭ قاتارىن تولىقتىرىپ تۇر. ولەڭدەر جيناعى الماتىنىڭ كىتاپحانالارىندا بار-جوعىن بىلمەيمىن. بىراق پاۆلوداردىڭ وزگە مۋزەيلەرىنەن دە, كىتاپحانالارىنان دا تاپپايسىز, – دەيدى مۋزەي باسشىسى ەربول قايىروۆ.
قىسقا عۇمىرىندا سوڭىنا ولمەس رۋحاني قازىنا قالدىرعان اقىننىڭ 130 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي بيىل بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىنىڭ ىقپالىمەن, س.تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ دەمەۋشىلىگىمەن تاڭدامالى شىعارمالار جيناعى قايتا قالپىنا كەلتىرىلىپ, رەستاۆراتسيا جاسالدى.
س.تورايعىروۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى ەركىن سادىقوۆتىڭ ايتۋىنشا, كىتاپتىڭ رەستاۆراتسياسى ەلوردادا جاسالىپ, ەكى دانادا شىعارىلعان. ەركىن توقمۇحامەد ۇلى ونىڭ ءبىرىن بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۋزەيىنە قالدىرۋدى ءجون دەپ شەشسە, ەكىنشىسىن اقىننىڭ باياناۋىلداعى مەموريالدىق مۇراجايىنا تابىس ەتتى.
پاۆلودار وبلىسى