قور قوڭدانباي تۇر

بجزق-نىڭ جۇرگىزىلگەن ەسە­بى­نە سايكەس, ەل ازاماتتارىنىڭ 1 ترلن 355 ملرد تەڭگەگە جۋىق زەينەتاقى جيناقتارى بار. بۇل بىلتىرعى جىلدىڭ سو­ڭىن­دا جي­ناقتالعان زەينەتاقى قارا­جا­تى­نىڭ جالپى كولەمىنىڭ 9,2 پا­يىزىن قۇراعان. وسىدان ەكى جىل بۇرىن شەتەلدىك مەنەدجەرلەر ەل ازاماتتارىنىڭ 1 ترلن 382 ملرد تەڭگەدەن استام جيناق اقشاسىن باسقارعان كورىنەدى.

سونىمەن قاتار بجزق ەسەبىنە سايكەس, 2021 جىلى زەينەتاقى اكتيۆ­تەرىنىڭ ءبىر بولىگىن باسقا­راتىن شەتەلدىك كومپانيالار قور سا­لىمشىلارىنا 140,9 ملرد تەڭگە تابىس اكەلگەن. سونىمەن زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ءبىر بولىگى العاش رەت 2018 جىلى ول كەزدە مەنەدجمەنتكە Aviva Investors Global Services Limited تارتىلىپ, اكتيۆتەردىڭ 0,8%-دان اسپايتىن بولىگى سىرتقى باسقارۋعا بە­­رىلگەن. بىرتىندەپ شەتەلدىك مە­نەد­جەرلەر پۋلى ارتىپ, 8 سىرت­قى باسقارۋشى كوم­پا­نيا­نىڭ ۇشتىگىنە Pgim Limited (306,1 ملرد تەڭگە), Principal Global Investors (Europe) Limited (303,7 ملرد تەڭگە) جانە HSBC Global Asset Management (UK) Limited (222 ملرد تەڭگە) كىرگەن. سىرتقى باسقارۋعا بەرىلگەن زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ 61,3%-ى وسى ءۇش كومپانياعا تيەسىلى.

ال وسى ارالىقتا قور ينۆەستورلارى قانداي اكتسيالار بو­يىنشا تابىس تاپتى؟

ءبىر جىل ىشىندە بجزق سالىم­شى­لارىنىڭ اكتسيالارعا ينۆەس­تيتسيالاۋ ەسەبىنەن ديۆيدەندتىك كىرى­سى ەكى ەسەگە جۋىق ازايىپ, ەگەر 2021 جىلعى سالىمشىلاردىڭ دي­­ۆيدەندتىك كىرىسى 29 ملرد تەڭ­­­گە­نى قۇراسا, 2022 جىلى ول 17 ملرد تەڭگەدەن اسپاعان. وتكەن جىلى ديۆيدەندتەر كولەمى بو­يىنشا ۇزدىك 5 باعالى قاعازعا, ماسەلەن, قازاتومونەركاسىپتىڭ دەپو­زيتارلىق قولحاتتارى (ديۆي­دەندتىك كىرىستىڭ 69%), «KEGOC» اق جاي اكتسيالارى (12,8%), «اتا­مەكەن-اگرو» ارتىق­شى­لىقتى اكتسيالارى (12%), «قازترانسويل» كومپانياسىنىڭ جاي اكتسيالارى (1,6%) جانە Fincraft Resources ارتىق­شىلىقتى اكتسيالارى (1,5%) بولعان.

بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەي­نەت­­اقى قورىنا تۇسكەن تولەم­­دەر قايدا جىبەرىلدى؟

ءبىر جىل ىشىندە قوردان جيناقتالعان زەينەتاقى تولەم­دە­رىنىڭ كولەمى 58,9%-عا ازايىپ, 2021 جىلى بجزق بۇل ماقساتتارعا 2 ترلن 882 ميلليارد تەڭگە بولىنسە, 2022 جىلى – 1 ترلن 182 ملرد تەڭگە بولعان.وتكەن جىلى ينۆەستورلار تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ جانە ەمدەلۋگە اقى تولەۋ ءۇشىن بجزق-دان 902,8 ملرد تەڭگە الىپ, تولەمدەر سوماسىنىڭ 76,3%-ىن قۇراعان. سالىستىرمالى تۇردە قاراعاندا 2021 جىلى بۇل كورسەتكىش ەكى ەسە­دەن استامعا ءوسىپ, 2,5 ترلن تەڭگە شاماسىندا قالىپتاستى. سول كەز­دەگى زاڭنامالىق قۇقىق­تىڭ بە­رىل­ۋىنە بايلانىس­تى حالىقتىڭ جي­ناقتالعان زەي­نەت­اقى قارا­جا­­تىنىڭ ءبىر بولى­گىن الۋعا دەگەن سۇرانىس ارتىپ, تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتۋ, يپوتەكانى وتەۋ, ەمدەلۋ جانە باسقا دا ماقساتتار ءۇشىن زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ءبىر بولىگى الىنعانى بار. 2021 جىلى زەينەتاقى جي­ناق­تا­رىنىڭ ءبىر بولىگىن مەر­زىمىنەن بۇرىن الۋدىڭ جەت­كىلىكتىلىك شەگى 2022 جىلمەن سا­لىس­­تىرعاندا ەكى ەسە تومەن بولعان. سوندىقتان بجزق-دان «ارتىعىن» الۋ مۇم­كىن­دىگى بار كوپتەگەن سالىمشىلار وسىلاي جاسادى.

بجزق-دان جيناق اقشانى مەرزىمىنەن بۇرىن الۋدان باسقا, زەينەت جاسىنداعى ازاماتتارعا – 119,2 ملرد تەڭگە, مۇراگەرلەرگە – 54,3 ملرد تەڭگە جانە ەلدەن كەتكەندەرگە – 43,4 ملرد تەڭگە تو­لەم­دەردىڭ قوماقتى سوماسى جا­سالعان.

بۇل رەتتە بىرىڭعاي جي­ناق­­­تاۋشى زەينەتاقى قورى, ۇلت­­­تىق بانك پەن جەكە مەنەد­جەر­­لەر قانداي كوميسسيا الادى؟

زەينەتاقى نارىعىنىڭ قاتى­سۋ­شىلارى قانداي كوميسسيا الا­تىنىن كورەيىك. الەۋمەتتىك كودەكس دەرەكتەرىنىڭ نەگىزىندە 2023 جىلعى 1 شىلدەدەن باستاپ زەينەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ كولەمىنەن بجزق كوميسسياسىنىڭ مولشەرى ايىنا 0,01%-دان 0,008%-عا دەيىن تومەندەدى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك, 2021 جىلدان باستاپ قور ينۆەستيتسيالىق كىرىستەن كوميسسيا المايدى. ول تەك زەينەتاقى اكتيۆتەرىن باسقارۋشىلاردان الى­نادى. ۇلتتىق بانك – 2% جانە ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدى باس­قا­رۋشىلار – ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ 7,5%-نان اسپايدى. 2023 جىلى ۇلتتىق بانكتىڭ كوميس­سيا­لىق سىياقىسى 1,5 پايىزدى, ال 2022 جىلى ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ 1,8 پايىزىن قۇرادى. بجزق-نىڭ تەكسەرىلگەن ەسەپ­تە­رىنە سايكەس, 2022 جىلى زەي­نەتاقى اكتيۆتەرىنىڭ ءبىر بولىگىن باسقارۋشىلار, Halyk Global Markets – 3,5%, Jusan Invest – 5%, BCC Invest – 7%, Centras Securities – 7,5%, Halyk Finance – ينۆەستيتسيالىق كىرىستىڭ 5% كو­ميس­سياسىنا يە بولعان. سون­داي-اق 2021 جىلدىڭ 1 قاڭ­تارىنان باستاپ ۇلتتىق بانككە سالىناتىن بازالىق كوميسسيا الىمى مەن اتالعان بانكتىڭ سەنىمگەرلىك باسقارۋعا بايلانىس­تى شىعىستاردى وتەۋدىڭ كۇشى جويىلعانى كورسەتىلگەن.

قالاي دەگەنمەن دە, بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورى بازالىق كوميسسيانى وتەۋ جانە سىرتقى باسقارۋشىلارعا ارتىق كىرىستەن سىياقى تولەۋ بويىنشا كوميسسيالار تولەگەن. ەسكە الساق, 2020 جىلى قور ۇلتتىق بانكتەن قارجى قۇرالدارى پورت­فەلىنىڭ توبىنا بايلانىستى ديففەرەنتسيالدى تۇردە ەسەپ­تە­لەتىن بازالىق-كوميس­سيالىق سىياقى العان. ونىڭ ماكسيمال­دى مولشەرى ايىنا 0,06% بول­ۋى­ مۇمكىن ەكەن. بجزق-نىڭ كاستو­ديا­­­نى – ۇلتتىق بانك. 2021 جىلدىڭ 1-قاڭتارىنان باستاپ قوردىڭ كاستودياندىق وپەراتسيا­لار بو­يىنشا قىزمەتتەرگە اقى تولەۋ جونىندەگى مىندەتتەمەلەرى الىنىپ تاستالعان كورىنەدى.