بالالاردىڭ جازعى دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋ جەڭىل-جەلپى قارايتىن ماسەلە ەمەس, ول – ءارى دەمالىس, ءارى تاربيە. ماڭعىستاۋدا لاگەردى ايرىقشا ۇيىمداستىرۋمەن, وقۋشىلارعا ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ۇيرەتۋمەن تانىمال بولعان تۇپقاراعان اۋدانىندا اقكەتىك قالاسىنىڭ جاعاجايىندا شاتىرلى لاگەر ۇيىمداستىرىلۋدا دەگەن جاڭالىق قۇلاققا ءتيدى. جاقىندا ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگىنىڭ, وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسىنىڭ قولداۋىمەن, اۋداندىق اكىمدىك پەن ءبىلىم ءبولىمىنىڭ جۇمىلۋىمەن جۇزەگە اسقان شاتىرلى لاگەر جۇمىسىمەن تانىسىپ قايتتىق.
تەڭىز جاعاسىنا تىگىلگەن اقشاڭقان ۇيلەردە وقۋشىلار جورىق جاعدايىندا جايعاسىپتى. جەتەكشىلەرىنىڭ كەڭەسىمەن كەڭ شاتىرلاردىڭ ىشىنە قاز-قاتار سالىنعان توسەك-ورىندارىن جيناعان بالالار تەڭىزگە شومىلۋعا اسىعۋدا. بۇعان قاراپ ولار ءۇشىن ەڭ قىزىقتى ساتتەردىڭ ءبىرى – تاسسىز, بىرازعا دەيىن بىرقالىپتى تەرەڭدىكتى ساقتايتىن التىن قۇمدى جايداق جاعالاۋى بار تەڭىزگە ءتۇسۋ ءساتى ەكەندىگىن بىردەن اڭعاراسىڭ.
– لاگەر 4 اۋىسىمدى, 10-22 شىلدە ارالىعىن قامتيتىن لاگەردە ءار اۋىسىمدا 90 بالادان بارلىعى 360 وقۋشى دەمالادى. لاگەرگە اۋداندىق جانە قالالىق ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىنىڭ الەۋمەتتىك قولداۋعا جاتاتىن وتباسىلاردان 12-15 جاس ارالىعىنداعى بالالار, سونداي-اق وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى قۇزىرىندا ۇيىمداستىرىلعان ءتۇرلى تۋريستىك-ولكەتانۋ باعىتىنداعى ءىس-شارالاردىڭ جەڭىمپازدارى قاتىسۋدا. ماقسات – تۇپقاراعان اۋماعىنداعى كاسپي تەڭىزىنىڭ قولايلى جاعالاۋىن بالالار قاجەتىنە پايدالانا وتىرىپ, ءبىلىم الۋشىلاردىڭ جازعى دەمالىسىن ءتيىمدى, ساپالى ۇيىمداستىرۋ, – دەيدى تۇپقاراعان اۋداندىق ءبىلىم ءبولىمىنىڭ باسشىسى ا.وتەسباەۆا.
تۋريستىك لاگەر دەپ اتاۋى ايتىپ تۇرعانداي, شاتىرلى لاگەردە دەمالۋشىلار دەمالىستى ەلىمىزدىڭ تاريحى مەن مادەنيەتىنەن, جەرگىلىكتى فاۋنا مەن فلورا ەرەكشەلىكتەرىن, ەكولوگيالىق ەتيكاسىن, ءورت, سۋ قاۋىپسىزدىك ەرەجەلەرىن جانە لاگەردە ءجۇرىپ-تۇرۋ شارتتارىن وقىپ-ۇيرەنۋمەن قاتار, تابيعاتتى قورعاۋ, قۇبىلنامامەن باعدارلاۋ, كارتامەن جۇمىس ىستەۋ, كەدەرگىلەردى جەڭۋ, شاتىر ورناتۋ, وت جاعۋ, العاشقى دارىگەرلىك كومەك كورسەتۋ, شىدامدىلىق, ەڭبەكقورلىق, ءوزارا كومەكتەسۋ, توپتا جۇمىس ىستەي الۋ, توتەنشە جاعدايلاردا ءوز-وزىنە قىزمەت كورسەتۋ جانە ءومىر ءسۇرۋ داعدىلارىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا بىلىكتىلىك داعدىلارىن يگەرەدى ەكەن. تۋعان جەر تابيعاتىن تانىستىرۋ باعىتىندا دەمالۋشىلار جەرگىلىكتى مۋزەيلەرگە, تورىش تاستى شارلار القابىنا, ساۋرا, اقەسپە, تامشىلى شاتقالدارىنا ساياحاتقا شىعىپ, اقتاۋ قالاسىنداعى «Tree of life» دەمالىس ورنىندا دەمالادى. تاعى ءبىر سۇيسىنەرلىگى – دەمالۋشىلار شاتىرلى لاگەردە ءۇش كۇن بويى تەلەديدارسىز, گادجەتسىز, ويىن, ءان-كۇي, ۇيرەنۋ-ىزدەنۋ باعىتىندا ناعىز دەمالىس ساتتەرىن باستان وتكەرەدى.
بالالاردىڭ قاۋىپسىزدىگى, كوڭىلدى لاگەر تىرلىگىنەن بىرەۋىنىڭ قاعىس قالماي تولىقتاي ورتاعا تارتىلۋى سىندى اسا جاۋاپتى مىندەتتى مويىندارىنا الىپ, قۇراق ۇشقان جاپ-جاس جەتەكشىلەرگە ريزا بولدىم. كاسپيدىڭ جاعالاۋىندا, التىن كۇننىڭ استىندا ءبىر-بىرىنە قامقورلىق كورسەتكەن قازاقتىڭ جاس بۋىنى لاگەردىڭ شادىمان شاتتىعىنا بولەنۋدە.