شارۋاشىلىق ءىسىن جۇرگىزۋ قازىرگى تاڭدا وزەكتى ماسەلەنىڭ بىرىنە اينالىپ وتىرعانى بار. فەرمەرلەر جەڭىلدەتىلگەن نەسيە قاراجاتىنا قول جەتكىزسە, ولار تەك ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى جاقسارتىپ قانا قويماي, ەگىستىك جەرلەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ مۇمكىندىگىنە دە يە بولار ەدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنان مول ءارى ساپالى ءونىم الۋى ءۇشىن ەگىس دالاسىنىڭ توپىراعىنا اگروحيميالىق تالداۋدى جۇرگىزۋدە بۇگىنگى كۇنى وتاندىق كاسىپكەرلەردەن شارۋاشىلىققا قاجەتتى تىڭايتقىشتاردى سۋبسيديالاۋعا 13 مىڭنان اسا ءوتىنىم تۇسكەن. ءار ءوڭىردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىن قوسقاندا, جالپى 10 مىڭعا جۋىق ءوتىنىم بەرىلىپ, ونىڭ 2 مىڭعا جۋىعى قابىلدانباعان. ەسەسىنە, 7,5 ملرد تەڭگە سوماسىندا 2 مىڭنان اسا ءوتىنىم ماقۇلدانىپتى.
مامانداردىڭ ايتۋىنشا, بۇعان دەيىن gosagro.kz پورتالىندا وتىنىمدەردىڭ ۇشتەن ءبىرى قابىلدانباعان. ءبىراز كاسىپكەردىڭ مەملەكەتتىك قولداۋدان باس تارتۋىنىڭ سەبەبى دە جوق ەمەس. كەيبىرى بەكىتىلگەن سۋبسيديالاۋ قاعيداسىنا سايكەس, بيىلعى جىلدىڭ 1 قاڭتارىندا كۇشىنە ەنگەن اگروحيميالىق كارتوگراممالار مەن القاپتاردى تسيفرلاندىرۋداعى قيىندىقتاردى اتاسا, ەلىمىزدىڭ سولتۇستىك وڭىرىمەن سالىستىرعاندا وڭتۇستىكتەگى شاعىن ەگىستىكتەرى بار فەرمەرلەر باسىم تۇسكەن.
اۋىل شارۋاشىلىق مينيسترلىگى وسى جىلدىڭ 25-ءشى ساۋىرىندە اگروحيميالىق كارتوگراممالاردى پايدالانۋ جونىندەگى تالاپتى الىپ تاستاۋ جونىندە تۇزەتۋلەردى بەكىتىپ, جىل سوڭىنا قاراي «قازاقستان عارىش ساپارى «ۇك» اق ارقىلى ەگىستىكتەردى تسيفرلاندىرۋدى كەيىنگە قالدىرۋدى ەنگىزدى.
وسىعان بايلانىستى بەلگىلەنگەن مەرزىمگە دەيىن فەرمەرلەر ەگىستىكتىڭ قۇقىقتىق جاعىن بەلگىلەيتىن قۇجاتتارعا ساي, مىندەتتى تۇردە تۇزەتۋلەر ەنگىزۋلەرى شارت. قازىرگى تاڭدا ءتيىستى كەستەنى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن «قازاقستان عارىش ساپارى «ۇك» اق بىرلەسىپ دايىنداۋ ۇستىندە.
جالپى, سۋبسيديا الۋعا وبلىس اكىمدىكتەرىنىڭ تىڭايتقىشتاردى سۋبسيديالاۋ تىزبەلەرى مەن نورمالارى تۋرالى ءتيىستى قاۋلىلارىنىڭ جوقتىعى كەدەرگى كەلتىرگەن. ال جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار نورماتيۆتىك قۇجاتتاردى تەك ناۋرىز ايىنان باستاپ, مامىر ايىنا دەيىنگى ارالىقتا بەكىتە باستاعان. ماسەلەن, اتىراۋ وبلىسىندا قاۋلى وسى كۇنگە دەيىن قابىلدانباي,وڭىرلىك اكىمدىكتىڭ اقپاراتى بويىنشا قۇجات جاقىن ارادا بەكىتىلەتىنى ايتىلدى.
نەگىزىنەن تىڭايتقىشتاردى سۋبسيديالاۋعا وتىنىمدەردى بەرۋ «gosagro.kz» پورتالى ارقىلى تولىق اۆتوماتتاندىرىلىپ, دەرەكتەردى «قولمەن» ەنگىزۋگە بولمايتىنى, بۇل مەملەكەتتىك قولداۋ الۋ كەزىندە ادامي فاكتورلارعا جول بەرىلمەي, بيۋدجەت قاراجاتىن ءتيىمدى جانە ۇتىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەرى ءسوزسىز, ارينە.
بۇدان بۇرىن دا اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ 2020 جىلعى 30 ناۋرىزداعى № 107 بۇيرىعىمەن بەكىتىلگەن «وسىمدىك شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ شىعىمدىلىعى مەن ساپاسىن ارتتىرۋدى سۋبسيديالاۋ» قاعيداسىنىڭ 65-تارماعى 7) تارماقشاسىنىڭ قولدانىسىن توقتاتا تۇرۋ تۋرالى بۇيرىقتىڭ جوباسى جاريا تالقىلاۋعا ۇسىنىلعان ەدى.
مينيسترلىك مينەرالدى تىڭايتقىشتارعا سۋبسيديا الۋ ءۇشىن اگروحيمكارتوگراممالاردىڭ تالابى جونىندەگى بۇيرىقتىڭ نورماسى 2021 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ كۇشىنە ەنگەنىن جانە قازىر تولىق قولدانىستا جۇمىسىن جالعاستىرىپ وتىرعانىن تۇسىندىرگەن بولاتىن. جالپى, اگروحيميالىق كارتوگراممالاردى ۇسىنۋ شارتى تىڭايتقىشتاردى سارالاپ, ىنتالاندىرۋ ءۇشىن ەنگىزىلگەن. بۇل فەرمەرلەرگە توپىراقتاعى قورەكتىك زاتتاردىڭ قۇرامىن انىقتاپ, سودان سوڭ تىڭايتقىش قوسۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنى ايتىلعان. كوپ ۇزاماي مينيسترلىككە فەرمەرلەر توپىراقتىڭ اگروحيميالىق قۇرامىن جۇرگىزۋگە جانە وزدەرىنىڭ كارتوگراممالارىن جاساۋعا دايىن ەمەس ەكەنى تۋرالى بىرلەستىكتەر مەن «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلىك پالاتاسىنان جانە وبلىس اكىمدىكتەرىنەن وتىنىشتەر تۇسە باستاعان. وسىعان وراي ءتيىستى بۇيرىق جوباسى ازىرلەنىپ, قۇجات ۋاكىلەتتى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ كەلىسۋىنە جىبەرىلدى. سوڭعى شەشىم زاڭدا كوزدەلگەن بارلىق ءراسىمدى ساقتاي وتىرىپ قابىلداناتىنى,بەلگىلەنگەن ۋاقىت ارالىعىندا بۇيرىق نورماسى اگروحيمكارتوگراممالاردىڭ تالابى بويىنشا قولدانىسقا ەنگىزىلەتىنى جانە سۋبسيديا الۋعا بەرىلەتىن وتىنىمدەر اگروحيميالىق كارتوگراممالار قولدا بولعان جاعدايدا عانا ىسكە اسىرىلادى.
توپىراققا اگروحيميالىق تالداۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن زەرتحانالاردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنەن ەلىمىزدەگى جامبىل, قوستاناي جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا جاڭا زەرتحانالار اشىلىپ, قازىرگى تاڭدا 30-عا جۋىق اككرەديتتەلگەن زەرتحانا جۇمىستارىن جۇرگىزىپ وتىر.
«قازاق ەگىنشىلىك جانە وسىمدىك شارۋاشىلىعى عىلىمي زەرتتەۋ ينستيتۋتى» وسى باعىتتا ۇلكەن جەتىستىككە جەتكەن. توپىراقتىڭ ۇلگىسىن الۋعا ارنالعان جىلجىمالى اۆتوماتتى قۇرىلعى زەرتحاناعا قاجەتتى قۇرالدارمەن جابدىقتالعانى جانە وندا بىلىكتى ماماندار جۇمىس ىستەيتىنىن دە اتاپ وتكەن ءجون.
سونىمەن اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا ءتۇيىنى شەشىلمەي, وزەكتىلىگى ارتىپ وتىرعان ماسەلەلەر جونىندە تاياۋدا «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىندا اگروونەركاسىپ كەشەنى كوميتەتىنىڭ كەزەكتى وتىرىسىندا دا ايتىلدى. كاسىپكەرلەر ەكونوميكا سالاسىندا باسەكەلەستىكتى دامىتۋ جوسپارىن, قىزمەتكەرلەردىڭ ورتاشا جىلدىق سانىنا جانە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ ورتاشا جىلدىق تابىسىنا قاراي شاعىن, ورتا جانە ءىرى كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ ولشەمشارتتارىن انىقتاۋ جونىندە ازىرلەنەتىن تاسىلدەر مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى باسقا دا ماسەلەلەر تالقىلاندى.
وتىرىسقا كوميتەت مۇشەلەرى, 30-دان استام قاۋىمداستىق وكىلدەرى, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى مەن باسەكەلەستىكتى قورعاۋ مەن دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ ماماندارى قاتىستى.
جيىندا باسەكەلەستىكتى قورعاۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى قوردالانعان بىرقاتار ۇسىنىستى اتاپ, ۆەدومستۆو تاۋارلىق-سپەتسيفيكالىق سۋبسيديادان كەزەڭ-كەزەڭىمەن باس تارتۋدى, جەڭىلدەتىلگەن نەسيەگە كوشۋ جانە سۋبسيديا الۋشىلارعا قارسى مىندەتتەمەلەردى ازىرلەۋ مەن باعا بەلگىلەۋ بويىنشا مەملەكەتتىك باعا رەتتەۋ جونىندەگى قولدانىستى جويۋ قاجەتتىلىگى ۇسىنىلدى. بۇل رەتتە اگەنتتىك وكىلى قولدانىستاعى سۋبسيديالاۋ ءادىسى ءتيىمسىز ەكەنىن اتاپ وتسە, شارۋالاردىڭ بۇعان قاتىستى پىكىرى ارقيلى. ءبىرى سۋبسيديانى الىپ تاستاعان جاعدايدا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار تاۋارلاردىڭ ءتىزىمى قايتا قارالۋى كەرەك دەسە, ۆەدومستۆا وكىلدەرى شارۋا قوجالىقتارى مەملەكەتتىڭ سۋبسيدياسىنا سەنىپ وتىرۋى دۇرىس ەمەسىن جەتكىزدى. ۇلتتىق پالاتا وكىلدەرى بۇل ماسەلەنى ءالى دە پىسىقتاپ, ءار سالانىڭ ەرەكشەلىگىنە قاراي قايتا قاراۋدى ۇسىندى. بۇنى اۋىل شارۋاشىلىعى ۆيتسە-ءمينيسترى رۇستەم قۇرمانوۆتىڭ دا قولداعانى بار. سونىمەن قاتار اۋىل شارۋاشىلىعى وندىرۋشىلەرىنىڭ تاراپىنان قىزمەتكەرلەردىڭ ورتاشا جىلدىق سانىنا جانە ورتاشا جىلدىق تابىسىنا قاراي كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنىڭ ولشەمشارتىن ايقىنداۋ, ولاردى شاعىن, ورتا جانە ءىرى توپتارعا بولۋدە «اتامەكەن» ۇكپ باسقارما توراعاسىنىڭ مىندەتىن اتقارۋشى ەربول ەسەنەەۆ: «ۇلتتىق پالاتاعا كاسىپورىنداردى توپتاستىرۋداعى ولشەمشارتتار نەگىزىندە وتىنىشتەر تۇسۋدە. كاسىپكەرلەردى 5-6 جىلدان بەرى مازالاپ جۇرگەن ماسەلە شەشىمىن تابا الار ەمەس. قازىرگى كەزدە 250 ادامنان اسقان جەكە شارۋاشىلىق اۆتوماتتى تۇردە ءىرى بيزنەسكە اۋىسادى. اسىرەسە اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىندا كەيبىر كاسىپتەر جازدىق جۇمىسقا قوسىمشا جۇمىسشىلاردى الادى. ناتيجەسىندە, ورتا بيزنەس ءىرى بيزنەس كاتەگورياسىنا وتەدى. ءىرى بيزنەس بولعان سوڭ ۇكىمەت تاراپىنان بەرىلەتىن سۋبسيديادان ءيا بولماسا, باسقا جەڭىلدىكتەن قالىپ قويادى. سوندىقتان وسى ماسەلەنى قوعامدىق تالقىلاۋعا شىعارىپ جاتىرمىز», دەدى.
باسقوسۋ سوڭىندا ۇلتتىق پالاتا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ماڭىزدى ماسەلەلەرىن ءاردايىم باقىلاۋدا ۇستاپ, شارۋالاردىڭ ۇسىنىسىن تالقىلاۋعا ءازىر ەكەندەرىن, ولاردىڭ وتىنىشتەرى اياقسىز قالماي سالالىق ۆەدومستۆوعا جانە قۇزىرەتتى مەملەكەتتىك ورگاندارعا جولداناتىنىن تاعى ءبىر اتاپ ءوتتى.