قوسىمشا گرانتتىڭ جۇگى

جاقىندا عىلىم جانە جوعارى ءبى­لىم ءمينيسترى ساياسات نۇربەك باتىس وڭىر­لەر­گە وتكەن جىلى بولىنگەن 10 مىڭ وقۋ گران­تىنىڭ 2 500-ءى عانا يگەرىلگەنىن حابارلاپ, سەبەپتەرىن اقپاراتتىق جۇمىستاردىڭ جەت­كى­لىك­سىز­دىگىمەن بايلانىستىرعان بولاتىن. وتكەن جىلى 170 مىڭنان استام تۇ­لەك ەلىمىزدىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋ­دەنتى اتانسا, بولىنگەن گرانت 90 مىڭ­عا جۋىقتاعان. كورسەتكىش سالىستىرمالى كەزەڭگە قاراعاندا 19 پايىزعا ارتىپ وتىر. وسىعان وراي مينيسترلىك ەلىمىزدەگى ستۋدەنتتەر سانىنىڭ ارتقانىن نەگىزگە الا وتىرىپ, 2025 جىلعا دەيىن مەملەكەتتىك گرانت سانىن جىل سايىن 10 پايىزعا كو­­بەيتۋدى جوسپارلاعان ەدى. بىراق وسى جو­لى ۆەدومستۆو باسشىسى گرانت كولەمىن ۇل­عايتا بەرۋدىڭ تيىمسىزدىگىن العا تارتتى. س.نۇربەكتىڭ ايتۋىنشا, جەڭىلدەتىلگەن نەسيە جۇيەسى قاراستىرىلىپ, گرانتتارعا قا­تىستى ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بيىلدان باستاپ ءار وڭىردەگى جوعارى وقۋ ورنىنا كۆوتالىق گرانتتار بەرىلىپ, بولىنگەن گرانتقا ناقتى وقۋ ورنى جاۋاپتى بولادى.

نەگىزگى ايتپاعىمىز, بيىل ناۋ­رىز ايىندا مينيسترلىكتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارى جانە جوعارى وقۋ ورنىنان كەيىنگى ءبىلىم بەرۋ ۇيىمدارىندا وقۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ گرانتتارىن بەرۋ تۋرالى» بۇيرىعىنا سايكەس, ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋ سەرتي­فيكاتتارى بالىنىڭ نەگىزىندە كون­­كۋرستىق ىرىكتەۋدەن وتكەن تۇسۋ­شى­لەرگە مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتتارى بەرىلدى. وقۋ جىلىنىڭ اياقتالۋىنا ەكى اي قالعاندا ۇلەستىرىلگەن گرانت 2022-2023 وقۋ جىلىندا جوعارى وقۋ ورىندارىنا تاپسىرعان تۇلەكتەر ءۇشىن كۇتپەگەن جاعداي بولدى. بۇگىندە ولاردىڭ باسىم كوپشىلىگى وزگە وقۋ ورىندارىندا نەمەسە ءوزى تاپسىرعان وقۋ ورنىندا اقىلى بولىمدە, سونداي-اق اكىمدىكتەر بولگەن گرانتتار نەگى­زىن­دە ءبىلىم الىپ جاتىر.

بيىل ناۋرىز ايىندا ءتيىستى مي­نيس­ترلىك بۇيرىعىمەن جوعارى وقۋ ورىن­دارىنا قوسىمشا گرانت ءبولىندى. وسى ورايدا ساتباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنە 34 گرانت ءبولىنىپ, ونىڭ 28-ءى يگەرىلدى. ونىڭ ىشىندە «ۆ031-ءسان, ينتەرەر ديزاين جانە ونەركاسىپتىك ديزاين» – 9 گرانت, «ۆ044-مەنەدجمەنت جانە باسقارۋ» – 1 گرانت, «ۆ046-قارجى, ەكونوميكا, بانك جانە ساقتاندىرۋ ءىسى» – 1 گرانت, «ۆ073-ساۋلەت» – 15 گرانت, «ۆ095-ترانسپورتتىق قىزمەت» – 2 گرانت ءبولىندى. سونىمەن قاتار «ۆ031-ءسان, ينتەرەر ديزاين جانە ونەر­كاسىپتىك ديزاين» (3 گرانت), «ۆ046- قارجى, ەكونوميكا, بانك جانە ساقتاندىرۋ ءىسى» (2 گرانت), «ۆ075-كاداستر جانە جەرگە ورنالاس­تى­رۋ» (1 گرانت) ماماندىقتارى بو­­يىنشا گرانت يەگەرلەرى گرانتتان­ باس­ تارتتى. عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ 27 ناۋرىزداعى بۇي­رىعىنا سايكەس, اباي اتىنداعى قازۇپۋ-عا بارلىعى 415 قوسىمشا گرانت بەرىلدى. ونىڭ ىشىندە يگەرىل­مە­­گەن گرانت سانى – 152.

وسى ورايدا استاناداعى قايىم مۇحا­­مەدحانوۆ اتىن­داعى №90 گيمنازيا ديرەكتورى اياتجان احمەت­جان­ ۇلىنىڭ پىكىرىنشە, «يگە­رىلمەگەن گرانت» ۇعىمىنىڭ ءوزى دۇرىس ەمەس.

– بۇل ءتيىستى ۆەدومستۆو جۇمى­­سى­­نىڭ بيۋروكراتيالىق كەلەڭ­سىز­دىك­تەر­­گە ۇشىراۋى مەن شالالىعىنىڭ كە­سى­رى. مەملەكەتتىك گرانت ءتىزىمى تۇلەك قۇ­جاتىن وقۋعا تاپسىرار مەرزىمنەن كەمىندە ءبىر جىل بۇرىن جاريالانۋى قا­جەت. بۇل جاعدايدا كونكۋرستىڭ ناق­تىلىعى, بولاشاق تۇلەك تاڭداعان ما­مان­­دىققا قاتىستى اقپاراتتىڭ اشىق­تى­عى ماڭىزدى. سوندا عانا گرانت ماسەلەسى ال­دە­قايدا جەڭىل ءارى رەتىمەن جۇزەگە اسادى. ۇبت-عا از عانا ۋاقىت قالدى. الايدا 2023-2024 وقۋ جىلىنا ارنالعان گرانت تىزبەسى ءالى جاريالانعان جوق. بىلتىرعى جىلدىڭ تامىز-قىركۇيەك ايىندا بيىلعى وقۋ جىلىنا ارنالعان گرانت ءتىزىمى جاريا ەتىلگەن بول­سا, وندا كوپ ماسەلە وزدىگىنەن شەشىلەر ەدى. ال مەملەكەتتىك تاپسىرىستىڭ وسىنداي جۇيەسىزدىگىنەن مەملەكەت قارجىسىنا دا زالال كەلەتىنى تۇسىنىكتى, – دەيدى اياتجان احمەتجان ۇلى.

گرانت ءتىزىمىنىڭ ۋاقتىلى جاريا­­­­­لان­باۋىنىڭ ءبىر سەبەبى ۋني­­­­­ۆەر­­­سيتەتتەردىڭ مي­نيسترلىككە ءتيىس­­تى اقپاراتتاردى دەر كەزىن­دە­ جەت­كىز­­بەۋىمەن جانە جەتكى­لىك­سىز­دى­گى­مەن دە بايلانىستى ەكەنىن اتاپ وت­كەن ا.احمەتجان ۇلى وسى ورايدا جو­عارى وقۋ ورىندارىنا ەلىمىزدىڭ وڭتۇس­تىگىندەگى جەتىسايعا كەلىپ ۇگىت-نا­سي­حات­ جۇمىستارىن جۇرگىزىپ جۇرگەن رە­سەي ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ ءىسى ۇلگى دەي­دى. ساراپشى ۋاجىنە سۇيەنسەك, بۇ­گىندە تۇلەكتەردىڭ شەتەلدەگى بىلىم­گە باسىمدىق بەرۋى ءارى ماقتان ەتە­تى­نى دە قۇپ­تاۋعا بولمايدى. بۇل دا جەر­گىلىكتى ۋني­ۆەرسيتەتتەردىڭ ءوز جەتىس­تىك­تەرىنەن جاريا ەتپەۋىنىڭ سالدارى­نان­ تۋىنداپ وتىرعان جاعداي. تىپ­تەن, رەسەيدىڭ بىرقاتار جوعارى وقۋ­ ورىندارىنىڭ ءبىلىم دەڭگەيى ەل­دە­گى ورتاشا ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ كور­سەت­كى­شىنەن تومەن بولا تۇرا كورشى ەلدە وقۋ­عا قۇلشىنعان جاستاردىڭ سانى ازايار ەمەس. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا,­ وقۋ­شىلار اراسىندا وليمپيادالار­ وتكىزىپ جۇرگەن ءبىردى-ەكىلى ۋنيۆەر­سي­تەتتەر بولماسا, الماتىدا جانە استاناداعى ۋنيۆەرسيتەتتەر ەل مەك­تەپتەرىن ارالاپ, ناسيحات جۇر­گىزبەيتىنى بەل­گىلى جايت. بۇل جاي عانا كەمشىلىك ەمەس, جوعارى وقۋ ورىندارىنا ستۋدەنتتىڭ كەرەك ەمەس­تىگىن, گرانت سانىنىڭ شەكتەن تىس كوپ ەكەندىگىنىڭ, مەملەكەتتىك ۋني­­ۆەرسيەتتەردىڭ سانى قۋالاپ كەتۋى­نىڭ­ ايقىن كورىنىسى. ال ونىڭ استارىندا «ستۋدەنت ءتورت جىل تىنىش ءجۇرىپ, وقۋىن بىتىرسە بولدى» دەگەن سەبەپتىڭ بوي تاسالاپ جاتقانىن جاسىرا المايمىز. وعان ءتورت جىلدان كەيىن ديپلومى بار ساۋاتسىز مامانداردىڭ, جۇمىسسىزداردىڭ كوبەيىپ وتىرعاندىعى دالەل. وسى ورايدا ا.احمەتجان ۇلى «گرانتتى ءۇيىپ-توگۋدىڭ سالدارى مىنە, وسىنداي جاعدايلارعا تۇرتكى بولىپ وتىر. وسى كەمشىلىكتەردى جويۋ ءۇشىن دە ءبىلىم, عىلىم سالاسىندا ەكى بىردەي مينيسترلىكتىڭ قۇرىلعانى بەلگىلى. وسى ورايدا ىسكە اساتىن ماسەلەلەرگە وراي ماماندار تاراپىنان ۇسىنىستارمەن قاتار ماسەلەنىڭ كۇردەلەنە تۇسەتىنى, بيۋروكراتيالىق كەدەرگىلەردىڭ دە ورىن الاتىنى ەسكەرتىلگەن بولاتىن. ازىرگە ناتيجە كوڭىلگە قونىمدى ەمەس. مۇنداي جاعدايدا تىپتەن پرەزيدەنت تاراپىنان ايتىلعان ماسەلەلەردىڭ دە تالقىعا سالىنۋى دەموكراتيالىق قادامداردىڭ كورىنىسى بولاتىنى انىق», دەيدى.

ەلىمىزدە جەمقورلىقتىڭ تامىرىنا بالتا شابىلماي, تانىس-بىلىستىكپەن جەتىستىككە جەتۋ ءۇردىسى توقتاماي, مەم­لەكەتتىك ۇلكەن قىزمەتتەرگە بارۋ جەم­قورلىقپەن نەمەسە «ۇرپاق جال­­عاس­تى­عى» سياقتى بەلەڭ الا بەرە­تىن بولسا, تالانت­تىلاردىڭ سىرت­قا شاشىلعانى شاشىلعان. وسى ماسەلەنى العا تارتا وتىرىپ, ساراپ­شى گرانت ۇلەستىرۋدە «وگىز دە ولمەي­تىن, اربا دا سىنبايتىن» مىنانداي جول­دار بار دەيدى: ياعني ستيپەنديا­ تولەنەتىن شامامەن – 30 مىڭ, ستيپەن­ديا الماي­تىن, وقۋعا اقشا تولەمەيتىن – 50 مىڭ, وقۋ اقى­­سىنىڭ 50 پايىزىن مەملەكەت تولەپ بەرەتىن تاسىلدەرگە قول جەتكىزسەك, بۇل ۋني­­­ۆەرسي­تەت ءۇشىن دە قولايلى, ستۋدەنتتىڭ دە جاۋاپ­كەر­شىلىگىن ارتتىراتىنى انىق. ناتيجەسىندە, مەملەكەتكە تۇسەتىن سال­ماق تا ءبىرشاما جەڭىلدەيدى. ال ۇلتتىق, ەل­دىك ەرەك­شەلىكتەردى قا­پەرگە الا وتىرىپ, قا­زىر­گى ىشكى-سىرتقى دەموگرافيالىق احۋالدى ەسكەرىپ, كەيبىر ۋنيۆەرسيەتتەردى باسقا وڭىرلەرگە كوشىرۋ ارقىلى ستۋدەنت­تەر­ كوپ شوعىرلانعان اۋماقتار جۇ­گىن جەڭىلدەتۋگە ءارى جاتاقحانا جەتىس­پەۋ­شى­لىگىن دە رەتتەۋگە بولادى.

«Joo.kz» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى قانات وكسىكباەۆتىڭ پىكىرىنشە, ءبىلىم گرانتتارىن ۇلەستىرۋ, جاريالاۋ مەرزىمى زاڭنامالىق قۇجاتتارمەن بەكى­تىلۋگە ءتيىس. ويتكەنى قولدانىس­تا­عى زاڭنامادا ەسكەرەتىن تۇستار بار­شىلىق. يگەرىلمەگەن گرانت ماسە­لە­سىنە قاتىستى كاسىبي ماماندار ۇنە­مى­ ۇسىنىس ءبىلدىرىپ كەلەدى. الايدا ءالى كۇنگە ناتيجە جوق. يگەرىلمەگەن گرانت ۇردىسىنە توسقاۋىل قويۋدىڭ جولى – ماقساتتى گرانت, ءبىلىم توپتارى­نا­ قاتىستى اقپاراتتى جەل­توقسان ەمەس, تامىز ايىنىڭ سوڭىندا جاريا ەتۋ.­ وسى ورايدا گرانتتى جاريالاۋ ۋاقى­تى­ مەن ەرەجەسىن قايتا قاراپ, ناقتىلاۋ ۋا­قىت كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. ال ەگەر قازىر­گى ءۇردىس قايتالانا بەرەتىن بولسا,­ مۇنىڭ سالدارى جەمقورلىققا سوق­تى­رۋى­ مۇمكىن.

– ماقساتتى گرانتتىڭ كەش جاريالانۋى, اسىرەسە شىعارماشىلىق ما­ماندىقتارعا تاپسىراتىن تۇلەك­تەر­ ءۇشىن ءتيىمسىز. ءبىر جوعارى وقۋ ورنى كەلەسى ءبىر وقۋ ورنىنىڭ ناتي­جە­سىمەن قابىلدامايدى. بۇل تۇلەك­تەر قۇقىعىن شەكتەۋمەن­ پارا-پار. ال ءتيىستى ورگاندار گرانت ءتىزى­­مىنىڭ كەش جاريالانۋىن ءتۇر­لى­ مينيسترلىكتەردەن قانداي ما­مان­­د­­ىقتارعا قاجەتتىلىك بار ەكە­نى­نە قاتىستى اقپاراتتاردىڭ كە­شە­ۋىل­دەۋىمەن بايلانىستىرىپ ءجۇر. سون­دىق­تان بۇل ماسەلەنى دە زاڭ اياسىندا قاراستىرىپ, جوعارى وقۋ ورىن­دا­رى­نىڭ دا جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەيتۋ قا­جەت. مەملەكەتتىك پورتالدا قىس ايلا­رىندا تىزىمدە تۇرعان ماماندىق جاز ايىندا تىزىمنەن ءتۇسىپ قالىپ جاتاتىن جاعدايلار دا كەزدەسەدى. ونىڭ سەبەبى ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ اتتەستاتسيالانۋىمەن دە بايلانىستى بولۋى مۇمكىن. بىراق مۇنىڭ سالدارىن تۇلەكتەر كورەدى. تىپتەن, كەي­بىر جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ قىز­مەتكەرلەرى ناقتى قانداي مامان­دىق­تار­دىڭ بار ەكەندىگىنەن دە بەيحابار. ەندىگى كەزەكتە ۋني­ۆەرسيتەتتەر الدىندا ابيتۋريەنت­ تار­تۋ ماقساتىندا جارناماسىن جا­ساپ, جۇيەلى جۇمىستار جۇرگىزۋ مىن­دە­تى تۇر, – دەيدى قانات وكسىكباەۆ.

«Qazbilim» كومپانياسىنىڭ جوبا­لار ديرەكتورى­ گۇلبانۋ قاناي دا گرانت ءتىزى­مىنىڭ كەشەۋىلدەۋى مەكتەپ تۇلەك­تە­­رىنىڭ دايىندىعىنا قيىندىق تۋ­عى­زادى دەگەن پىكىردە. قازىرگى كەز­دە بولاشاق تۇلەكتەر ۇبت-عا­ دا­يىندىق ۇستىندە. تاڭداۋ ءپانى دە­ بەلگىلى. الايدا ماماندىقتار بويىنشا بەرىلەتىن گرانتتار ءتىزىمى بەلگىسىز. گ.قاناي اتاپ وتكەندەي, پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي جىل سايىن گرانت سانى كوبەيىپ كەلەدى. نەگىزىنەن دايىندىققا 11-سىنىپتا­ كۇش­ سالىناتىندىقتان, ءبىلىم گرانتتارىنا قاتىستى مالىمەتتەر وقۋ جى­لىنىڭ باسىندا بەلگىلى بولۋى­ كەرەك. ال شىعارماشىلىق مامان­دىق­تاردى تاڭدايتىن تۇلەكتەر ءۇشىن مۇلدەم قيىنعا سوعادى. ولار ءوزى تاڭداعان ماماندىق بويىنشا تەك ءبىر عانا جوعارى وقۋ ورنىنا قۇجات تاپسىرا الادى. ال گرانت سانى كەش شىققانىنا بايلانىستى تاڭدالعان جوعارى وقۋ ورنىندا گرانت بولماۋىنىڭ ىقتيمالدىعى جوعارى. سالدارىنان وقۋ­عا تۇسە الماعان تۇلەك تە, اتا-اناسى دا ابى­گەرگە تۇسەدى. مىسالى, 2021 جىلى «جال­پى مەديتسينا» ماماندىعىنا بولىنگەن گرانت سانى بىردەن 2 147-دەن (2020 جىلى) 1 575-كە دەيىن, ياعني 572 گرانتقا كەمىپ كەت­كەن. پاندەميادان سوڭ بۇل سالاعا قاجەتتىلىك ارتادى دەپ بول­جان­­عان. 2021­ جى­لى «اقپاراتتىق قا­ۋىپ­­سىزدىك» ماماندىعىنا 2020 جىل­­عا قاراعاندا 1 552­ گرانت كوپ ءبولى­­نىپ, جالپى سانى 2 152-گە جەتتى. ءبىر­ ماماندىقتىڭ گرانت سا­نى 500-1 500-گە دەيىن وزگەرىپ كەتۋى جانە ما­لى­مەت­تىڭ قۇجات قابىلداۋعا 1 اپتا عانا­ قالعاندا جاريا بولۋىن قالاي تۇسى­نۋ­گە بولادى؟

– سوڭعى جىلدارى ۇلتتىق تەس­تى­لەۋ ورتالىعى جىل سايىن كەيبىر قو­سىم­شا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى مەن ۇبت باعىتىندا جۇمىس ىستەپ جۇرگەن مامانداردى شاقىرىپ, وسى سالاداعى ماسەلەلەردى تالقىلايدى. بىراق گرانت سانى تۋرالى بىرنەشە رەت تالقىعا ءتۇسىپ, جىل سايىن ۋادە بەرىلگەنمەن, ماسەلە ءالى شەشىلمەي كەلەدى. سالدارىنان گرانتتى ءبىر جىلدا بىرنەشە رەت تاعايىنداۋ جۇرەدى. سەبەبى ءدال الدىڭعى مىسالداعىداي بولىنگەن گرانت سانى مەن سوعان سايكەس بەيىندى پاندەردى تاڭداۋشىلار قاتىناسى سايكەس كەلمەي قالادى. سودان ءبىر ماماندىقتا ءبىر گرانتقا 5 تالاپكەردەن كەلسە, ەندى بىرىندە 50 بالل العاندار دا وقۋعا ءتۇسىپ, تۇلەكتەر ءۇشىن ادىلەتسىزدىكتەر ورىن الۋدا. وتكەن جىلى دا گرانت سانى تۋرالى العاشقى اقپاراتتار مامىر ايىندا شىققانىمەن, سوڭعى ناقتى ءتىزىم جانە كۆوتالار سانى تەك گرانت كونكۋرسى باستالار كەزدە عانا بەلگىلى بولدى, – دەيدى گۇلبانۋ قاناي.

وسى ورايدا ساراپشى وتكەن جىلى­ گرانت كونكۋرسىنا بايلانىس­تى­ مىناداي ورەسكەل قاتەلىكتەر ورىن­ العاندىعىن دا العا تارتتى: «6B01 پەداگوگيكالىق عىلىمدار» جانە «6B10 دەنساۋلىق ساقتاۋ» ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى توبىن تاڭداۋشى تالاپكەرلەرگە ارناۋلى­ ەم­تيحان, پسيحومەتريالىق تەست تاپ­سىرۋى قاجەت بولدى. ەمتيحان وفف­لاين فورماتتا ءوتتى. ايتا كەتە­تىن ماسەلە, بۇل ەمتيحانداردى­ بار­لىق جوعارى وقۋ ورىندارى ۇيىم­داس­تى­را بەرمەيدى. سەبەبى مەديتسينا مامان­دىق­تارىن وقىتپايتىن وقۋ ورىندارى ءۇشىن ول تەستتى وتكىزۋ ءتيىمسىز. ال كەيبىر ايماقتاردا مۇنداي تەست قابىلدايتىن ۋنيۆەرسيتەتتەر مۇل­دەم­ جوق. سوندىقتان اۋدان, اۋىلدا تۇرا­تىن وقۋشىلار باسقا قالاعا بارىپ تاپسىرۋعا ءماجبۇر بولدى. تەست 2018 جىلدان بەرى وتكىزىلىپ كەلەدى ءارى فورمالدى ەمتيحان رەتىندە قابىل­دا­نادى. سوندىقتان مۇنداي قاجەتسىز تەست­ ءۇشىن قايتا-قايتا بالانى دا, اتا-انانى دا سەندەلتۋدىڭ قاجەتى شا­مالى.

– اقپاراتتار جۇيەسى ورتالىق­تان­دى­رىلماعاندىقتان, جوعارى وقۋ ورىندارى ءوز قالاۋىنا وراي قي­مىل­داۋدا دەۋگە نەگىز بار. كونكۋرس باس­تالماي, ناقتى اقپارات بەلگىلى بول­ماي جاتىپ, «قۇجاتتى وففلاين تاپ­سىرۋ كەرەك» دەپ تۇلەكتەردىڭ قۇ­جاتتارىن الىپ قالاتىن وقۋ ورىن­دا­رىنىڭ دا بۇل ءىسى دۇرىس ەمەس. سونىڭ سالدارىنان 120 بالل الىپ تۇرىپ, گرانتقا تۇسە الماي قالعان جاعدايلار ورىن الدى. قابىلداۋ كوميسسياسىنداعىلاردىڭ قاتە­لىگىنەن نەگە تۇلەكتەر سەرگەلدەڭگە ءتۇسۋى ءتيىس؟ بۇل­ جەردە تاڭداۋ رەتى ماڭىزدى ءرول ات­قا­رادى. سونىمەن بىرگە ۇبت 5 شىل­­دە اياقتالاتىن بولسا, اپەللياتسيا ناتي­جەسى 11-ىنە دەيىن شىعادى. ال كەي­بىر جوعارى وقۋ ورىندارىندا ارناۋلى ەمتيحان ۋاقىتى ماۋسىمدا اياقتالدى. وسى ورايدا كونكۋرسقا قۇجات تاپسىرۋ, ارناۋلى ەمتيحاندى وتكىزۋ سياقتى ماسەلەلەردى تولىق ونلاين فورماتقا اۋىستىرۋدى قاجەت دەپ سانايمىن. تۇلەكتەردە بىرنەشە جوعارى وقۋ ورىنىن تاڭداۋ قۇقىعى بولعاندىقتان, قۇجات قابىلداۋ جۇيەسىنە دە بىرىزدىلىك كەرەك, – دەيدى گ.قاناي.

ءتۇيىن: عىلىم جانە جوعارى ءبىلىم مينيسترلىگىنىڭ مالىمەتىنشە, «باكا­لاۆر» جانە «ماگيستر» دارەجەسى بەرى­لەتىن جوعارى ءبىلىم الۋعا رەسپۋب­لي­كالىق بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن اقى تولەۋ ءۇشىن ءبىلىم بەرۋ گرانتتا­رى­ وقۋعا تۇسۋشىلەر ءوتىنىش بەرگەن­ ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارى توپ­تا­رىنىڭ كەزەكتىلىگىنە, تەستىلەۋ ناتي­جەلەرىنە سايكەس ءبىلىم بەرۋ باع­دارلامالارىنىڭ ناقتى توپتارى­ بو­يىن­شا كونكۋرستىق نەگىزدە بەرىلەدى. جال­پى كونكۋرستاعى ءبىلىم بەرۋ گرانتتارى بەلگىلى ءبىر جوعارى وقۋ ورنىنا بەكى­تىلمەيدى جانە تۇلەكتەر تاڭداعان جو­عارى وقۋ ورنىنا بولىنەدى. وسىعان باي­لانىستى ءتيىستى مينيسترلىك ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنىڭ ناقتى توپتارى جانە ولارعا بولىنگەن گرانتتار سا­نىنىڭ كەش جاريالانۋىنا قاتىستى اي­تىلعان پىكىرلەردى نەگىز دەپ سانايدى. سونداي-اق كادرلاردى دايارلاۋعا ارنالعان مەملەكەتتىك ءبىلىم بەرۋ تاپ­سىرىسى ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋ­مەت­تىك قورعاۋ مينيسترلىگى ۇسىنعان ەل ەكونوميكاسىنىڭ سالالارى ءۇشىن كادر­لارعا قاجەتتىلىككە ورتامەرزىمدى بول­جام نەگىزىندە قالىپتاستىرىلادى. بۇ­دان باسقا مەملەكەتتىك تاپسى­رىس­تى قالىپتاستىرۋ كەزىندە مەم­لە­كەتتىك باعدارلامالاردىڭ نە­گىز­گى­ كورسەتكىشتەرى, ەكونوميكا سالا­­لارىنىڭ ۇردىستەرى, سونداي-اق «اتا­مە­كەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلىك پالاتاسى ۇسىن­عان­ قاجەتتىلىكتەر ەسكەرىلەدى.