كۇنباعىس مايىن كوبىرەك وندىرەمىز

ال 2023-2024 جىلدار ارا­لى­عىندا ەلىمىزدەگى كۇنباعىس مايىن وڭدەۋدىڭ جىلدىق قۋات­تىلىعى 100 مىڭنان اسا تون­ناعا ارتتىرۋدى جوسپارلانىپ وتىر. بيىل 40 مىڭ تون­ناعا, الداعى جىلى 66 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزۋ كوزدەل­گەن. بۇل ءوز كەزەگىندە ىشكى نارىق­تى قانا­عات­تاندىرۋدا ءارى ۇزاق­ مەر­زىمدى پەر­س­­پەكتيۆادا دايىن ءونىم با­عا­­­سى­نىڭ تۇراقتالۋىنا اكەل­مەك­شى.

كۇنباعىس مايىنىڭ وزىندىك قۇنىن تۇراقتاندىرۋ ماقسا­تىن­دا وتاندىق ماي زاۋىتتارى قۇزىرلى مينيسترلىكتەرمەن مە­مو­راندۋمعا قول قويعان. وندا بوتەلكەدەگى كۇنباعىس مايىن تى­كە­لەي ماي زاۋىتىنان ساتۋ با­عا­سىنىڭ ءليميتى ناقتى جازىلىپ, ول ءبىر ونىمگە لوگيستيكالىق شىعىندار مەن دۇكەندە قويى­لا­تىن قوسىمشا باعانى قوس­پا­عاندا 750 تەڭگەدەن اسپاۋعا ءتيىس. «مايلى داقىلداردى قايتا وڭدەۋشىلەر» ۇلتتىق قاۋىم­داس­تىعى جۇرگىزگەن مونيتورينگ بارىسىندا زاۋىتتاردان كۇنباعىس مايىن ساتۋ باعاسى وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسان ايى­مەن سالىستىرعاندا 30%-عا دە­يىن تومەندەگەنى انىقتالعان.

بۇل جەردە دەلدالدار مەن بولشەك ساۋدا جەلىلەرىنىڭ تاۋار تاڭباسىن باقىلاۋدى قۇزىرلى ورگاندار جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىس ەكەنىن ەسكە سالا كەتكەن ءجون. ال بەلگىلى ءبىر نارىق سۋبەكتىلەرى تارا­پىنان بۇزۋشىلىقتار انىق­­تالعان جاعدايدا, ءتيىستى بو­لىم­­دەر ارەكەتتەگى ءىس-شارالاردى قابىل­دا­ۋى قاجەت.

«وتاندىق كۇنباعىس ما­يىن ­وندىرۋشىلەرگە ءوز ونىمدەرىن نا­رىق­تاعى 30 پايىزدىق ۇلەس­تى الىپ جاتقان ءىرى ساۋدا جەلى­لەرىنىڭ سورەلەرىنە قويۋ ماسە­لە­سى قارالىپ جاتىر. تاعى ءبىر ەسكەرەتىن ماڭىزدى جايت – ەكس­پورت­تىق باج سالىعىن  ەنگىزۋ. بۇل ءىس-شارا كۇنباعىس تۇقىمىن ەكسپورتتاۋدى شەكتەۋ جانە وسى شيكىزاتتىڭ تاپشىلىعىن بول­دىرماۋ ءۇشىن قابىلداندى. گەوساياسي جاعدايعا بايلانىس­تى بىلتىر نەگىزگى ءوندىرۋشى ۋكراي­نا, رەسەي, ارگەنتينا جانە ەو ەلدەرىندە كۇنباعىس تۇقىمىن ءوندىرۋ ەكىنشى جىل قاتارىنان تومەندەدى. بۇل فاكتور, ءوز كەزە­گىن­دە, الەمدىك نارىقتاعى ءونىم با­عاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا اسەر ەتتى. باعانىڭ كۇرت جانە اي­تار­لىق­تاي اۋىتقۋى ورتالىق ازيا نارىعىنا دا اسەرىن تيگىزىپ جاتىر. سوندىقتان ازىق-تۇ­لىك ين­فليا­تسياسىنىڭ وسۋىنە جول بەر­مەۋ ءۇشىن الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا يم­پورتقا تاۋەلدىلىكتى ازايتۋعا مەم­لەكەت باسىمدىق بەرۋى كەرەك», دەيدى «مايلى داقىلداردى قاي­تا وڭدەۋشىلەر» ۇلتتىق قا­ۋىم­­داستىعىنىڭ باسقارما تورا­­عاسى يادىقار يبراگيموۆ.

سونىمەن ەلىمىزدە بيىل جىل باسىندا 111,8 مىڭ توننا تازار­تىل­عان جانە تازارتىلماعان وسىم­­دىك مايى وندىرىلگەن. تازار­تىل­عان ماي ءوندىرىسى ءبىر جىلدا 1,3%, 25,3 مىڭ تونناعا دەيىن تومەندەسە, تازارتىلماعان ماي ءوندىرىسى, كەرىسىنشە, 40,2%, 86,4 مىڭ تونناعا دەيىن وسكەن.  اسى­رە­سە شىعىس وڭىرىندە 11,6 مىڭ توننا تازارتىلعان جانە 30,4 مىڭ توننا تازارتىلماعان ماي وندىرىلگەن. ودان كەيىن 6,8 مىڭ توننا تازارتىلعان ماي ءون­دى­رۋ جاعىنان ەكىنشى ورىندا  الماتى, 5,7 مىڭ توننادا ءۇشىن­شى ورىندا شىمكەنت قالا­لا­رى بار.

جەرگىلىكتى كومپانيالاردىڭ ءونىمى ءبىر جىلدا 43%-عا ءوسىپ, 644,3 مىڭ تونناعا جەتتى. يمپورت, كەرىسىنشە, 13%-عا ازايىپ,­ 133 مىڭ توننانى قۇرادى. يم­پورت­تىڭ ۇلەسى, تيىسىنشە, ءبىر جىل بۇ­رىنعى 25,3%-بەن سالىس­تىر­­عاندا 17,1%-دى قۇراعان. وسى جىلدىڭ باسىندا وسىمدىك مايى­نىڭ باعاسى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءبىر جىل ىشىندە 17,5%-عا وسكەن. ونىڭ ىشىندە كۇنباعىس  مايى 17,2%, ءزايتۇن مايى 26,3%-عا قىمباتتاعان.