الەم بويىنشا 27 ەل اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرىپ جاتسا, سونىڭ ىشىندە 17 ەل ءبىرىنشى اەس-ءتى سالۋ جونىندە شەشىم قابىلداۋ ساتىسىندا تۇر. ال 10 مەملەكەت ءوز شەشىمدەرىن قابىلداپ, جاقىن ارادا ءبىرىنشى اتوم ەلەكتر ستانساسىن سالۋعا كىرىسپەك. وسى رەتتە تاياۋدا ۇكىمەت ءوتىنىشى بويىنشا استانا قالاسىندا اتوم ەنەرگەتيكاسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىك (اەحا) ساراپشىلارى باس قوسىپ, ەلىمىزدىڭ يادرولىق-ەنەرگەتيكالىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋداعى پروگرەسىن باعالادى. ءتورت كۇنگە سوزىلعان باسقوسۋدا 2016 جىلى وتكىزىلگەن INIR ميسسياسىنىڭ ۇسىنىستارى مەن ۇسىنىمدارىن ورىنداۋداعى ەلىمىزدىڭ جەتكەن جەتىستىكتەرى مەن اقپاراتتىق الماسۋداعى شەشىلمەگەن ماسەلەلەردى ناقتىلاۋعا مۇمكىندىك بەردى.
اتالعان اگەنتتىكتىڭ ساراپشىلارى «نەگىزگى كەزەڭدەر» ءتاسىلىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىندە ولشەمشارتتاردى پايدالانا وتىرىپ, يادرولىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جاي-كۇيىنە شولۋ جاساپ ءوتتى. اتوم ەلەكتر ستانساسىن قاراستىرۋداعى دايىندىعى مەن قۇرىلىسىنا ۇسىنىمدار جان-جاقتى قامتىلىپ, ءبىرىنشى كەزەڭدە ەلدىڭ يادرولىق ەنەرگەتيكالىق باعدارلاماعا قاتىستى نەگىزدەلگەن مىندەتتەمەلەردى قابىلداۋ دايىندىعى باعالانعانى بار. ۇدەرىسكە قول جەتكىزگەن INIR ميسسياسىنىڭ كومانداسى يادرولىق ەنەرگەتيكالىق باعدارلامانى ۇيلەستىرۋدە اتوم ەلەكتر ستانساسىن قارجىلاندىرۋدى, اپاتتىق جاعدايعا قارسى جوسپارلاۋ جانە راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ بويىنشا ۇسىنىمداردى ەلىمىز تولىعىمەن ورىنداعانىن اتاپ ءوتتى.
اەحا دەلەگاتسياسىنىڭ ساراپشىسى جانە باسشىسى مەحمەت دجەيحان باسقوسۋدىڭ سوڭعى كۇنىندە ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى جاندوس نۇرماعانبەتوۆكە follow-up-ميسسياسىنىڭ ناتيجەلەرى جونىندە باياندامانىڭ الدىن الا جوباسىن تابىس ەتتى. جيىن بارىسىندا ۆيتسە-مينيستر اتوم ەنەرگەتيكاسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋدە اەحا ءرولىن جوعارى باعالاپ, INIR ميسسياسىنىڭ قازاقستانعا جانە اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتاتىن وزگە دە ەلدەر ءۇشىن ماڭىزدىلىعىن اتادى.
«قازاقستان INIR ميسسياسىنىڭ 2016 جىلى جاساعان ۇسىنىستار مەن ۇسىنىمداردى ورىنداۋدا ايتارلىقتاي پروگرەسكە قول جەتكىزدى. وسى كۇش-جىگەردىڭ بارلىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىنە يادرولىق ەنەرگەتيكالىق باعدارلامانى ىسكە اسىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداۋدا ودان ءارى قولداۋ كورسەتەدى», دەگەن بولاتىن اتوم ەنەرگەتيكاسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىگى يادرولىق ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ سەكتسياسىنىڭ يادرولىق ينجەنەرى مەحمەت دجەيحان.
«قازاقستان اتوم ەنەرگياسىن بەيبىت ماقساتتا پايدالانۋدى دامىتۋداعى اەحا ءرولىن جوعارى باعالايدى جانە ءبىزدىڭ يادرولىق ەنەرگەتيكالىق باعدارلامامىزدىڭ قاۋىپسىزدىكتىڭ ەڭ جوعارى ستاندارتتارى مەن وزىق حالىقارالىق تاجىريبەلەرگە سايكەس كەلۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بارلىق قاجەتتى شارانى قابىلدايدى. INIR ميسسياسىن قابىلداي وتىرىپ, ەلىمىز ءوزىنىڭ يادرولىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ دايىندىعىنا نىسانالى كاسىبي باعالاۋعا مۇددەلى ەكەنىن كورسەتتى. INIR ميسسياسى بىزدەگى اتوم ەنەرگەتيكاسىن دامىتۋعا قاجەتتى ينفراقۇرىلىمنىڭ قولجەتىمدىلىگىن جاقسارتۋدى جانە قامتاماسىز ەتۋدى تالاپ ەتەتىن سالالار مەن باعىتتاردى ايقىنداۋ ءۇشىن قۇندى قۇرال بولىپ تابىلادى», دەدى ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى جاندوس نۇرماعانبەتوۆ.
«اتوم بەيبىتشىلىك پەن دامۋ ءۇشىن» ۇرانىمەن ارەكەت ەتەتىن بۇۇ جۇيەسىنىڭ حالىقارالىق ۇيىمى رەتىندە كەڭىنەن تانىمال اتوم ەنەرگەتيكاسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ يادرولىق سالاداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ حالىقارالىق ورتالىعى رەتىندە ارەكەت ەتىپ, ءوزىنىڭ 176 مۇشە مەملەكەتىمەن جانە بۇكىل الەم بويىنشا سەرىكتەستەرىمەن بىرلەسىپ, يادرولىق تەحنولوگيالاردى قاۋىپسىز, سەنىمدى جانە بەيبىت پايدالانۋعا جاردەمدەسۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزۋدە. كوپتەگەن ەل اتوم ەنەرگەتيكاسىن وزدەرىنىڭ ۇلتتىق ەنەرگەتيكالىق بالانسىنا تۇراقتى ەلەكتر كوزى رەتىندە قوسۋدى قاراستىرادى. قاۋىپسىز, سەنىمدى جانە تۇراقتى يادرولىق ەنەرگەتيكالىق باعدارلاما ءۇشىن ءتيىستى ينفراقۇرىلىم مۇقيات جوسپارلانىپ, دايىندالۋى كەرەك جانە ۇزاقمەرزىمدى مىندەتتەمەلەردى تالاپ ەتەدى. يادرولىق ەنەرگەتيكالىق باعدارلامانى ىسكە قوسۋدى جوسپارلاۋدا دايىندىقتى جانە ۋاقىتتى, قارجى ينستيتۋتتارى مەن ادام رەسۋرستارىن ينۆەستيتسيالاۋدى قاجەت ەتەتىن ۇلكەن شارا. بۇعان 10-15 جىلدىق دايىندىق جۇمىستارى جانە شامامەن 100 جىلدىق مىندەتتەمە كىرەدى. اتوم ەنەرگەتيكاسىن تابىستى ەنگىزۋ نەمەسە كەڭەيتۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ ۇلتتىق ينستيتۋتتاردى قۇرۋ, نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازانى قۇرۋ, كادرلىق جانە قارجىلىق ستراتەگيالاردى ازىرلەۋ, راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ جانە مۇددەلى تاراپتاردى تارتۋ سياقتى ءىس-شارالاردى تالاپ ەتەدى.
اەحا-نىڭ «يادرولىق ەنەرگەتيكانىڭ ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ كەزەڭدەرى» باسىلىمىندا جاڭا يادرولىق-ەنەرگەتيكالىق باعدارلامانى ازىرلەۋ كەزىندە شەشىلۋى كەرەك ينفراقۇرىلىمعا بايلانىستى 19 ماسەلە قاراستىرىلىپ, وندا مەملەكەتتىك ۇستانىم, يادرولىق قاۋىپسىزدىك, باسقارۋ, قارجىلاندىرۋ, قۇقىقتىق بازا, كەپىلدىكتەر, رەتتەۋشى بازا, رادياتسيالىق قورعانىس, ەلەكتر جەلىسى, ادام رەسۋرستارىن دامىتۋ, مۇددەلى تاراپتاردى تارتۋ, الاڭ جانە قوسالقى نىساندار, قورشاعان ورتانى قورعاۋ, توتەنشە جاعدايلاردى جوسپارلاۋ, يادرولىق وتىن تسيكلى, راديواكتيۆتى قالدىقتارمەن جۇمىس ىستەۋ, ونەركاسىپتىڭ قاتىسۋى جانە ساتىپ الۋ ەنگىزىلگەن.
«اتوم ەنەرگياسى جونىندەگى حالىقارالىق اگەنتتىكتىڭ (ماگاتە) يادرولىق ينفراقۇرىلىمدى كەشەندى شولۋ توبى (INIR) قازاقستاندا ناۋرىز ايىنىڭ 28-ءى مەن 31-ءى ارالىعىندا وتكەن ءتورت كۇندىك ميسسياسىن اياقتادى. 2016 جىلى جۇرگىزىلگەن INIR ميسسياسىنىڭ ۇسىنىمدارى مەن ۇسىنىستارىن ورىنداۋداعى ەلدىڭ ىلگەرىلەۋىنە باعا بەردى. ميسسيا جۇمىسى بارىسىندا وتاندىق ساراپشىلار تاراپىنان 12 ۇسىنىم مەن ۇسىنىس ازىرلەندى, ال 10-ى بويىنشا جۇمىس جالعاسۋدا. ماگاتە ساراپشىلارى ەلىمىزدىڭ بۇدان الدىڭعى ميسسيانىڭ ۇسىنىستارىن ورىنداۋدا ىلگەرىلەۋشىلىككە قول جەتكىزگەنىن اتاپ ءوتىپ, ميسسيانىڭ جۇمىسى تۋرالى ەسەپ جوباسى ەنەرگەتيكا ۆيتسە-ءمينيسترى ج.نۇرماعانبەتوۆكە جولداندى.
سوڭعى نۇسقا ميسسيا اياقتالعاننان كەيىن 2 اپتادان سوڭ ۇسىنىلادى. ميسسيا ەسەبىنىڭ نەگىزىندە ۇلتتىق ءىس-قيمىل جوسپارى, كەشەندى جۇمىس جوسپارى, سونىمەن قاتار ەلىمىزدىڭ يادرولىق ينفراقۇرىلىمىنىڭ سيپاتتاماسى جاڭارتىلاتىن بولادى», دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى حالىقارالىق دارەجەدە وتكەن ميسسيا بارىسىندا «قازاقستاندىق اتوم ەلەكتر ستانتسيالارى» جشس باس ديرەكتورى تيمۋر جانتيكين.