بيىل كوكتەمگى ەگىس ماۋسىمىندا شاھاردا 27 مىڭ گەكتارعا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارى ەگىلەدى. اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەريناريا باسقارماسىنىڭ باسشىسى ءابۋناسىر جانباتىروۆتىڭ ايتۋىنشا, ەگىنمەن بىرگە مال شارۋاشىلىعىندا دا جەتىستىكتەر بارشىلىق. مەگاپوليس شارۋالارى 8,9 مىڭ توننا ەت, 51,4 مىڭ توننا ءسۇت جانە 142 ملن دانا جۇمىرتقا ءوندىرىپتى. اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 46 ملرد تەڭگەگە جەتتى. اگروسالامەن قوسا, تاماق ونىمدەرىنىڭ نەگىزگى كاپيتالىنا 15,3 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلدى. فەرمەرلەر بىلتىر 148,3 ملن دوللاردىڭ ءونىمىن وندىرگەن.
شاھاردا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ ەكسپورت كولەمى ارتىپ وتىر. يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋ ءۇشىن 15 ملرد تەڭگە تۇراتىن 14 جوبا ىسكە قوسىلدى. ناتيجەسىندە 298 ادام جۇمىس تاپتى. جاڭادان قۇس فەرمالارى, ءسۇت وندىرەتىن جانە وڭدەيتىن, بالىق وسىرەتىن, مال بورداقىلايتىن, مال ازىعىن دايىندايتىن شارۋاشىلىقتار مەن جىلىجاي كەشەندەرى اشىلدى.
شىمكەنت قالاسىنىڭ 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان دامۋ جوسپارىنىڭ اياسىندا بيىل اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمىن 48,7 ملرد تەڭگەگە, ەكسپورتتى 331,8 ملن تەڭگەگە, دايىن تاۋار ۇلەسىنىڭ ءوسىمىن 80 پايىزعا جانە نەگىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمىن 15,4 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر.
مەگاپوليستە ەگىستىك پەن جايىلىمدى جەرلەردىڭ قىسقارعانىنا قاراماستان اگروسالاداعى جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ توقتامايدى. سوندىقتان ءسۇتتى باعىتتاعى اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا باسىن كوبەيتۋ ماقساتى تۇر. قازىرگى تاڭدا شارۋالاردا مىڭنان اسا اسىل تۇقىمدى ءىرى قارا بار. بيىل مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا 1 ملرد تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىنىپتى. ونىڭ 185,1 ملن تەڭگەسى جەم-ءشوپ ازىرلەۋگە بەرىلەدى. جوسپارعا سايكەس بيىل 9,1 مىڭ توننا ەت, 52,3 مىڭ توننا ءسۇت جانە 154 ملن دانا جۇمىرتقا وندىرىلمەك.
ءسۇت ءوندىرىسىنىڭ جىلدان-جىلعا ارتۋى ءسۇت ونىمدەرىنە سۇرانىستىڭ وسۋىنەن تۋىنداپ وتىر. سوندىقتان اسىل تۇقىمدى ءسۇتتى سيىرلاردىڭ سانىن كوبەيتۋگە باسىمدىق بەرىلگەن.
م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقۋ اعا وقىتۋشىسى, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى نۇرلىباي ەگەمقۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, مەگاپوليستە مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا مۇمكىندىك تولىق جەتەدى.
شەتكى ەلدى مەكەندەردە مال باعىپ, قوسالقى شارۋاشىلىقپەن اينالىسىپ وتىرعان وتباسىلار كوپ. مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلەتىن كومەك ارقىلى جەرگىلىكتى شارۋا قوجالىقتارى قالا حالقىن اعارعانمەن تولىق قامتاماسىز ەتە الادى, دەدى عالىم.
قالا اكىمدىگى مالدىڭ جەم-ءشوبىن دايىنداۋعا ءمان بەرە باستادى. بۇل باستاما تەگىن ەمەس. ويتكەنى «سيىردىڭ ءسۇتى – تىلىندە» دەمەكشى, جوعارى ءونىم الۋ قۇنارلى مال ازىعىنا بايلانىستى. مالدىڭ ءبىر كۇندىك ازىعىنىڭ جارتىسىنا جۋىعىن قۇراما جەم قۇراۋى كەرەك. سوندىقتان الداعى ۋاقىتتا مال ازىعىن ازىرلەيتىن جاڭا تسەحتار بوي كوتەرەدى.
كادىمگى سيىرلار تاۋلىگىنە 7-10 ليتردەن ءسۇت بەرسە, اسىل تۇقىمدىدان 30-40 ليتر ءسۇت الىنادى. اسىل تۇقىمدى مال سانىن كوبەيتۋگە نازار اۋدارۋدىڭ ءمانى دە وسىندا. «قارا الا», «اۋليەاتا», «گولشتينو-فريز», «سيمەنتال» سەكىلدى ءىرى قارالار ءسۇتتى باعىتتاعى مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋعا ارنالىپ شىعارىلعان تۇقىمدار. ولاردى شارۋالارعا كوبەيتىپ بەرۋمەن جانە تۇقىمىن ساقتاپ قالۋمەن شاھارداعى «سەلەكتسيالىق ورتالىق» مەكەمەسى اينالىسادى.
«شق ەگامنازاروۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ باسشىسى كاريمجان يبراگيم ۇلى سيىردى سوناۋ گوللانديادان ساتىپ اكەلگەن. ول جاقتىڭ ماماندارى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىك ايماعىن ءشوبى شۇيگىن, مال باعۋعا قولايلى دەپ ماقتاپتى.
«اسىل تۇقىمدى ءسۇتتى سيىردى ساتىپ الۋ ءۇشىن گەرمانياعا دا باردىم. نەمىس فەرمەرلەرى قازاقستاننىڭ كۇنگەي ولكەسىن ماقتاي جونەلدى. «گولشتينو-فريز» سيىرلارى گەرمانيادا تاۋلىگىنە 35-40 ليتر ءسۇت بەرسە, بىزدەگى ايماقتا بابىن كەلتىرسە, 50 ليترگە دەيىن ءسۇت الۋعا بولاتىنىن ايتتى نەمىس شارۋالارى. سولاردىڭ بولجامى ءدال كەلدى. سيىرلار وڭتۇستىكتىڭ كليماتىنا تەز ۇيرەنىپ كەتتى. ءونىمدى دە مولىنان بەرىپ جاتىر», دەدى شارۋا.
كاسىپكەردىڭ بيزنەس باستاماسىنا قولداۋ بىلدىرگەن اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ۆەتەريناريا باسقارماسى قۇجات راسىمدەۋ جاعىنا دا كومەك كورسەتكەن. سونىمەن بىرگە شەتەلدەن اكەلىنگەن اسىل تۇقىمدى ءار مالدىڭ باسىنا 400 مىڭ تەڭگەدەن سۋبسيديا تولەندى. وعان قوسىمشا جەم-شوپكە دەپ ءار ءىرى قاراعا 70 مىڭ تەڭگەدەن, ءسۇتتىڭ ليترىنە 20 تەڭگەدەن اقشا بەرىلدى. مالدى ۇرىقتاندىرۋعا دا بولەك سۋبسيديا قارالعان. شارۋا قوجالىعىنىڭ الماتى قالاسىنداعى سەلەكتسيالىق مەكەمەمەن كەلىسىمى دە بار ەكەن.
گوللانديادان اكەلىنەتىن «گولشتينو-فريز» سيىرلارىنىڭ ەلگە جەتكىزۋ شىعىنى 1,3 ملن تەڭگە. سوندىقتان سۋبسيديا وسىنداي شارۋاشىلىقتارعا اياققا تۇرىپ كەتۋگە ۇلكەن جاردەمىن تيگىزەدى.
اتالعان قوجالىق جۋىردا رەسەيدەن «قىزىلدالالىق» اسىل تۇقىمدى ءسۇتتى سيىرلاردى دا اكەلگەن. ولاردىڭ ءبىر ەرەكشەلىگى اۋرۋعا ءتوزىمدى كەلەدى جانە «گولشتينو-فريزعا» قاراعاندا ۆەتەريناردىڭ كومەگىنسىز وزدەرى تولدەي بەرەدى.
«شق ەگامنازاروۆ» شارۋاشىلىعىندا 300-دەن استام ءسۇتتى سيىر بار. قالا بويىنشا ەڭ مايلى ءسۇت وسى فەرمادا وندىرىلەدى: 4,5-4,8 پايىز. سونداي-اق تاۋلىگىنە 2 تونناداي اۆتوماتتاندىرىلعان ساۋ اپپاراتتارىمەن ءسۇت ساۋىلادى. الىنعان ءونىم اعارعاننان ءتۇرلى دايىن ونىمدەر شىعاراتىن «التىن ءدان» كومپانياسىنا جىبەرىلەدى. كاسىپورىن ءسۇتتى 270 تەڭگەدەن ساتىپ الادى. ەندى شارۋانىڭ ماقساتى مال ازىعىنىڭ ءبىر ءتۇرى سۇرلەم دايىنداۋ. ول ءۇشىن قالالىق اكىمدىكتىڭ قولداۋىمەن ەگىستىك جەردى جالعا الماقشى.
شارۋا ايتقانداي, ءسۇت ساپاسى ونىڭ قورەگىنە بايلانىستى. سوندىقتان مالدىڭ ازىعىنىڭ راتسيونىندا شۇيگىن ءشوپ, قاتقىل پىشەن, سويا جانە قۇراما جەم بولۋى كەرەك. سوندا ءبىر ايدا 7-10 تونناعا دەيىن ءسۇت وندىرۋگە بولادى. سوندىقتان سوڭعى جىلدارى مەگاپوليستىڭ ەگىستىك دالاسىندا مال ازىعىنا قاجەتتى داقىلداردىڭ ۇلەسى ارتا باستادى.