قازىرگى تاڭدا اقپاراتتىق تەحنولوگيالاردىڭ ارقاسىندا ايشىلىق الىس جەردە تۇرعان تاۋاردى ۇيىڭىزدەن شىقپاي-اق ساتىپ الۋعا بولادى. دەگەنمەن كەيدە كورمەي ساتىپ العاننىڭ جاقسى جاقتارىمەن قوسا, جاعىمسىز جاقتارى دا بار. قىسقاسى, قانداي دا ءبىر زاتتى كورمەي ساتىپ الۋ دەگەنىمىز نە؟ ياكي بولماسا, ماركەتپلەيستەر وتانداستارىمىزعا ساپاسىز زاتتاردى قالاي وتكىزە الادى؟
بۇگىنگى تاڭدا ەلىمىزدە ينتەرنەت ارقىلى ساۋدا-ساتتىق جاساۋ ايتارلىقتاي ارتىپ كەلەدى. وتكەن جىلى ماركەتپلەيستەردەگى ساتۋشىلار سانى ەكى ەسە, ساتىلىمدار بەس ەسە ءوستى. 2022 جىلى 7 مىڭ جەتكىزۋشى تىركەلدى, قازاقستان كاسىپكەرلەرىنىڭ تاۋارلارىن ساتۋ كولەمى 46 ميلليارد تەڭگەدەن استى. جەرلەستەرىمىز كوسمەتيكا مەن پارفيۋمەرياعا, كيىمگە, ۇيگە ارنالعان تاۋارلارعا, تەمەكى, كىتاپتار, تۇرمىس قۇرالدارى مەن بالالار تاۋارلارىنا بەلسەندى تاپسىرىس بەرەدى. مىسالى, بىلتىر بۇرىنعى جىلدارعا قاراعاندا بالالار تاعامىنا تاپسىرىس ءتورت ەسە وسكەن جانە ول ۇلعايىپ كەلەدى.
«بۇگىنگى تاڭدا دارىلىك پرەپاراتتارمەن قاتار بالالار ونىمدەرى دە ەڭ ءجيى جاسالاتىن جاساندى تاۋارلاردىڭ اراسىندا ءۇشىنشى ورىندا تۇر. مۇنداي تاعامدار – بالانىڭ دەنساۋلىعىنا عانا ەمەس, ومىرىنە تىكەلەي قاۋىپ توندىرەدى. كوبىنەسە مۇنداي جاساندى ونىمدەر ارزان شيكىزاتتان جاسالادى, سوندىقتان ۋلانۋ جانە اللەرگيانىڭ پايدا بولۋ قاۋپى جوعارى. تاعى ءبىر قاۋىپتى كونترافاكت – كولەڭكەلى فارماتسەۆتيكا نارىعىندا 16,8%-دى قۇرايتىن ءدارى-دارمەكتەر. مىسالى, وتكەن جىلدىڭ ماۋسىم ايىندا ءوز وندىرىسىنە شيكىزات تۇرىندە دايىن دارىلىك زاتتاردى جەتكىزۋدىڭ كونتراباندالىق ارناسى توقتاتىلدى. كوممەرتسيالىق ۇيىمدارعا ساتۋ جانە ودان ءارى ونكولوگيالىق اۋرۋلاردى ەمدەۋ ءۇشىن مەديتسينالىق مەكەمەلەرگە تاراتۋ جوسپارلانىپ وتىرعان كونترافاكتىلىك پرەپاراتتاردىڭ ۇلكەن پارتياسى اينالىمنان الىندى. بۇل – سۇمدىق جاعداي. بىراق وسىعان قاراماستان, ەلگە جالعان سەرتيفيكاتتارى بار, جالعان دارىلىك پرەپاراتتار كەلىپ, ەلەكتروندىق كوممەرتسيا ارنالارى ارقىلى ساتىلىپ جاتىر», دەيدى «دەنساۋلىق» ۇلتتىق قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى باقىت تۇمەنوۆا.
ماسەلەن, بۇگىندە رەسەيلىكتەر دە ماركەتپلەيستەردىڭ كونترافاكت ونىمدەرىنە جاپپاي شاعىمدانا باستادى. برەندتىك جانە تۇپنۇسقا ونىمدەردىڭ ورنىنا پايدالانۋشىلار كوشىرمە زاتتارعا يە بولىپ وتىر. بيزنەسمەندەر تۇپنۇسقا تاۋارلاردىڭ كەيپىمەن, كۇماندى جانە ساپاسىز زاتتاردى جىبەرۋ جاعدايلارى كوبەيىپ كەتتى. جالعان ونىمدەردىڭ اراسىندا كوسمەتيكا, پارفيۋمەريا, ويىنشىقتار, كيىم, اياقكيىم, تەمەكى جانە باسقا دا كوپتەگەن تاۋار بار.
شىندىعىندا, روسپوترەبنادزور ماركەتپلەيستەردە جالعان ساتۋ ماسەلەسى بار ەكەندىگىن جانە ءورشىپ جاتقانىن مالىمدەدى. بىزگە ايان بولعانى, كەيبىر ساۋدا الاڭدارى بەلسەندى جۇمىسىنا قاراماستان, كونترافاكت ءونىمىنىڭ بولۋىن باقىلاۋدى رەتتەمەگەن. سونىمەن قاتار اككى كاسىپكەرلەر ءتىپتى اۆتوماتتى تۇردە تەكسەرۋگە بولاتىن تاۋارلاردى باقىلاۋدى دا قولعا الماعان. ويتكەنى ساتۋشىلار دا ءونىم سەرتيفيكاتتارىن سۇرامايدى.
فەدەرالدى قاداعالاۋ قىزمەتىنىڭ مالىمەتى بويىنشا, كونترافاكتىلىك تاۋارلاردىڭ كوپشىلىگى Wildberries-تە ساتىلادى. بۇل ساتۋ الاڭىنان ساتىپ الۋشىلارعا جالعان كيىم-كەشەك, اياقكيىم مەن پارفيۋمەريا ءجيى كەلەدى.
بىراق ياندەكس ماركەت پەن Ozon سياقتىلار ساتۋشىلاردى الدەقايدا مۇقيات تەكسەرىپ, باقىلايدى, سوندىقتان مۇندا جالعان تاۋارلارمەن بايلانىستى ماسەلەلەر از كورىنەدى.
دەگەنمەن رەسەيدەگى جاعداي 1 ناۋرىزدان باستاپ وزگەرۋى مۇمكىن. ساۋدا الاڭدارى تاۋارلاردىڭ اينالىمىنا قويىلاتىن بارلىق تالاپتى ورىنداۋعا جانە كونترافاكتىنى نەمەسە تاڭبالانباعان ءونىمدى ساتۋعا جاۋاپتى بولماق. رەسەي پرەمەر-ءمينيسترى ميحايل ءميشۋستيننىڭ قاۋلىسىنا سايكەس, ساۋدا الاڭدارى «ادال بەلگى» بەلگىسىنىڭ جوقتىعى ءۇشىن جاۋاپقا تارتىلۋى مۇمكىن. ول زاۋىتتان دۇكەن سورەسىنە دەيىنگى تاۋار جولىن كورسەتەتىن QR-كودى بولىپ تابىلادى.
PwC Kazakhstan دەرەكتەرىنە جۇگىنسەك, قازاقستانداعى بولشەك ەلەكتروندىق كوممەرتسيا سەكتورىنداعى بەس تاۋار ساتىلسا, ءتورت مامىلە ماركەتپلەيستەردە جاسالادى. بارلىق ءىرى ويىنشى قازاقستاندىق بيزنەسمەندەردىڭ ماركەتپلەيستەردەگى ساۋداعا دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ ارتۋىنا باسا نازار اۋدارىپ وتىرعانىنا دا توقتالا كەتكەن ءجون. وتكەن جىلدىڭ العاشقى التى ايىندا قازاقستانداعى بولشەك ەلەكتروندىق ساۋدا نارىعىنىڭ كولەمى 501 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. جاسالعان e-commerce ترانزاكتسيالارىنىڭ سانى 19 ميلليونعا جاقىندادى, ال ورتاشا چەك سوماسى 1%-عا ازايىپ, 26 000 تەڭگەنى قۇرادى.
سوڭعى التى ايدا ماركەتپلەيستەردىڭ جۇمىسىنا قاتىستى شاعىمداردىڭ سانى كۇرت ءوستى. ادامدار اقاۋلى تاۋاردى قايتارعىسى كەلەدى, ۋاقتىلى جەتكىزىلمەگەنىنە, ءونىمنىڭ ساپاسىنا, ۇزاق مەرزىمدى اقشانى قايتارماۋ فاكتىلەرىنە نارازىلىعىن بىلدىرەدى. جالپى, وسىدان وراسان زارداپ شەككەن وتانداستارىمىز الاڭنىڭ ءجون-جوسىقسىز قىزمەتىنە شاعىمدانىپ وتىر. تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتىنە 20 مىڭنان استام ءوتىنىش كەلىپ ءتۇستى, بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 160 پايىزعا ارتىق. جاپپاي حالىقتىق نارازىلىق ەلەكتروندى ساۋدانىڭ ۇلەسىنە تيەسىلى.
ەگەر ادام جالعان ونىمگە تاپ بولسا, ءبىرىنشى كەزەكتە ماركەتپلەيستى قولداۋ قىزمەتىنە حابارلاسۋ كەرەك. ەگەر ولار كومەكتەسپەسە, سوتقا بارۋعا بولادى. بىراق ساراپشىلاردىڭ پىكىرىنشە, وتەماقى الۋ مۇمكىندىگى وتە از. قازاقستاندىقتارعا كونترافاكتىلىك تاۋار بويىنشا پىكىرلەر جازۋعا كەڭەس بەرىلەدى: بۇل جاعدايدا الاڭ ساتۋشىنى بۇعاتتاۋى مۇمكىن. ساراپشىلار ءونىمدى العان كەزدە ونى ءاردايىم تەكسەرىپ وتىرۋعا كەڭەس بەرەدى. كيىمدە, اياقكيىمدە جانە پارفيۋمەريادا تاڭبالاۋ مەن كود بار ەكەنىنە كوز جەتكىزۋ ماڭىزدى, ونى رەسمي ساتۋشىنىڭ ۆەب-سايتىندا تەكسەرۋگە بولادى.
الماتى