الماتى سياقتى الىپ شاھاردى سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ايتۋعا عانا وڭاي. بۇعان قوسا كەڭەس كەزەڭىنەن مۇراعا قالعان, كەيىنگى جىلدارى تارتىلعان سۋ قۇبىرلارىنىڭ ەسكىرگەنى بار, قايتا جوندەيتىن, جاڭعىرتاتىن تۇستارى بار. بۇل از دەسەڭىز, قۇلاشىن جايىپ بارا جاتقان قالانىڭ جاڭا شاعىن اۋداندارىنا دا الدىمەن سۋ كەرەك. اسىرەسە كەيىنگى ۋاقىتتا شىرىگەن قۇبىرلار ءالسىن-ءالسىن جارىلىپ, ىستىق سۋ اتىلىپ, تۇرعىندارمەن قوسا ءتيىستى مەكەمەلەردى ابىگەرگە سالىپ وتىر.
سوندىقتان مەگاپوليستەگى «الماتى سۋ» مەكەمەسى «اقىلدى» سۋ قۇبىرىن تارتۋعا بايلانىستى اۋقىمدى جۇمىس باستادى. «الماتى سۋ» مكك باس ديرەكتورى ءىلياس قازيەۆ مالىمدەپ وتىرعانداي, كاسىپورىن تەك الماتى قالاسىن عانا ەمەس, مەگاپوليسكە ىرگەلەس ەلدى مەكەندەردى دە سۋمەن جانە كارىز جۇيەلەرىمەن قامتاماسىز ەتەدى.
شىنداپ كەلگەندە جوعارىداعى ماسەلەلەرگە بايلانىستى وتكەن جىلى دا سۋمەن جابدىقتاۋ, كارىز جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جانە دامىتۋ شارالارى تولاس تاپقان جوق دەۋگە بولادى. جۇمىس بىرنەشە باعىتتا جۇرگىزىلىپ, ەڭ الدىمەن, نىسانداردى, جەلىلەر مەن جابدىقتاردى قىسقى ماۋسىمعا دايىنداۋ, سونداي-اق جەلىلەردەگى اپاتتى جاعدايلاردى ازايتۋ, سۋ ىسىرابىن ازايتۋ سىندى ىستەر اتقارىلدى.
«جازعى جوندەۋ ناۋقانىندا كاسىپورىننىڭ جەكە قاراجاتى ەسەبىنەن جالپى كولەمى 103 550 شارشى مەتر بولاتىن 39 تازا سۋ رەزەرۆۋارى جۋىلىپ, تازالاندى, 1,5 مىڭ قۇدىق, 1,9 مىڭ ۆەنتيل, 1 050 ءورت ءسوندىرۋ گيدرانتتارى اۋىستىرىلىپ, جوندەلدى, 300 شاقىرىم سۋ قۇبىرى مەن 450 شاقىرىم كارىز جەلىلەرى تازارتىلدى, ەڭ اپاتتى 25 شاقىرىمعا جۋىق جەلى اۋىستىرىلدى», دەيدى ءى.قازيەۆ.
وسى ارادا 2022 جىلعا ارنالعان ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما سۋمەن جابدىقتاۋ بويىنشا 2,8 ملرد تەڭگەنى, سۋ تارتۋ بويىنشا 947 ملن تەڭگەنى قۇراعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
بيزنەس-ۇدەرىستەردى ىشكى وڭتايلاندىرۋ جۇرگىزىلىپ, وندىرىستىك جانە تەحنولوگيالىق سىزبالاردى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسى جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ەڭ باستىسى, تۇرعىندارعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن «اقىلدى سۋ قۇبىرى» تسيفرلى سۋ قۇبىرىن قۇرۋدىڭ اۋقىمدى جۇمىستارى باستالدى.
الايدا «الماتى سۋ» كاسىپورنىنىڭ باس ديرەكتورى قالاداعى نەگىزگى ماسەلە توزىعى جەتكەن سۋ قۇبىرى جەلىلەرى ەكەنىن, بۇل ناقتى تۇتىنۋشىعا سۋ جەتكىزۋدى قيىنداتىپ وتىرعانىن جاسىرمايدى. جەدەل قىزمەتتەر كۇندەلىكتى جوسپارلى جۇمىستاردىڭ ورنىنا, قازۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە, سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىندەگى اپاتتار مەن اقاۋلاردى جويۋعا, سودان كەيىن اسفالتتاۋ مەن اباتتاندىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە ءماجبۇر. كارىز جەلىلەرىندەگى جاعداي دا كۇردەلى.
بۇگىنگى تاڭدا الماتى قالاسى بويىنشا سۋ قۇبىرى جەلىلەرىنىڭ توزۋى پايىزدىق كورسەتكىشپەن – 54,2%, ياعني 1 943 كم سۋ قۇبىرى جەلىلەرىن اۋىستىرۋ قاجەت. كارىز جەلىلەرىنىڭ 56,6%-ى توزعان, ياعني 1 مىڭ شاقىرىمنان استامى قايتا جاڭارتىلۋعا ءتيىس. اتاپ ايتقاندا, تالعار سۋ قۇبىرلارىنىڭ بارلىق جەلىسىن, قالا ىشىندەگى ماگيسترالدىق سۋ قۇبىرلارىن كەزەڭ-كەزەڭىمەن اۋىستىرۋ قاجەت. سول سياقتى زاگورودنىي مەن بورالدايداعى ءىرى كارىز كوللەكتورلارىنىڭ توزىعى جەتكەن.
توزۋ قارقىنىن تومەندەتۋ ءۇشىن جىل سايىن كەمىندە 104 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلىلەرى مەن 73 شاقىرىم سۋ بۇرۋ جەلىلەرىن رەكونسترۋكتسيالاۋ قاجەت, ال قولدانىستاعى ينۆەستيتسيالىق باعدارلاما جىلىنا نەبارى 20-25 شاقىرىم قۇبىردى قايتا جاڭارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ينجەنەرلىك جەلىلەردىڭ توزۋ كورسەتكىشىن ءبىر قالىپتا ۇستاپ تۇرۋ تەك جاڭا جەلىلەردىڭ ەسەبىنەن عانا ساقتالىپ وتىر. كاسىپورىننىڭ جوندەۋ قورى تولىعىمەن سۋ جانە كارىز تاريفتەرىنىڭ دەڭگەيىنە بايلانىستى. ءبىزدىڭ قالاداعى ولاردىڭ باعاسى رەسپۋبليكاداعى ەڭ تومەنگى كورسەتكىشتەردىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.
ال بۇعان دەيىن بەكىتىلگەن «الماتى قالاسىن 2025 جىلعا دەيىن دامىتۋ باعدارلاماسى جانە 2030 جىلعا دەيىنگى ورتا مەرزىمدى كەلەشەگى» اياسىندا جەلىلەر مەن جابدىقتاردىڭ توزۋ دەڭگەيىن تومەندەتۋدى جەدەلدەتۋ ماقساتىندا بيىل سۋمەن جابدىقتاۋعا قوسا, سۋ بۇرۋ سالاسىنداعى جاڭا تاريفتىك ساياساتىن قۇرۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«ينۆەستيتسيالاردىڭ ورنىن تاريفتەرمەن الماستىرۋ» قاعيداتى دا ينجەنەرلىك جەلىلەردى كۇتىپ ۇستاۋعا جانە جاڭاسىنا اۋىستىرۋعا مولىراق قاراجات جيناقتاۋعا, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تۇرعىندارعا كورسەتىلگەن قىزمەتتەر ءۇشىن اقى الۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا ەسەپكە الۋ جۇيەسىن اۆتوماتتاندىرۋ, «الماتى – مارت سيتي» تۇجىرىمداماسى اياسىندا نەگىزگى كوممۋنالدىق كاسىپورىنداردىڭ بارلىق ەسەپكە الۋ قۇرىلعىلارىنا داتچيكتەر ورناتۋ قاراستىرىلادى», دەيدى «الماتى سۋ» كاسىپورنىنىڭ باس ديرەكتورى.
سونداي-اق پروفيلاكتيكالىق جوندەۋ, قاشىقتان دياگنوستيكالاۋ مەن ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن زاتتار ينتەرنەتى ادىستەمەسى ەنگىزىلەدى. وسى ارادا ەرەكشە توقتالا كەتەتىن جايت – حالىققا سۋدىڭ دا سۇراۋى بار ەكەنىن قاپەرگە سالىپ وتىرۋ. سوندىقتان بيىل تۇرعىنداردى سۋدى ۇنەمدى پايدالانۋعا ىنتالاندىرۋ سۋ ەسەپتەگىشتەرىن ورناتپاعان تۇتىنۋشىلارعا جاڭارتىلعان سۋ تۇتىنۋ نورمالارىن ەنگىزۋ جوسپارلانىپ وتىرعان جايى بار.
ورتالىقتاندىرىلعان سۋ قۇبىرىنا قولى جەتپەيتىن تۇرعىنداردى سۋمەن تۇراقتى تۇردە قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا الداعى جىلدارى قارعالى, اقساي, ەرمەنساي جانە بارلىق وزەندەرىنىڭ سۋ تارتۋ قۇرىلىستارى ىسكە قوسىلىپ, قوسىلعان 10 ەلدى مەكەندە 280 شاقىرىم سۋ قۇبىرى جەلىسى تارتىلادى. بۇل 232 مىڭ تۇرعىندى سۋمەن قامتۋعا جانە قالانى ورتالىقتاندىرىلعان سۋمەن قامتۋعا 100 پايىز قول جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
الماتى