جەردى كوكتەن تەكسەرەمىز

ينتەراكتيۆتى كارتانى اۋىل شارۋا­شى­لىعى مينيسترلىگى مەن تسيفرلىق دامۋ جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مي­نيستر­­لىگى بىرلەسىپ ازىرلەدى. Jerkarta.gharysh.kz گەوسەرۆيسىندە بۇعان دەيىن يگەرىل­­مەگەن, زاڭسىز بەرىلىپ, مەملەكەتكە قاي­­تارىلعان ۋچاسكەلەر تۋرالى بار­لىق اق­پارات ورنالاستىرىلعان. اۋىل شارۋا­شىلىعى مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىن­شا, ينتەراكتيۆتى كارتا ازاماتتارعا كەز كەلگەن ۋاقىتتا قايتارىلعان اۋىل شارۋا­شىلىعى جەرلەرىنە مونيتورينگ جۇر­گىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى جانە ۋچاس­كەلەردى الۋ ماقساتىندا جەرگىلىكتى اتقا­رۋشى ورگاندارعا ءوتىنىش بەرۋ ءۇشىن باعدار بولادى. بۇل جىلدار بويى پاي­­دا­لانىلماعان اۋىلشارۋاشىلىق جەرلەرىن اينالىمعا تارتۋعا, تۇرعىن­داردى اۋىل شارۋاشىلىعى ءۇشىن قاجەتتى الاڭدارمەن قامتاماسىز ەتۋگە جاعداي جاسايدى.

قازىرگى ۋاقىتتا وبلىستار مەن اۋداندار بولىنىسىندە ينفوگرافيكانى ازىرلەۋ جانە پورتالدىڭ ينتەرفەيسىن تولتىرۋ ۇدەرىسى اياقتالىپ جاتىر.

«ينتەراكتيۆتى كارتانى ەنگىزۋ – قايتارىلعان اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن ءبولۋ بويىنشا جۇمىستى اشىق ءارى ايقىن ەتەدى. ۋچاسكەلەردى قايتا ءبولۋدىڭ ودان ءارى مونيتورينگىن اۋماقتىق جەر رەسۋرستارىن باسقارۋ جونىندەگى دەپارتامەنتتەر, اكىمدىكتەر مەن پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى قول جەتكىزە الاتىن جىلجىمايتىن م ۇلىكتىڭ بىرىڭعاي مەملەكەتتىك كاداسترى پلاتفورماسىندا جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. قايتا ءبولۋ ۇدەرىسىنىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن كونكۋرستاردى وتكىزۋ ءمودۋلىن ەلەكتروندىق ساۋدا الاڭىنىڭ بازاسىندا ىسكە اسىرۋ ۇسىنىلادى.

قازىرگى ۋاقىتتا زاڭناماعا سايكەس, جەر پايدالانۋ قۇقىعىن بەرۋ جونىندەگى كونكۋرس قاعاز جۇزىندە وتكىزىلەدى», دەلىنگەن مينيسترلىك مالىمدەمەسىندە.

اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, ينتەراكتيۆتى كارتانىڭ تاعى ءبىر ءتيىمدى تۇسى – ەلەكتروندى جۇيە بەلگىلى دارەجەدە ادامي فاكتوردى جويادى جانە جەر قاتىناستارى سالاسىنداعى زاڭسىز مامىلەلەر دەڭگەيىن تومەندەتۋگە سەپتىگىن تيگىزەدى.

ءمينيستردىڭ مالىمەتىنشە, سوڭعى ونجىلدىقتا اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارى سانىنىڭ شامامەن 8 پايىز­عا وسۋىنە بايلانىستى بۇگىندە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتارعا مال جايۋ ءۇشىن قوسىمشا 8,9 ملن گەكتار جەر قاجەت. اسىرەسە تۇركىستان, قىزىل­وردا, الماتى جانە اتىراۋ وبلىس­تارىندا جايىلىمدىق جەرلەردىڭ تاپشىلىعى بايقالادى. ەل اۋماعىنداعى جايىلىمدىق جەر كولەمى 183,4 ملن گەكتار بولسا, سونىڭ 82,4 ملن گەكتارى – اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەر, 63,9 ملن گەكتارى – بوس جاتقان جەرلەر, تاعى 21,2 ملن گەكتارى – ەلدى مەكەندەرگە ىرگەلەس جەرلەر. 15,9 ملن گەكتار اۋماق – باسقا ساناتتاعى, ياعني ورمان قورى, ەرەكشە قورعالاتىن تابيعات اۋماعى, ونەركاسىپ جەرلەرى بولىپ سانالادى.

بىلتىر مەملەكەتكە 5,2 ملن گەكتار پايدالانىلماعان جانە زاڭنامانى بۇزا وتىرىپ بەرىلگەن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرى قايتارىلىپ, ءتيىستى شارالار قابىلدانعاننان كەيىن جەر پايدالانۋشىلار 1,85 ملن گەكتار الاڭدى يگەرۋگە كىرىسكەن. مينيسترلىك 2023 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن قوسىمشا 5 ملن گەكتار يگەرىلمەگەن جەردى قايتارماق.

ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايى­لوۆ­تىڭ ايتۋىنشا, جايىلىمدىق جەرمەن تولىق قامتىماي, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل – ەلىمىزدىڭ ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگىنە تىكەلەي قاتىسى بار اسا ماڭىزدى ماسەلە.

«زاڭسىز بەرىلگەن, بوس جاتقان جەر­لەردى قايتارىپ الۋ جونىندەگى ارنايى كوميسسيا بىلتىرعى ءساۋىر ايىنان بەرى جۇمىس ىستەپ كەلەدى. ناتيجەسىندە وتكەن جىلى مەملەكەت پايداسىنا 5,2 ملن گەكتار جەر قايتارىپ الىندى. ونىڭ 4,8 ملن گەكتارى – جايىلىمدىق جەرلەر. بۇعان مەملەكەت باسشىسىنىڭ اگروونەركاسىپ سالاسىنداعى ميكرو جانە شاعىن بيزنەس سۋبەكتىلەرىنە قاتىستى تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن جارلىعى ەرەكشە سەرپىن بەردى. وسى جىلى تاعى 5 ملن گەكتار جەردى قايتارىپ الۋ جوسپارلانۋدا. بۇل ورايدا, ەلدى مەكەندەردىڭ ماڭىندا ورنالاسقان اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ جەرلەرىن قايتارىپ الۋ ماڭىزدى. ولاردى قوعامدىق پايدالانۋعا نەمەسە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق كووپەراتيۆتەرىنە بەرۋ قاجەت. قولدانىستاعى زاڭ بۇعان مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى پرەمەر-مينيستر.

ە.قاراشوكەەۆتىڭ ايتۋىنشا, مەنشىك يەلەرى مەن پايدالانۋشىلاردىڭ جەر ۋچاسكەسىنە نەمقۇرايدى قاراۋى بەلەڭ الىپ تۇر. سونىڭ سالدارىنان ەروزياعا ۇشىراعان جانە ەروزيالىق قاۋىپتى اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ الاڭى 90 ملن گەكتاردان اسىپ كەتتى. ونىڭ 29,3 ملن گەكتارى ودان ءارى پايدالانۋعا جارامسىز. وسىعان بايلانىستى, القاپتاردىڭ ءۇستىرت جانە تۇبەگەيلى جاقسارۋى, جايىلىم اينالىمى ەرەجەلەرىن ساقتاۋ, اسىرەسە ەلدى مەكەندەردىڭ ماڭىنداعى جەمشوپ القاپتارىن ارتتىرۋ ەسەبىنەن جەرلەردىڭ توزۋىن بولدىرماۋ ءۇشىن شارالاردى قابىلداۋ جوسپارلانىپ وتىر.

«جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار اۋىل تۇرعىندارىن جايىلىمدىق جەرلەردى باسقارۋ پروتسەسىنە تارتۋعا, ولاردى كووپەراتيۆتەرگە بىرىكتىرۋگە, جەرگىلىكتى بيۋدجەت قاراجاتى ەسەبىنەن وسىنداي بىرلەستىكتەرگە مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارىن كورسەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارۋى قاجەت», دەدى ۆەدومستۆو باسشىسى.

پرەمەر-مينيستر عارىشتىق مو­ني­تورينگتى قولدانا وتىرىپ, بوس جات­قان جانە ماقساتسىز پايدالانىلعان جەرلەردىڭ بار-جوعىنا باعالاۋ جۇرگىزۋدى جالعاستىرۋ كەرەك دەيدى. بۇل ورايدا ول «JerInSpectr» پلاتفورماسىن پايدالانۋدى تىلگە تيەك ەتتى. «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ ماماندارى ازىرلەگەن, اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىنىڭ ءتيىمدى پايدالانۋىنا مونيتورينگ جاسايتىن اتالعان جوبا 2022 جىلدىڭ 1 شىلدەسىنەن باستاپ ىسكە قوسىلعان بولاتىن. پلاتفورما عارىش تۇسىرىلىمدەرىن, كارتوگرافيالىق ماتەريالداردى, كاداسترلىق دەرەكتەر مەن جەر بالانسى اقپاراتىن بىرىڭعاي ەلەكتروندى قۇجات اينالىمى رەتىندە تۇزەدى. سونىڭ ناتيجەسىندە جەر پايدالانۋداعى زاڭ بۇزۋشىلىقتاردى انىقتاپ, شارالار قابىلداۋعا كومەكتەسەدى.

«ۇدەرىسكە قاتىسۋشىنىڭ شەشىمىن­دەگى نەمەسە قۇجاتىنداعى ءاربىر وزگەرىس تاۋلىكتىڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا قايتا تەكسەرۋگە بولاتىن ەلەكتروندىق تسيفر­لىق قولتاڭبامەن بەكىتىلەدى. بۇل قابىل­دانعان شەشىمدەردىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى جانە سىبايلاس جەم­قورلىق تاۋەكەلدەرىن جويادى», دەيدى «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇك» اق اۋىل شارۋاشىلىعى ءوندىرىسى موني­تورينگى باسقارماسىنىڭ باسشىسى گۇلنار قابجانوۆا.

تسيفرلىق دامۋ ءمينيسترى باعدات ءمۋسيننىڭ ايتۋىنشا, مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارىلعان جەرلەردى ءادىل ۇلەستىرۋدى باقىلايتىن AGROSPACE پلاتفورماسىن دا قۇرۋ جوسپارلانۋدا. پلاتفورما جەر ءبولىنىسىن عانا قاداعالامايدى, مۇنىمەن قاتار جايى­لىم­دىق جەردىڭ جاي-كۇيىن ۇدايى باقى­لاپ وتىرۋ مۇمكىندىگىن دە ۇسىنادى.

اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتى بويىنشا, ەلىمىزدە جالپى اۋماعى 205,4 ملن گەكتار بولاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جەرلەرىن تسيفرلاندىرۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل – رەسپۋبليكا اۋماعىنىڭ (272,5 ملن گەكتار) 75 پايىزى. تسيفرلى كارتادا ءبارى توعىسادى – جول جەلىسى, گيدروگرافيا, ينفراقۇرىلىم نىساندارى, جەمشوپ سىيىمدىلىعى تۋرالى دەرەك. تسيفرلى كارتا 2024 جىلدىڭ سوڭىندا دايىن بولىپ, پايدالانۋعا بەرىلمەك.