ويدا جۇرەر وقيعالار

 

...وسىدان 180 جىل بۇرىن, ياعني 1843 جىلى:

– زار زامان پوەزياسىنىڭ كورنەكتى وكىلى مۇرات موڭكە ۇلى دۇنيەگە كەلدى;

– اقىن, كومپوزيتور اقان سەرى قورامسا ۇلى دۇنيەگە كەلدى.

...وسىدان 160 جىل بۇرىن, ياعني 1863 جىلى:

– 16 شىلدەدە اقمولا قالاسى ايماقتىق قالا بولىپ رەسمي تۇردە بەكىتىلدى;

– 1 قىركۇيەكتە قازالى ۇيەزىندە تۇڭعىش قازاق مەكتەبى اشىلدى.

...وسىدان 150 جىل بۇرىن, ياعني 1873 جىلى:

– 12 تامىزدا قازىرگى شىعىس قازاقستان وڭىرىندە الاش قايراتكەرى, اعارتۋشى-پەداگوگ وتىنشى ءالجان ۇلى دۇنيەگە كەلدى;

– 3 ساۋىردە تورعاي ولكەسىندە حالىق باتىرى امانگەلدى يمانوۆ دۇنيەگە كەلدى.

– 20 ساۋىردە باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى بۇرىنعى ىشكى وردادا رەسپۋبليكاداعى ءدارىحانا جۇيەسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى ءماجيت شومبالوۆ دۇنيەگە كەلدى;

...وسىدان 140 جىل بۇرىن, ياعني 1883 جىلى:

– 24 ساۋىردە قازىرگى اتىراۋ وبلىسىنىڭ قىزىلقوعا اۋدانىندا الاش قايراتكەرى, عالىم حالەل دوسمۇحامەد ۇلى دۇنيەگە كەلدى;

– تورعاي قالاسىندا تۇڭعىش قولونەر مەكتەبى اشىلدى;

–       سەمەي وبلىستىق كىتاپحاناسى مەن ولكەتانۋ مۇراجايى قۇرىلدى.

...وسىدان 130 جىل بۇرىن, ياعني 1893 جىلى:

– دات عالىمى ۆيلگەلمتومسەن كونە تۇركى جازۋىن وقۋدىڭ كىلتىن تاپتى;

– 11 ناۋرىزدا الاش قايراتكەرى, پۋبليتسيست شامعالي حارەس ۇلى سارىباەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– قازاقستاندا تۇڭعىش تەمىرجول قۇرىلىسى باستالدى;

– 25 ساۋىردە اكتەر, ۇلتتىق كاسىبي تەاتر ونەرىنىڭ نەگىزىن سالۋشىلاردىڭ ءبىرى, قازاق كسر جانە كسرو حالىق ءارتىسى, كسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى قاليبەك قۋانىشباەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– 25 ماۋسىمدا قازىرگى سولتۇستىك قازاقستان وبلى­س­ىنىڭ بۋلاەۆ اۋدانىندا اقىن ماعجان جۇ­ماباي ۇلى دۇنيەگە كەلدى;

– 28 قازاندا قازىرگى كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ ءۋاليحانوۆ اۋدانىندا اقىن سۇلتانماحمۇت تورايعىر ۇلى دۇنيەگە كەلدى.

...وسىدان 120 جىل بۇرىن, ياعني 1903 جىلى:

– 15 ناۋرىزدا ىلە القابىنىڭ كۇنەس وڭىرىندە اقىن, شىڭجاڭ قازاق ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشى تاڭجارىق جولدى ۇلى دۇنيە ەسىگىن اشتى;

– 23 قىركۇيەكتە سەمەي قالاسىندا مۇعالىمدەر سەمينارياسى اشىلدى;

– 27 جەلتوقساندا قازىرگى شىعىس قازاقستان وبلى­سىنىڭ ۇلان اۋدانىندا كورنەكتى ءتىلتانۋشى-عالىم سارسەن امانجولوۆ دۇنيەگە كەلدى;

– تۇركىستانعا العاش تەمىرجول كەلىپ, ۆوكزال سالىندى;

– قوستاناي وبلىسىنىڭ جاركەشۋ اۋىلىندا قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى نۇرحان احمەتبەكوۆ دۇنيەگە كەلدى;

– «روسسيا. تولىق گەوگرافيالىق جازبالار» ەنتسيكلوپەدياسىنىڭ 18-تومى تۇتاستاي قازاق ولكەسىنە ارنالدى;

– مولدانياز بەكيموۆتىڭ اۋدارماسىمەن پۋشكيننىڭ «كاپيتان قىزى» رومانى قازاق تىلىندە شىقتى.

...وسىدان 110 جىل بۇرىن, ياعني 1913 جىلى:

– 2 اقپاندا ورىنبور قالاسىندا الاش كوسەمدەرى ءا.بوكەيحاننىڭ, ا.بايتۇرسىن ۇلىنىڭ, م.دۋلات ۇلىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن تۇڭعىش جالپىۇلتتىق باسىلىم – «قازاق» گازەتى جارىق كوردى;

– 13 ناۋرىزدا قازىرگى جەتىسۋ وبلىسى سارقان اۋ­دانىنىڭ قاراشاعان اۋىلىندا كومپوزيتور, قازاق كسر مەملەكەتتىك ءانۇرانى اۆتورلارىنىڭ ءبىرى مۇقان تولەباەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– سەمەي قالاسىندا العاش فۋتبول كوماندالارى قۇرىلىپ, سولاردىڭ ءبىرى – «جارىستىڭ» قۇرامىندا بولاشاق ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ دوپ تەپتى;

– 30 ساۋىردە قازىرگى قاراعاندى وبلىسىنىڭ بۇقارجىراۋ اۋدانىندا قازاقستاننىڭ حالىق سۋرەتشىسى اۋباكىر ىسمايىلوۆ دۇنيەگە كەلدى;

– ەۋروپا, ازيا جانە افريكا ەلدەرىن «نيكولاي ستەپنوۆ» دەگەن بۇركەنشەك اتپەن ارالاپ شىققان ساياحاتشى, كەيىننەن – كەڭەستىك مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى ءالىبي جانگەلدين قازاق دالاسىنا قايتىپ ورالدى;

– اعارتۋشى-پەداگوگ سپانديار كوبەەۆتىڭ «قالىڭ مال» رومانى باسىلىپ شىقتى;

– اقىن ماعجان جۇماباي ۇلىنىڭ «شولپان» جىر جيناعى باسپا ءجۇزىن كوردى;

– قازىرگى اتىراۋ وبلىسىنىڭ ماقات وڭىرىنەن مۇناي كوزى تابىلدى;

– فورت-الەكساندروۆسكىدە راديوتەلەگرافتىق جەلى پايدا بولدى;

– 5 جەلتوقساندا قازىرگى اباي وبلى­سى­نىڭ اباي اۋدانىندا جازۋشى جەكەن جۇماحانوۆ تۋدى;

– 15 جەلتوقسان كۇنى كەرەكۋ قالاسىندا قازاق­ستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, اقىن قاليجان نۇر­عوجا ۇلى بەكحوجين دۇنيەگە كەلدى;

– مەتسەنات-كاسىپكەر ەسەنقۇل مامانوۆ قازاق رومانىنا بايگە جاريالادى;

– قازىرگى قازاقستان جەرىندە 19,6 ميلليون ۋاق مال بولدى;

– رەسەيدە رومانوۆتار اۋلەتىنىڭ تاققا وتىر­عانىنا 300 جىل تولۋىنا وراي ۆەرنىيدا (الماتىدا) اۋىلشارۋاشىلىق كورمەسى ۇيىم­داستىرىلىپ, سالتاناتقا قازاق دالاسىنىڭ بەلگىلى اقىن-جىر­شىلارى شاقىرىلدى.

...وسىدان 100 جىل بۇرىن, ياعني 1923 جىلى:

– 1 قاڭتاردا جەتىسۋ وبلىسىنىڭ قاراتال اۋدانىندا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى بيكەن ريموۆا دۇنيەگە كەلدى;

– ۇلت ۇستازى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ 50 جىلدىق مەرەيتويى اتالىپ ءوتتى;

– تاشكەنت قالاسىندا سۇلتانبەك قوجانوۆتىڭ العىسوزىمەن ماعجان جۇماباي ۇلىنىڭ ولەڭدەر جيناعى جارىق كوردى;

– 19 اقپاندا ركفسر جوعارعى سوتىنىڭ قازاق ءبولىمى قۇرىلدى;

– 10 ناۋرىز كۇنى تاراز قالاسىندا كينورەجيسسەر, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ونەر قايراتكەرى, قازاقستان مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى («قىز جىبەك» ءفيلمى ءۇشىن) سۇلتاناحمەت قوڭىرقوجا ۇلى قوجىقوۆ دۇنيەگە كەلدى;

– اقتوبە قالاسىندا قازاقستانداعى تۇڭعىش جيناق كاسساسى اشىلدى;

– 22 ساۋىردە كەيكى باتىردى قىزىلاسكەرلەر ايۋاندىقپەن ءولتىردى;

– 9 مامىردا قازىرگى اباي وبلىسىنىڭ اياگوز اۋدانىندا قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, پروفەسسور بەكەن جىلىسباەۆ تۋدى;

– تاشكەنت قالاسىندا «سانا» جۋرنالى جارىق كوردى;

– 3 ماۋسىمدا قاراعاندى وبلىسىنىڭ نۇرا اۋدانىندا كينورەجيسسەر, قازاق مۋلتي­پليكا­تسيالىق فيلمدەرىنىڭ نەگىزىن قالاۋ­شىلاردىڭ ءبىرى, قازاق­ستان مەملەكەتتىك سىي­لىعىنىڭ لاۋرەاتى امەن ءابجان ۇلى قايداروۆ دۇنيەگە كەلدى;

– 2 قىركۇيەكتە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ كاتونقاراعاي اۋدانىندا سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى, قوعام قايراتكەرى بوشاي كىتاپباەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– ماسكەۋدە «كۇنشىعىس» باسپاسى جانىنان «تەمىرقازىق» جۋرنالى (شىعارۋشىسى ن.تورە­قۇلوۆ) جارىق كوردى;

– 2 قازاندا جەتىسۋ وبلىسىنىڭ قاراتال اۋدانىندا جازۋشى كەمەل توقاەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– 25 قازاندا اقتوبە وبلىسىنىڭ شالقار اۋدانىندا جازۋشى, قازاقستان مەملەكەتتىك سىيلى­عىنىڭ لاۋرەاتى تاحاۋي احتانوۆ دۇنيەگە كەلدى;

– قانىش يمانتاي ۇلى ساتباەۆ قازاق تىلىندەگى تۇڭعىش «الگەبرا» وقۋلىعىن جازدى;

– 29 قازاندا پاۆلودار وبلىسى شارباقتى اۋدانى مارالدى اۋىلىندا اقىن, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى مۇزافار الىمباەۆ تۋدى;

– ساياحاتشى-عالىم, ويشىل نيكولاي رەريح ورتالىق ازيا ەكسپەديتسياسى بارىسىندا قازاق جەرىمەن ءجۇرىپ ءوتتى;

– 22 قاراشادا قازاق اكسر واك-ءنىڭ ء«ىس قاعازدارىن قازاق تىلىندە جۇرگىزۋدى ەنگىزۋ تۋرالى» دەكرەتىنە قول قويىلدى;

– 7 جەلتوقساندا اقتوبە وبلىسىنىڭ ىرعىز اۋدا­نىندا جازۋشى وتەباي قاناحين دۇنيەگە كەلدى.

 

...وسىدان 90 جىل بۇرىن, ياعني 1933 جىلى:

– 19 قاڭتاردا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ تەرەڭوزەك اۋدانىندا بالالار اقىنى نۇرحان جاناەۆ تۋدى;

– اشارشىلىق ناتيجەسىندە قازاقستانداعى 40,5 ملن باس مالدان 4,5 ملن عانا قالدى;

– 16 اقپاندا پاۆلودار وبلىسىنىڭ ماي اۋدانىندا ۇعا اكادەميگى, فيلوسوفيا عىلىم­دارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور جابايحان مۇباراك ۇلى ءابدىلدين دۇنيەگە كەلدى;

– ناۋرىز پلەنۋمىندا گولوششەكين قازول­كەكومنىڭ ءبىرىنشى حاتشىلىعىنان الىندى, رەسپۋب­ليكا باسشىلىعىنا ل.ميرزويان كەلدى;

– 9 مامىردا الماتى وبلىسىنىڭ جامبىل اۋدانىندا جازۋشى, جۋرناليست سەيداحمەت بەردىقۇلوۆ دۇنيەگە كەلدى;

– 8 قىركۇيەكتە قازاقستان ولكەلىك پارتيا كوميتەتى سەكرەتارياتىنىڭ شەشىمى بويىنشا ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىن قۇرۋ, سيمفو­نيالىق جانە ۇلتتىق وركەستر ۇيىمداستىرۋ, رەس­پۋبليكادا تەاتر جۇيەسىن كەڭەيتۋ, كاسىبي ماماندارىن دايارلاۋ كوزدەلدى;

– 9 قىركۇيەكتە الماتى قالاسىندا جازۋشى, دراماتۋرگ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اكىم تارازي دۇنيەگە كەلدى;

– 25 قازاندا اقمولا وبلىسىنىڭ ەرەيمەنتاۋ اۋدانىندا جازۋشى امانتاي ساتاەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– قازاق گيدرومەتەورولوگيا باسقارماسى ۇيىم­داس­تىرىلدى;

– قازاق كوركەم ادەبيەت باسپاسى قۇرىلدى;

– 16 جەلتوقساندا الاش ارداقتىسى, مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى سماعۇل سادۋاقاسوۆ دۇنيەدەن وزدى.

...وسىدان 80 جىل بۇرىن, ياعني 1943 جىلى:

– 1 قاڭتاردا جامبىل وبلىسىنىڭ مەركى كەنتىندە مادەنيەتتانۋشى-عالىم, توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشى مۇرات مۇحتار ۇلى اۋەزوۆ تۋدى;

– قازاق كسر تۇڭعىش مەملەكەتتىك ءانۇرانىنا بايقاۋ جاريالاندى;

– اقپان ايىندا اقتوبە فەرروقورىتپا زاۋىتى ىسكە قوسىلدى;

– 24 ناۋرىزدا جامبىل وبلىسىنىڭ تالاس اۋدانىندا اقىن, شەشەنستان مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى رافاەل نيازبەك دۇنيەگە كەلدى;

– مامىر ايىندا قازاق مەتاللۋرگيالىق زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى باستالدى;

– 31 ناۋرىزدا ۇشقىش نۇركەن ابدىروۆكە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلدى;

– قازاق توپىراقتانۋ-بوتانيكا, زوولوگيا جانە تروپيكتىك اۋرۋلار ينستيتۋتتارى قۇرىلدى;

– 15 قىركۇيەكتە مەحانيزاتور, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرى كامشات دونەنباەۆا دۇنيەگە كەلدى;

– 28 قىركۇيەكتە شىعىس قازاقستان وبلى­سىنىڭ كاتونقاراعاي اۋدانىندا جازۋشى ورالحان بوكەي دۇنيەگە كەلدى;

– اقتوبەلىك شىعاناق بەرسيەۆ ءار گەكتاردان 201 تسەنتنەر ءونىم الىپ, تارى وسىرۋدەن دۇنيە جۇزىلىك رەكورد جاسادى;

– ە.بەكماحانوۆتىڭ قاتىسۋىمەن «قازاق كسر تاريحى. ەرتە زاماننان بۇگىنگە دەيىن» اكادەميالىق زەرتتەۋى جارىق كوردى;

– 16 قازاندا كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى مانشۇك مامەتوۆا مايدان دالاسىندا قاھارماندىقپەن قازا تاپتى;

– 31 قازاندا قاراشاي حالقى ءسىبىر مەن قازاق­ستانعا جەر اۋدارىلا باستادى;

– 5 جەلتوقساندا باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ قاراتوبە اۋدانىندا جازۋشى, اۋدارماشى قۇرمان­عازى قارامان ۇلى دۇنيەگە كەلدى;

– 23 جەلتوقساندا اقمولا وبلىسىنىڭ استراحان اۋدانىندا جازۋشى, قوعام قايراتكەرى التىنشاش جاعانوۆا دۇنيەگە كەلدى.

...وسىدان 70 جىل بۇرىن, ياعني 1953 جىلى:

– 9 اقپاندا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ جاڭاقورعان اۋدانىندا مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى بەردىبەك ماشبەك ۇلى ساپارباەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– 23 اقپاندا اقىن, اۋدارماشى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى باقىت قايىربەكوۆ تۋدى;

– ە.دزيگاننىڭ رەجيسسەرلىگىمەن «جامبىل» ءفيلمى جارىققا شىقتى;

– 3 ساۋىردە شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اياگوز قالاسىندا وپەرا ءانشىسى, قر ەڭبەك سىڭىرگەن ءارتىسى, قازاقستان مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى كەنجەعالي تۇرسىنبەك ۇلى مىرجىقباي دۇنيەگە كەلدى;

– قۇرمانعازى اتىنداعى قازاقتىڭ مەملەكەتتىك اكادەميالىق حالىق اسپاپتار وركەسترى بۋحارەست قالاسىندا وتكەن جاستار مەن ستۋدەنتتەردىڭ بۇكىل دۇنيەجۇزىلىك فەستيۆالىنىڭ جەڭىمپازى اتانىپ, التىن مەدال يەمدەندى;

– 15 مامىردا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ شيەلى اۋدانىندا جازۋشى سەرىك بايحونوۆ دۇنيەگە كەلدى;

– ايشا ءبيبى كەسەنەسىن قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ەكسپەديتسياسى زەرتتەدى;

– 17 مامىردا الماتى قالاسىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– وڭتۇستىك ءسىبىر ماگيسترالىنىڭ نەگىزگى بۋىنىنىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىن اقمولا (استانا) – پاۆلودار (546 كم) جولى سالىندى;

– 12 تامىزدا سەمەي پوليگونىندا تۇڭعىش رەت تەرمويادرولىق قوندىرعى سىناقتان ءوتتى;

– رەسپۋبليكادا قۇلاندى جەرسىندىرۋ جۇمىسى باستالدى;

– قازاقستاننىڭ مەكتەپ-ينتەرناتتارىندا 40 مىڭداي بالا وقىدى.

...وسىدان 60 جىل بۇرىن, ياعني 1963 جىلى:

– 8-9 قاڭتاردا قازاقستان كينەماتوگرافيستەر وداعىنىڭ ءبىرىنشى قۇرىلتاي سيەزى بولدى;

– ابدوللا قارساقباەۆتىڭ رەجيسسەرلىگىمەن «مەنىڭ اتىم – قوجا» كوركەم ءفيلمى جارىققا شىقتى;

– اقتاۋ قالا مارتەبەسىن يەلەندى;

– مىرىش-قورعاسىندى «شالقيا» كەن ورنى اشىلدى;

– 7 شىلدەدە الماتى وبلىسىنداعى ەسىك كولىندە تابيعي اپات بولدى;

– 19 قىركۇيەكتە قازاق كسر جوعارعى كەڭەسىنىڭ «قازاق كسر-ءى مەن وزبەكستان كسر-ءىنىڭ شەكاراسىنا كەيبىر وزگەرىستەر ەنگىزۋ جونىندەگى» جارلىعى شىقتى;

– ماسكەۋدە وقيتىن قازاق جاستارىنىڭ «جاس تۇلپار» ۇيىمى قۇرىلدى;

– الماتىنىڭ «قايرات» كومانداسى كسرو-نىڭ XXII كۋبوگىنىڭ جارتىلاي فينالىنا شىعىپ, قازاقستاندىق كلۋبتاردىڭ اتالعان تۋرنيردەگى ەڭ جوعارعى كورسەتكىشىنە قول جەتكىزدى;

– رەسپۋبليكانىڭ جوعارعى كەڭەسىنە 473 دەپۋتات سايلاندى;

– جەزقازعاندا ەكىنشى كەن بايىتۋ فابريكاسى ىسكە قوسىلدى;

– كارل ماركستىڭ «كاپيتال» ەڭبەگىنىڭ 1-تومى قازاق تىلىندە جارىق كوردى;

– قاپشاعاي گەس-ءىنىڭ قۇرىلىسى قولعا الىندى;

– 20 قازاندا اقمولا وبلىسىنىڭ اتباسار قالاسىندا زىلتەمىر كوتەرۋدەن وليمپيادا چەمپيو­نى اناتولي حراپاتىي دۇنيەگە كەلدى;

– 24 قازاندا «بايقوڭىر» عارىش ايلاعى شاحتالارىنىڭ بىرىندە ءورت بولىپ, جەتى اسكەري سىناقشىنىڭ ءومىرىن جالمادى;

– 18 قاراشادا قازىرگى شىعىس قازاقستان وبلى­سىنىڭ جارما اۋدانىندا گرەك-ريم كۇرەسىنەن كسرو, ازيا, ەۋروپا جانە الەم چەمپيونى, وليم­پيا ويىندارىنىڭ جۇلدەگەرى, بالۋان داۋلەت تۇر­لىحانوۆ دۇنيەگە كەلدى;

– 28 قاراشادا الماتىدا م.اۋەزوۆتىڭ مۇراجاي-ءۇيى اشىلدى.

...وسىدان 50 جىل بۇرىن, ياعني 1973 جىلى:

– 20 ناۋرىزدا ماڭعىستاۋ, جەزقازعان وبلىس­تارى قۇرىلدى;

– 13 ساۋىردە بۇرىنعى جەزقازعان وبلىستىق «جەزقازعان تۋى» گازەتىنىڭ ءبىرىنشى سانى جارىققا شىقتى;

– 15 شىلدەدە مەدەۋ شاتقالىندا سەل تاسقىنى بولدى;

– 16 قىركۇيەكتە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ بەسكول كەنتىندە ۆەلوشاباندوز, وليمپيادا چەمپيو­نى الەكساندر ۆينوكۋروۆ دۇنيەگە كەلدى;

– قازاقستان فۋتبول جاستار قۇراماسى بۇكىل­وداقتىق «پەرەپراۆا» ءتۋرنيرىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى اتاندى;

– قازاقستان كارتاسىندا ساتباەۆ قالاسى پايدا بولدى;

– الماتىدا ازيا مەن افريكا ەلدەرى جازۋشى­لارىنىڭ 5-كونفەرەنتسياسى ءوتتى;

– جاڭاوزەن قالاسىندا تابيعي جانە ىلەسپە گاز وڭدەۋمەن, گاز كوندەنساتىن سۇيىلتاتىن جانە قۇرعاق گاز, گاز بەنزينىن الۋمەن اينالىساتىن قازاق گاز وڭدەۋ زاۋىتى ىسكە قوسىلدى;

– تەمىرتاۋ قالالىق تاريحي-ولكەتانۋ مۇراجايى اشىلدى;

– قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ ارحەولوگيالىق مۇراجايى قۇرىلدى.

...وسىدان 40 جىل بۇرىن, ياعني 1983 جىلى:

– 14 ناۋرىزدا تاراز قالاسىندا بوكستان وليمپيادا چەمپيونى باقتيار ارتاەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– «قازاق سسر تاريحى» كىتابى 5 توم بولىپ جارىققا شىقتى;

– 25 تامىزدا قازاق كسسر جوعارعى كەڭەسى پرەزيديۋمى «قازاق ءتىلى ورفوگرافياسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرى» اتتى جارلىق قابىلدادى;

– 5 قازاندا كورنەكتى جازۋشى, «كوشپەندىلەر» تريلوگياسىنىڭ اۆتورى ءىلياس ەسەنبەرلين دۇنيەدەن قايتتى;

– 16 قاراشادا قاراعاندى وبلىسىنىڭ اباي قالاسىندا بوكستان الەم جانە وليمپيادا چەمپيو­نى سەرىك ساپيەۆ دۇنيەگە كەلدى;

– قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنىڭ گەوگرافيالىق سەكتورى نەگىزىندە گەوگرافيا ينس­تيتۋتى ۇيىمداستىرىلدى;

– الماتىدا رەسپۋبليكالىق وقۋشىلار سارايى سالىندى;

– الماتىدا قازاقستان شىعارماشىل جاستا­رىنىڭ «جىگەر» فەستيۆالى بولىپ ءوتتى;

– قازاق تەلەۆيزياسى تولىعىمەن ءتۇرلى-ءتۇستى فورماتقا كوشتى.

...وسىدان 30 جىل بۇرىن, ياعني 1993 جىلى:

– 4 قاڭتاردا تاشكەنتتە ورتا ازيا مەملەكەت باسشىلارىنىڭ كەزدەسۋى بارىسىندا تاراپتار «ارالدى قورعاۋ» حالىقارالىق قورىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى;

– 9 قاڭتاردا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ رەسەي فەدەراتسياسىنداعى ۋاكىلەتتى وكىلدىگىن (ەلشىلىك) اشۋ تۋرالى, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ فەدەراتيۆتى گەرمانيا رەسپۋبليكاسىنداعى, فران­­تسۋز رەسپۋبليكاسىنداعى, يران يسلام رەسپۋب­ليكاسىنداعى, ازەربايجان رەسپۋبليكا­سىندا­عى, ارمەنيا رەسپۋبليكاسىنداعى, بەلارۋس رەسپۋبليكاسىنداعى, گرۋزيا رەسپۋبليكاسىنداعى, قىرعىزستان رەسپۋبليكاسىنداعى, تۇرىكمەن­ستاندا­عى, وزبەكستان رەسپۋبليكاسىنداعى, ۋكرايناداعى ەلشىلىكتەرىن اشۋ تۋرالى جارلىقتارعا قول قويىلدى;

– 13 قاڭتاردا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەملەكەتتىك شەكاراسى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى;

– 28 قاڭتاردا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش كونستيتۋتسياسى قابىلداندى;

– 22 قاڭتاردا قازاقستان ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسى مەملەكەتتىك مارتەبەسىنەن ايىرىلدى;

– 28 قاڭتاردا تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ العاشقى كونستيتۋتسياسى قابىلداندى;

– 8 اقپاندا قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن يوردان حاشيميت كورولدىگى اراسىندا ديپلو­ماتيالىق قارىم-قاتىناس ورناتىلدى;

– 25 ناۋرىزدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى ەۋروپا­لىق دامۋ جانە قايتا كۇرۋ بانكىنە مۇشەلىككە كىردى;

– 2 ساۋىردە «قازاقستان رەسپۋبليكاسى اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىن قۇرۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويىلدى;

– 14 ساۋىردە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆەنگريا رەسپۋبليكاسىنداعى, بەلگيا كورولدىگىندەگى, ەگيپەت اراب رەسپۋبليكاسىنداعى ەلشىلىكتەرىن اشۋ تۋرالى جارلىقتارعا قول قويىلدى;

– 14 ساۋىردە «جاپپاي ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن اقتاۋ تۋرالى» زاڭى شىقتى;

– 15 ساۋىردە «يران يسلام رەسپۋبليكاسىنان جانە باسقا مەملەكەتتەردەن وتانداستارىمىزدى كوشىرىپ الۋدى ۇيىمداستىرۋ شارالارى جانە يمميگراتسيا كۆوتاسى تۋرالى» قاۋلىعا قول قويىلدى;

– قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ جوعارعى كەڭەسى «يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى كەلىسىمگە قوسىلۋ تۋرالى» قاۋلى قابىلدادى;

– «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق بانكىنىڭ تەڭگە سارايى» رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك كاسىپ­ورنى قۇرىلدى;

– قازاقستان دۇنيەجۇزىلىك تۋريزم ۇيىمىنا مۇشە بولدى;

– «كاسىپتىك وداقتار تۋرالى» زاڭ قابىلداندى;

– قازاقستان حالىقارالىق وليمپيادا كوميتە­تىنە مۇشە بولدى;

– 18 قازاندا «اۋديتورلىق قىزمەت تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى شىقتى;

– 5 قاراشادا «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسى تاعايىندالدى;

– 12 قاراشادا «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسىن ەنگىزۋ تۋرالى» جارلىق شىقتى;

– 15 قاراشادا قازاقستاننىڭ ۇلتتىق ۆاليۋتاسى – تەڭگە اينالىمعا ەنگىزىلدى;

– 13 جەلتوقساندا رەسپۋبليكا جوعارعى كەڭەسى ءوز وكىلەتتىگىن توقتاتۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى;

– 21 جەلتوقساندا «التىن جۇلدىز» بەلگىسى, «حالىق كاھارمانى» اتاعى, وردەندەر مەن مەدالدار جانە باسقا دا رەسپۋبليكالىق مەملەكەتتىك ناگرادالار بەكىتىلدى.

...وسىدان 20 جىل بۇرىن, ياعني 2003 جىلى:

– قازاقستاندا رەسەي جىلى جاريالاندى;

– 23 قىركۇيەكتە استانادا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەردىڭ ءبىرىنشى قۇرىلتايىنىڭ اشىلۋ سالتاناتى بولدى;

– قازاقستان رەسپۋبليكاسى قارۋلى كۇشتەرىنىڭ اسكەري اكادەمياسى ۇلتتىق قورعانىس ۋنيۆەرسيتەتى بولىپ قايتا قۇرىلدى;

– يۋنەسكو الەمدىك مۇرا كوميتەتىنىڭ 27-ءشى سەسسياسىندا قازاقستان تەرريتورياسىندا ورنالاسقان نىسان – قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسى ارنايى تىزىمگە ەنگىزىلدى;

– «ۇلتتىق يننوۆاتسيالىق قور» اق قۇرىلدى;

–       17 جەلتوقساندا «قازاقستان رەسپۋبلي­­كاسىندا ءولىم جازاسىنا موراتوري ەنگىزۋ تۋرالى» جارلىققا قول قويىلدى.

...وسىدان 10 جىل بۇرىن, ياعني 2013 جىلى:

– 23 قاڭتاردا قازاقستان بىرىڭعاي جيناقتاۋشى زەينەتاقى قورىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانىپ, ول 22 تامىزدان باستاپ جۇمىسقا كىرىستى;

– 29 قاڭتاردا SCAT اۋە كومپانياسىنىڭ كوكشەتاۋ – الماتى باعىتىنداعى «Chellenger-200» ۇشاعى الماتى اۋەجايىنىڭ ماڭىندا اپاتقا ۇشىراپ, 16 ادام قازا تاپتى. جالپىۇلتتىق ازا كۇنى جاريالاندى;

– 2 ساۋىردە ۇكىمەت ايەلدەردىڭ زەينەتكەرلىك جاسىن كوتەرۋ تۋرالى زاڭ جوباسىن ماقۇلداپ, بۇل ەل ىشىندە نارازىلىق تۋدىردى;

– 21 ماۋسىمدا «استانا وپەرا» وپەرا جانە بالەت تەاترى ء«بىرجان-سارا» وپەراسىمەن شىمىلدىعىن اشتى;

– 1 شىلدە كۇنى قازاقستاندا اۆتوكولىكتەرگە قاتىستى ەۆرو-4 ستاندارتى ەنگىزىلدى;

– 1 شىلدەدە تۇڭعىش مەملەكەتتىك سپورت تەلەارناسى – KAZsport جۇمىسىن باستادى;

– 2 شىلدەدە بايقوڭىر عارىش ايلاعىندا «پروتون-م» راكەتا تاسىمالداعىشى كوككە كوتەرىلە باستاعان بەتتە جەرگە قۇلاپ ءتۇستى;

– 9 قىركۇيەكتە ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى قۇرىلدى;

– 11 قىركۇيەك كۇنى قاشاعان كەن ورنىندا تۇڭعىش رەت مۇناي ءوندىرىلدى;

– 26 قازاندا الماتىداعى بالۋان شولاق اتىنداعى سپورت كەشەنىندە بوكستان الەمنىڭ XVII چەمپيوناتىنىڭ فينالدىق جەكپە-جەكتەرى بولىپ ءوتتى.

 

ازىرلەگەن

امانتاي ءشارىپ