يپوتەكا مەن ينفلياتسيا تەكەتىرەسى

ينفلياتسيا وسكەن سايىن ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ كوپشىلىككە ۇسىنىپ وتىرعان ونىمدەرىن قىمباتتاتۋى زاڭدىلىق. باسقاسىن ايتپاعاندا, بۇقا­رانىڭ قولايىنا جاققان «وتباسى بانك­تىڭ» ءوزى بيىل ارالىق زايمنىڭ سىيا­قى مولشەرلەمەسىن 7-8,5 پايىزدان 10-11,5 پايىزعا دەيىن كوتەرۋگە ءماج­بۇر بولدى. جەكەلەگەن ساناتتاردى ەسەپ­كە الماساق, بۇل بانكتىڭ جالپىعا ءتيىمدى ءونىمى دە وسى ارالىق زايم ەدى. ين­فلياتسيانىڭ سالدارىنان ونىڭ ءوزى قىمباتتاپ كەتتى. سوندىقتان شىعار, قازىر قولىندا اقشاسى بار حالىقتىڭ ءبارى «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا پاتەر الىپ قالۋعا تىرىسىپ جاتىر. ويتكەنى ءدال قازىرگى ساتتە حالىققا اتال­عان باعدارلامادان ءتيىمدىسى تابىلماي تۇر. الايدا بۇل جەردە دە ءبىر ماسەلە بار – «7-20-25» باعدارلاماسىنا بولىنگەن قارجىنىڭ ءتۇبى كورىنە باستادى.

– وسى جىلدىڭ ءساۋىر ايىندا استا­ناداعى «Geneva-3» دەپ اتالاتىن تۇر­عىنۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىنا قار­جى قۇيدىم. ماقساتىم «7-20-25» باعدارلاماسى بويىنشا پاتەرلى بو­لۋ ەدى. كەلىمشارت بويىنشا كەشەن 2023 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا پاي­دالانۋعا بەرىلۋى كەرەك-ءتىن. الايدا ونىڭ قۇرىلىسى ءتۇرلى سەبەپكە بايلانىستى وتكەن اپتادا عانا باستالدى. دەمەك, كەشەن قۇرىلىسى مەرزىمىنەن مىندەتتى تۇردە كەشىكتىرىلەدى. ال «7-20-25» باعدارلاماسىنىڭ قارجىسى ۇزدىكسىز يگەرىلىپ جاتىر. ياعني اتالعان كەشەننىڭ تۇرعىندارى ءتيىمدى باعدارلاما بو­يىنشا پاتەر الىپ ۇلگەرمەۋى مۇمكىن. ماماندارمەن اقىلداسىپ ەدىم, بىرنەشە جولدى نۇسقادى. ءبىرىنشى جول – قۇرىلىس كومپانياسىنا قۇيعان قارجىمدى كەرى قايتارىپ الىپ, دايىن تۇرعان باسقا تۇر­عىنۇي كەشەندەرىنىڭ بىرىنەن «7-20-25» ارقىلى پاتەر الۋ. الايدا شار­شى مەتر­دىڭ ساۋىردەگى باعاسىن قازىر­گى با­عا­مەن سالىستىرۋعا كەلمەيدى, ايىر­ما­شىلىق – جەر مەن كوكتەي.

– بۇلاي ىستەگەن جاعدايدا قىم­بات پاتەرگە ۇرىنامىن جانە وعان تو­لەي­تىن ارتىق اقشا دا جوق. ەكىن­شى جول – قۇيعان اقشامدى قۇ­رى­لىس كومپانياسىنىڭ الداعى ۋاقىتتا سالىناتىن نەمەسە قۇ­رى­­لىسى ەندى عانا باستالعان كە­شەن­دەرىنىڭ بىرىنە اۋىستىرۋ. مۇن­داي قادامعا بارسام, «7-20-25» باع­دار­لاماسىنان مۇلدەم ءۇمىت ءۇزۋىم كەرەك. ويتكەنى 9 جەلتوقساندا «7-20-25»-ءتىڭ Instagram-داعى رەسمي اككاۋنتىندا (@72025_official) باعدارلامانىڭ قورجىنىندا 174 ملرد تەڭگە قالعانى حابارلاندى. ۇنەمى باقىلاپ ءجۇرمىن, باعدارلاما قارجىسى اپتا سايىن 10-14 ملرد تەڭگەگە يگەرىلىپ جاتىر. سوندا قالعان قارجى ناۋرىز ايىنا دەيىن جەتپەي قالۋى دا مۇمكىن. ال ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردىڭ يپوتەكاسى تىم قىمبات. «وتباسى بانكتىڭ» ونىمدەرى دە ءتيىمسىز بولىپ قالدى. ايتپەسە, «7-20-25» باعدارلاماسىمەن وتپە­سەك, پاتەر قۇنىنىڭ 50 پايىزىن قۇيىپ, «وتباسى بانكتىڭ» ارالىق زايمىن پايدالانامىز دەگەن قوسالقى نۇسقامىز دا بولعان ەدى. وكىنىشكە قاراي, ول دا قولجەتىمسىز بولىپ تۇر, – دەيدى استانالىق تۇرعىن ەركەبۇلان ساتتاروۆ.

راسىندا دا, «7-20-25» باعدار­لا­ما­سىنا يەك ارتىپ وتىرعان جاندار­دىڭ الاڭدايتىنداي ءجونى بار. ويتكەنى باعدارلامانىڭ قارجىسى كەلەر جىلى تاۋسىلادى. دەسە دە, بىرەر كۇن بۇرىن كوڭىلى كۇپتى كوپ­­شىلىكتىڭ ءۇمىتىن قايتا وياتقان جاعىمدى ءبىر جاڭالىق شىقتى. Krisha.kz-ءتىڭ حابارلاۋىنشا, «7-20-25» باعدارلاماسى 2029 جىلعا دەيىن ۇزارتىلۋى مۇمكىن. مۇنداي اقپاراتتى ۇلتتىق بانكتىڭ ءوزى تاراتقان.

«پرەزيدەنت سايلاۋالدى پلاتفورمانى ورىنداۋ اياسىندا «7-20-25» باعدارلاماسىن 2029 جىلعا دەيىن ۇزارتۋدى تاپسىردى. نەگىزگى تالاپتاردى ساقتاۋ كەرەكتىگىن دە قا­داپ ايتتى: مولشەرلەمە – جىل­دىق 7 پايىز, باستاپقى جارنا – 20 پايىز, كرەديت بەرۋ مەرزىمى – 25 جىل. ۇلتتىق بانك جەكەلەگەن پارامەترلەردى, ونىڭ ىشىندە باع­دارلامانى قارجىلاندىرۋ ماسە­لە­لەرىنە قاتىستى پارامەتر­لەردى ناقتىلايدى. ۇكىمەتپەن تالقىلاۋ اياقتالعان كەزدە بارلىق قابىلدانعان شەشىم حابارلاناتىن بولادى», دەلىنگەن قارجىلىق رەتتەۋشىنىڭ Krisha.kz-كە بەرگەن رەسمي جاۋابىندا.

كوللاجدى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»

اشىعىن ايتۋ كەرەك, «7-20-25» باعدارلاماسىنىڭ يگىلىگىن ەكى توپ كورىپ وتىر. ءبىرىنشىسى – ءىرى مەگاپوليستەردىڭ تۇرعىندارى, ەكىنشىسى – قۇرىلىس كومپانيالارى. ويتكەنى وڭىرلەردە باعدارلامانىڭ تالاپتارىنا سايكەس كەلەتىن جاڭا تۇرعىن ۇيلەر اسا كوپ سالىنبايدى. سوندىقتان باعدارلامانىڭ وڭىرلەردە ورىندالۋى ناشار. ال ءىرى قالالارداعى قۇرىلىس سالۋشىلار «7-20-25» ارقىلى ايتارلىقتاي تابىس تاپتى. بىرىنشىدەن, باعدارلاما بويىنشا پاتەردى جاڭا ۇيدەن الۋ كەرەك دەگەن تالاپ بار. دەمەك قۇرىلىس سالۋشىلار ءۇشىن تۇراقتى نارىق قالىپتاستى. ولار سالىنعان پاتەردى كىمگە ساتامىز دەپ باس قاتىرمايدى. ەكىنشىدەن, كومپانيالاردىڭ قۇ­رى­لىسقا جۇمساعان قارجىسى ەش قيىندىقسىز قايتارىلادى. ويت­كە­نى كليەنت باستاپقى جارنا تو­لەيدى. ال قالعان سومانى يپوتەكا بەرەتىن بانك اۋدارادى. سوندا قۇرىلىس كومپانيالارىنىڭ ۇپايى تۇگەندەلەدى. مىنە, قازاقستان قۇرى­لىس­شىلار وداعىنىڭ «باعدار­لا­مانى جالعاستىرۋ كەرەك» دەپ دابىل قاعۋىنىڭ استارىندا وسىنداي ءمان جاتىر.

– قازاقستان حالقىنىڭ 24 پا­يى­زى نەمەسە 4,5 ملن ادام باسپا­نا­عا مۇقتاج. بولجامدارعا سۇيەن­سەك, 8 جىلدان كەيىن بۇل كورسەتكىش 10 ملن ادامعا جەتەدى. سون­دىق­تان قول­جەتىمدى يپوتەكالىق باعدار­لا­مالاردى كوبەيتۋ كەرەك. سول سەبەپتى «7-20-25» باعدارلاماسىن جاڭا تالاپتارمەن قايتا باستاۋدى ۇسى­نامىز. تەك ءۇيدىڭ باعاسىنا قا­تىستى شەكتى سومانى 25 ملن تەڭ­گەدەن 35 ملن تەڭگەگە دەيىن ارتتىرۋ كەرەك. قازاقستاندا 8 جەڭىلدەتىلگەن يپوتەكالىق باعدارلاما بار. سونىڭ تەك ۇشەۋى عانا جالپى حالىققا قول­جەتىمدى. قالعانى جەكەلەگەن سانات­تار­عا عانا ارنالعان. بۇلار ارقىلى كەز كەلگەن ادام يپوتەكا راسىمدەي المايدى. سوندىقتان «7-20-25» سەكىلدى باعدارلامالار كەرەك. ەگەر بۇل باعدارلاما جۇمىسىن توقتاتسا, ورتا دەڭگەيلى حالىقتىڭ پاتەر الاتىن مۇمكىندىگى ازايادى. ويتكەنى كوممەرتسيالىق بانكتەر ۇسىناتىن ونىمدەردىڭ پايىزدىق مولشەرلەمەسى تىم جوعارى, – دەيدى قازاقستان قۇرىلىسشىلار وداعىنىڭ توراعاسى تالعات ەرعاليەۆ.

حالىقپەن تىعىز جۇمىس ىستەيتىن Ipoteka Group كومپانياسىنىڭ باسشىسى مەرەي الىمباەۆتىڭ پىكىرىنە دەن قويساق, «7-20-25» باع­­­دار­لا­ما­سى قالايدا جالعاسۋى كەرەك. دە­گەن­مەن كەيبىر تالاپتارىن وزگەرت­كەن دۇرىس.

– راس, 7 پايىزدىق مولشەرلەمە حا­­لىققا ءتيىمدى. الايدا 20 پا­يىز­دىق باستاپقى جارنا شامالى قيىن­دىق­تار تۋعىزادى. ماسەلە مىنادا. ادامدار 20 پايىزدىق جارنانى قۇرىلىس كومپانياسىنا قۇيادى. ال پاتەرلەر كوپ جاعدايدا باستاپقى ارلەۋمەن عانا بەرىلەدى. دەمەك تۇرعىندار ءوز قارجىسىنا جوندەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋى كەرەك. بۇعان كەم دەگەندە پاتەر باعاسىنىڭ تاعى 20 پايىزى كولەمىندەگى قارجى قاجەت. سول سەبەپتى «7-20-25» باع­دار­لاماسى «7-40-25»-كە اينالىپ شىعا كەلەدى. قازىرگى شىنايى جاع­داي ءدال وسىنداي. ال جوندەۋ جۇر­گىزۋ ءۇشىن تاعى دا شىعىندالۋ كەرەكتىگى ايتپاسا دا تۇسىنىكتى. سوندا حالىق پاتەر الۋ ءۇشىن ەكى رەت شىعىندالۋعا ءماجبۇر. سوندىقتان 20 پايىزدىق باستاپقى جارناعا قاتىستى تالاپتى الىپ تاستاۋ كەرەك. باستاپقى جارنا دەگەنىمىز – قارىزدى قامتاماسىز ەتۋ سوماسى. ونى الىپ تاستاسا, بانك ءۇشىن دە, قۇرىلىس سالۋشى ءۇشىن دە ەشقانداي قاۋىپ تونبەيدى, – دەيدى م.الىمباەۆ.

حالىق پەن قۇرىلىس سالۋشىلار «7-20-25» باعدارلاماسىنىڭ جال­عاسقانىن قالاسا, كوممەر­تسيالىق بانكتەر كەرىسىنشە بۇل باعدار­لا­مانىڭ توقتاتىلعانىن قۇپ­تاي­تىن­داي. ويتكەنى «7-20-25» ولار ۇسى­ناتىن ءونىمنىڭ ماڭىزدىلىعىن تومەندەتىپ جىبەردى. تيىسىنشە, بانك­تەردىڭ يپوتەكاسىنا دەگەن سۇرا­نىس ازايدى. قىسقاسى, يپوتەكا نارىعىندا ءار تاراپتىڭ كوزدەگەن ءوز ماقساتى بار.

كوپشىلىكتىڭ كوكەيىن تەسكەن ماسەلە «7-20-25» باعدارلاماسى ودان ءارى جالعاسا ما؟» دەگەن ساۋال ەدى عوي. كوپ ۇزاماي ونىڭ دا جا­­­ۋابى بەلگىلى بولار. بۇقارانىڭ ءۇنى بي­لىكتى بەيجاي قالدىرماۋعا ءتيىس.