قاي سالادا بولسىن وتاندىق ءونىمدى دامىتۋ وزەكتى ماسەلە ەكەنى ءمالىم. بۇل ورايدا شاعىن جانە ورتا بيزنەس ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ىسىندە تىرەك كۇشكە اينالۋعا ءتيىس. ىلگەرىدە يمپورتتىڭ ۇلەسى وتە جوعارى بولاتىن, بۇگىندە ونىڭ بىرقاتارىن وزىمىزدە وندىرىلەتىن ونىمدەر نارىقتان ىعىستىرا باستادى. ياعني جۇرت وتاندىق ونىمدەردى قولدانا باستادى. مىسالى, تۇركىستان وبلىسىنىڭ تۇرعىندارى «ارايدىڭ» اياق كيىمىن كيىپ, «Bokei»-ءدىڭ كىرپىشىمەن ءۇيىنىڭ قابىرعاسىن كوتەرۋگە, «Bah_Asmar»-دىڭ شاينەگىنەن شاي ىشۋگە مۇمكىندىك الىپ وتىر.
وڭىردە بىلعارىدان تىگىلگەن اياقكيىم شىعاراتىن «اراي» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ تاۋارلارىنا سۇرانىس ارتىپ كەلەدى. ارىس قالاسىندا ورنالاسقان فابريكا ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ العاشقى جىلىنان باستاپ جۇمىس ىستەيدى. وندىرىستە شىنايى بىلعارى جانە ەكولوگيالىق تازا ماتەريالدار قولدانىلادى. كووپەراتيۆ تۇركيانىڭ ىستانبۇل قالاسىنان جانە ۋكراينانىڭ زاپوروجە, رەسەيدىڭ روستوۆ قالالارىنان اكەلىنگەن تەرىلەردى قولدانادى. ونىمدەرى ارىستا, شىمكەنتتە, تارازدا, استانادا ساتىلىپ جاتقان كووپەراتيۆتە 12 ادام جۇمىس ىستەيدى. ارىستا ءوز دۇكەندەرى بار. «اراي» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ باسشىسى ءامىرتاي بيباساروۆ اياقكيىم مودەلدەرىن ءوزى قۇراستىرادى. تاۋارلاردىڭ باعاسى دا قىمبات ەمەس. قالتاعا قونىمدى بولعاندىقتان, الۋشىلار دا كوپ. «قازاقستاننىڭ ۇزدىك تاۋارى» كورمە-بايقاۋىنىڭ, سونداي-اق «حالىق تۇتىناتىن ۇزدىك تاۋارلار» اتالىمىنىڭ جەڭىمپازى اتانعان ءوندىرىس ورنى 2018 جىلى «اگروبيزنەس-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 4,8 ملن تەڭگە, ال 2019 جىلى «قامقور» باعدارلاماسىنىڭ اياسىندا جىلدىق موشەرى 1 پايىزبەن 5 ملن تەڭگە نەسيە الىپ جۇمىسىن جەتىلدىرە تۇسكەن.
قازىرگى ۋاقىتتا «اراي» وك ارىس قالاسى اكىمدىگى ۇيىمداستىراتىن ءتۇرلى ءىس-شارالارعا قاتىسىپ, سپورتتىق تۋرنيرلەر مەن اكتسيالارعا دەمەۋشىلىك كورسەتۋدە. كوگالداندىرۋ, جارىقتاندىرۋ جانە ىرگەلەس ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ – كومپانيانىڭ ماڭىزدى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى. كووپەراتيۆ باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, الداعى ۋاقىتتا ءونىم ءتۇرى مەن كولەمىن كوبەيتىپ, ونى ەلىمىزدىڭ وزگە وڭىرلەرىنە جونەلتۋ جوسپاردا بار.
سونداي-اق جۋىردا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى اياسىندا تۇركىستان وبلىسىنىڭ ورداباسى اۋدانىنىڭ بادام اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «Bokei» قىش زاۋىتى ىسكە قوسىلدى. تاۋلىگىنە 100 مىڭ دانا قىش شىعاراتىن ءوندىرىس ورنى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىمەن جەڭىلدەتىلگەن 6%-دىق نەسيەمەن قارجىلاندىرىلعان. يتاليا, جاپونيا, فرانتسيا, رەسەي سياقتى مەملەكەتتەردە جاسالعان زاماناۋي قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان زاۋىت وبلىسپەن قاتار ەلىمىزدىڭ وزگە دە ايماقتارىن ساپالى كىرپىشپەن قامتۋعا قاۋقارلى. جوبانىڭ جالپى قۇنى – 3 ملرد 200 ملن تەڭگە. جاڭا ءوندىرىس ورنىندا 60 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان.
ال بادام اۋىل وكرۋگىندە ورنالاسقان قارا مەتالدىڭ كوپتەگەن تۇرىنەن قۇيمالار شىعاراتىن «Karlskrona LC AB» زاۋىتىندا 64 ادام جۇمىس ىستەيدى. زاۋىت جىلىنا 3 مىڭ توننا ءونىم وندىرۋگە قاۋقارلى.
پوليەتيلەن بۇيىمدارىن قايتا وڭدەۋمەن, سينتەپون تالشىعىن وندىرۋمەن اينالىساتىن «Green Technology industries» ءوندىرىس ورنىندا 250 ادام جۇمىسپەن قامتىلعان. جىلىنا 15 مىڭ توننا ءونىم وندىرۋگە قاۋقارلى. ينۆەستيتسيالىق قۇنى – 6 ملرد 800 ملن تەڭگە. ءونىم ىشكى نارىقتان بولەك رەسەيگە ەكسپورتتالادى.
ايتا كەتەلىك, ورداباسى اۋدانىندا بۇگىنگى تاڭدا 40 كاسىپورىن جۇمىس ىستەپ تۇر. ولار وڭدەۋ ونەركاسىبى, تاۋ-كەن ءوندىرۋ, ەلەكتر ەنەرگياسىمەن جابدىقتاۋ سالالارىن قامتىعان. جىل باسىنان بەرى وندا 21 ملرد 189 ملن تەڭگەنىڭ ءونىمى وندىرىلگەن. ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا ينۆەستيتسيالىق قۇنى 105,1 ملرد تەڭگە بولاتىن 6 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا جانە 1 مىڭنان اسا جۇمىس ورنى اشىلادى. ال تۇلكىباس اۋدانىنداعى RC سola اتاۋىمەن الۋان ءتۇرلى اۋىز سۋ جانە حوش ءيىسى بار سۋسىندار شىعاراتىن «Beibarys Bottlers» جشس-ىندە 100-گە جۋىق جاڭا جۇمىس ورنى اشىلادى دەپ كۇتىلۋدە. قۇرىلىسى شىلدەدە باستالعان جوبانىڭ جالپى قۇنى – 7 ملرد 600 ملن تەڭگە. نىسان كەلەسى جىلى پايدالانۋعا بەرىلمەك.
اۋداندا جىل باسىنان بەرى بيزنەس يدەيالاردى جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا 66 ازامات قايتارىمسىز گرانتقا قول جەتكىزگەن. كەلەس اۋدانىنداعى جولباسشى ەلدى مەكەنىنىڭ تۇرعىنى ىرىسداۋلەت تاڭىربەرگەنوۆ 10 ادامنىڭ جۇمىسىن اتقارۋعا قاۋقارلى تۇقىم ەگۋ قۇرىلعىسىن ويلاپ تاپتى. ديقانداردىڭ ۋاقىتى مەن شىعىنىن ۇنەمدەيتىن قۇرىلعى نەگىزىنەن قىرىققابات ۇرىعىن جىلىجايعا ەگۋگە ارنالعان. بۇگىندە ەگىن شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن شارۋالاردىڭ جۇمىسىن جەڭىلدەتۋگە ارنالعان قۇرىلعىعا سارىاعاش, ماقتاارال, جەتىساي اۋداندارىنان سۇرانىس تۇسكەن. سارىاعاش اۋدانىندا ەلەكترشاينەك جانە ەدەن سۇرتكىش جابدىعىن قۇراستىراتىن تسەح ءوز جۇمىسىن باستادى. «Bah_Asmar» جشس-نە قاراستى ءوندىرىس ورنى كۇنىنە 600-700 دانا ەلەكترشاينەك جانە 10 مىڭ دانا ەدەن سۇرتكىش شىعارادى. تسەح 15 ادامدى تۇراقتى جۇمىسپەن قامتىپ وتىر. الداعى ۋاقىتتا جەكە كاسىپكەر ق.ەگەمبەرديەۆ ءوز كاسىبىن ۇلعايتا وتىرىپ, ءوندىرىس قۋاتتىلىعىن كۇنىنە 2 600 داناعا جەتكىزىپ, قوسىمشا جۇمىس ورنىن اشۋدى جوسپارلاپ وتىر.
ءيا, وسىلايشا وزىمىزدە وندىرىلەتىن ونىمدەر قاتارى ارتىپ كەلەدى. ءبىز جوعارىدا سوڭعى كەزدە اشىلعان بىرقاتارىن عانا ايتىپ وتتىك. دەگەنمەن تۇركىستاندىقتار وڭىردە وسىرىلەتىن ماقتانى تولىق وڭدەپ, دايىن ءونىم شىعاراتىن كاسىپكەرلەردىڭ كوبەيگەنىن, جەڭىل ونەركاسىپتىڭ دامىعانىن دا قالايدى.
تۇركىستان وبلىسى