سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتا وتىرىسى ءوتتى. دەپۋتاتتار جيىن بارىسىندا ەكى زاڭ جوباسىن قابىلدادى. اتاپ ايتقاندا, پارلامەنت دەپۋتاتتارى باستاماشىلدىق جاساعان «راقىمشىلىق جاساۋ تۋرالى» قۇجات تالقىلاندى.
قۇجاتتا قازاقستاندىقتاردى قىلمىستىق تەرىس قىلىقتارى مەن اۋىرلىعى از جانە ورتاشا قىلمىستارى ءۇشىن جازادان بوساتۋدى كوزدەيتىن نورمالار جازىلعان. مۇنداي قىلمىستار ءۇشىن جازاسىن وتەگەندەردەن سوتتىلىعى الىنادى. اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىس جاساعاندارعا: اۋىر قىلمىستار ءۇشىن – سوت تاعايىنداعان مەرزىم تورتتەن ۇشكە, ال اسا اۋىر قىلمىستار ءۇشىن جارتىسىنا قىسقارادى. بۇدان باسقا, زاڭدا بوساتىلاتىن ادامداردى قايتا الەۋمەتتەندىرۋ, ياعني جۇمىسقا ورنالاستىرۋ, مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋ جانە قۇجاتتاردى رەسىمدەۋ شارالارى قاراستىرىلعان. بۇل رەتتە ازاپتاۋمەن اينالىسقاندار, تەرروريستەر, ەكسترەميستەر, رەتسيديۆيستەر جانە تارتىپسىزدىكتەردى ۇيىمداستىرۋشىلار راقىمشىلىققا جاتپايتىنىن اتاپ وتكەن ءجون.
«ۇسىنىپ وتىرعان زاڭ جوباسى – قاڭتار وقيعاسى كەزىندە جاسالعان قىلمىستار بويىنشا جاۋاپقا تارتىلاتىن ادامدارعا مەملەكەت پەن قوعام تاراپىنان گۋمانيزم مەن مەيىرىمدىلىك اكتىسى. تەرگەۋ ورگاندارى قاڭتار وقيعاسى كەزىندە قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىق جاساعان 1 600-دەي ادامدى انىقتاپ, جاۋاپقا تارتقان. سونىڭ ىشىندە 1 112 ادامعا سوت ۇكىمى شىعارىلدى. باسقالارىنىڭ ىستەرى تەرگەۋ ساتىسىندا. راقىمشىلىق سوتتا دا, تەرگەۋدە دە قولدانىلادى.
ەندى زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى ەرەجەلەرىنە توقتالىپ وتەيىن. جاسالعان قىلمىستاردىڭ ناقتى ۋاقىت ارالىعى جانە راقىمشىلىققا ىلىككەن ازاماتتار توبى بەلگىلەندى. زاڭ جوباسى تەرىس قىلىق, اۋىرلىعى تومەن جانە ورتاشا قىلمىس جاساعانداردى جازادان تولىق بوساتۋدى كوزدەيدى. ال جازاسىن وتەپ شىققانداردان سوتتىلىق الىنادى. الايدا بۇل شارانى قىلمىس جاساعانداردى اقتاۋ نەمەسە كىناسىز دەپ تانۋ رەتىندە تۇسىنۋگە بولمايدى. بۇل شارا – قاڭتار وقيعاسىنا قاتىسۋشىلاردى جازادان بوساتۋ تۋرالى پرەزيدەنتتىڭ شەشىمى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان سەناتور ءلاززات سۇلەيمەن.
بۇدان بولەك, اۋىر جانە اسا اۋىر قىلمىستاردى جاساعاندارعا جازا مەرزىمدەرىن قىسقارتۋ كوزدەلگەن. ماسەلەن, اۋىر قىلمىستار ءۇشىن سوت تاعايىنداعان مەرزىمنىڭ تورتتەن ءۇش بولىگى, ال اسا اۋىر قىلمىستار ءۇشىن مەرزىمىنىڭ جارتىسى قىسقارادى. ەگەر سوتتالعان تۇلعانىڭ جازانى وتەۋ مەرزىمى ءبىر جىلدان از بولسا, وندا ول تولىقتاي جازانى وتەۋدەن بوساتىلادى.
«جالپى راقىمشىلىق مىڭ جارىمنان استام ادامدى قامتيدى. نەگىزىنەن ولار – زاڭسىز ۇگىت-ناسيحاتقا ەرىپ, ۇرلىق, ب ۇلىك, ورتەۋ جاساعاندار. بۇل تۇلعالارعا جازانىڭ نەعۇرلىم جەڭىل ءتۇرى قاراستىرىلعان. ياعني گۋمانيزم قاعيداسى قىلمىس جاساعان ادامدارعا وسىعان دەيىن دە قولدانىلدى. سونىمەن قاتار زاڭ جوباسىندا بوساتىلاتىن ادامداردى الەۋمەتتەندىرۋ كوزدەلەدى. بۇل باعىتتا ۋاكىلەتتى ورگانداردىڭ بۇرىن وتكىزىلگەن راقىمشىلىقتار بارىسىندا جيناقتاعان تاجىريبەسى بار. سوعان سايكەس ءتيىستى جۇمىس اتقارىلادى», دەدى ل.سۇلەيمەن.
زاڭ جوباسىنىڭ ءوز ەرەكشەلىكتەرى دە بار. بۇرىن بولعان راقىمشىلىق كەزىندە ايىپتالۋشى مىندەتتى تۇردە كەلتىرىلگەن شىعىندى وتەۋگە ءتيىس ەدى. بۇل جولى كەلتىرىلگەن زالال وتەلگەن سوڭ عانا راقىمشىلىق جاسالادى دەگەن تالاپ قويىلمايدى. بىراق م ۇلىك يەسى ماتەريالدىق شىعىندى سوت ارقىلى ازاماتتىق-قۇقىقتىق تارتىپتە ءوندىرىپ الۋعا قۇقىلى. بۇعان دەيىنگى قالىپتاسقان تاجىريبە بويىنشا باس بوستاندىعىنان ايىرۋ مەكەمەسىندە جازاسىن وتەپ جاتقان ادامعا راقىمشىلىق جاساۋ ءۇشىن مىندەتتى تۇردە ونىڭ ءجۇرىس-تۇرىسى ەسكەرىلەتىن. جازانى وتەۋ ءتارتiبiن قاساقانا بۇزۋشى سوتتالعان ادامدارعا راقىمشىلىق قولدانىلمايتىن. ۇسىنىلعان زاڭ جوباسىندا ونداي تالاپتار جوق.
«قابىلدانعان زاڭ مەملەكەت باسشىسىنىڭ 2022 جىلعى 1 قىركۇيەكتەگى جولداۋىندا بەرگەن تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىمەن ازىرلەندى. زاڭ «قاسىرەتتى قاڭتار» وقيعاسى كەزىندە تارتىپسىزدىكتەرمەن بايلانىستى قىلمىستىق قۇقىق بۇزۋشىلىقتارعا بارعان ازاماتتاردى قىلمىستىق جاۋاپتىلىقتان بوساتۋدى جانە ولاردىڭ جازا مەرزىمدەرىن قىسقارتۋدى كوزدەيدى. سونىمەن قاتار زاڭدا راقىمشىلىق جاساۋدى قولدانۋ شارتتارى, ءتارتىبى جانە ول قاڭداي ادامدارعا قولدانىلمايتىنى تۋرالى ناقتى نورمالار بەلگىلەنگەن. بۇل زاڭدى ءتارتىپ بۇزۋعا جول بەرگەن ادامدارعا قاتىستى قوعام مەن مەملەكەت تاراپىنان جاسالعان گۋمانيستىك قادام دەپ قابىلدايمىز. بۇدان بىلاي وسىنداي قايعىلى وقيعالار ەلىمىزدە ەشقاشان قايتالانبايدى دەپ سەنەمىز», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە پىكىر بىلدىرگەن ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار سەنات دەپۋتاتتارى «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تەحنيكالىق رەگلامەنتتەرى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا مەملەكەتتىك باقىلاۋدى (قاداعالاۋدى) ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ كورسەتىلگەن سالاداعى زاڭناماسىن ۇيلەستىرۋ ماقساتىندا جۇزەگە اسىرۋ قاعيداتتارى مەن تاسىلدەرى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭدى قابىلدادى. قۇجات مۇشە مەملەكەتتەردىڭ اتالعان سالاداعى زاڭناماسىن ۇيلەستىرۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
وتىرىس بارىسىندا سەناتورلار وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى. امانگەلدى تولاميسوۆ جەتىسۋ وبلىسىندا ءتيىستى ينفراقۇرىلىمدى جاڭارتۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ, وڭىردە قىسقى سپورت تۇرلەرىن دامىتۋعا قاتىستى پروبلەمالارعا نازار اۋداردى.
سەناتور بەكبولات ورىنبەكوۆ ەلىمىزدىڭ پرەمەر-مينيسترىنە جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا ۆەتەرينارلار ماسەلەلەرى مەن ولاردىڭ قانداي جاعدايدا جۇمىس ىستەپ جاتقاندىعى تۋرالى ايتتى. ول بۇل مامان يەلەرىنىڭ مارتەبەسى ءالى انىقتالماعانىنا, ءار ۆەتەرينارعا جۇكتەمە بەكىتىلمەگەنىنە جانە ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانىڭ ەسكىرگەنىنە باسا ءمان بەردى.
ال پرەمەر-ءمينيستردىڭ اتىنا جولداعان دەپۋتاتتىق ساۋالىندا اندرەي لۋكين ءتيىمسىز جانە ناتيجەسىز تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلەتىنىن ەسكەرىپ, مەملەكەتتىك اۋديت كوميتەتىنىڭ جۇمىسىن سىنعا الدى. سونداي-اق دەپۋتات تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسىنىڭ كريتەريلەرىن جانە مەملەكەتتىك اۋديت نىساندارىن ىرىكتەۋ ءتارتىبىن قايتا قاراۋدى ۇسىندى.