ەل پرەزيدەنتى قاسىم-جومارت توقاەۆ قاراعاندى وبلىسىنا كەلگەن ساپارىندا ءاليحاننىڭ 150 جىلدىعىندا, قارقارالى پەتيتسياسىنىڭ 115 جىلدىعىندا دا قوزعالماعان ارقا جەرىندەگى الاشتىڭ تاريحى تۋرالى دايەكتى وي ايتتى.
ارقانىڭ تەك ماتەريالدىق بايلىقتى وندىرەتىن ولكە عانا ەمەس, رۋحاني ءھام ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ بەسىگى بولعاندىعىن ەلدىڭ ەسىنە سالىپ ءوتتى. الاشتىڭ اتاقتى ءۇش ارىسى – ءاليحان, جاقىپ, ءالىمحاندى ايتۋى ارقىلى ديپلوماتيالىق تۇرعىدا وزەكتى ماسەلەلەردى قوزعاپ, جەرگىلىكتى بيلىككە جول كارتاسىن سىزىپ بەردى. ونى ودان ءارى ىسكە اسىرۋ – جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ مىندەتى.
الاش زيالىلارىنىڭ ءىزى قالعان قاسيەتتى قارقارالىنىڭ جولىنا قاتىستى تاپسىرماسى كوڭىلگە زور قۋانىش ۇيالاتتى. بارشاعا ءمالىم, الدا قارقارالىنىڭ 200 جىلدىعى كەلە جاتىر. الاش زيالىلارى قارقارالىنىڭ قادىرىن-قاسيەتىن ساياسي بيلىكتىڭ ەڭ بيىك تۇعىرى رەتىندە تۇسىنگەن. پرەزيدەنت ءاليحان بوكەيحان ازاتتىق قوزعالىسىنىڭ كوسەمى بولسا, ونىڭ قاسىندا جۇرگەن, كونستيتۋتسيانىڭ نە ەكەنىن حح عاسىر باسىندا تۇسىندىرگەن جاقىپ اقباەۆتىڭ ءرولى, الاشتىڭ سوڭعى تۇياعى ءالىمحان ەرمەكوۆتىڭ ۇلت تاريحىنداعى ورنى تۋرالى كونتسەپتۋالدى تۇردە ايتتى. ورىستار سانكت-پەتەربۋرگتى رەۆوليۋتسيانىڭ بەسىگى دەپ باعالايدى. ال ءبىز وسى كۇنگە دەيىن قارقارالى ازاتتىقتىڭ بەسىگى دەپ باعا بەرمەدىك. بۇل قارقارالىنىڭ الداعى تاريحي مەجەلەرىندە ايتىلادى دەپ ۇمىتتەنەمىن.
قارقارالى – ازاتتىعىمىزدىڭ باس قۇجاتىندا جازىلعان مەكەن. ونىڭ ۇستىنە ءاليحان وقىعان, احمەتتىڭ مەكتەبى بار رۋحاني-مادەني ورتالىق. وسىناۋ ورتالىقتا ساپالى كۇرە جولدىڭ جوقتىعىنا پرەزيدەنت نازار اۋداردى. ەندى قارقارالىعا جەتكىزەر جولدى جوندەۋ ارقىلى بۇل قاستەرلى مەكەننىڭ مارتەبەسى دە كوتەرىلە تۇسەرىنە كۇمان جوق.
ال جەرگىلىكتى بيلىك قاراقارالىمەن عانا شەكتەلىپ قالماي, ودان ءارى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ مەكتەبى بار اقتەرەك جولىن دا جوندەۋدى جالعاستىرۋعا ءتيىس.
ۇلت زيالىلارىن ۇيىستىرعان, قازاقتىڭ نارىق تاريحىن جاڭعىرتقان قارقارالى جولىنىڭ جىلدار بويى جوندەلمەۋى ۇيات. مۇنى دا پرەزيدەنت جەرگىلىكتى بيلىككە ناقتى جەتكىزدى. وسى تۇرعىدان كەلگەندە الاشتانۋشى رەتىندە پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا جوعارى باعا بەرەمىن.
ەكىنشى ماسەلە – ۇلىتاۋ وبلىسىنا باراتىن 500 شاقىرىم جولدىڭ ماڭىزدىلىعى. قازاقتىڭ مەملەكەتتىگىنىڭ باستاۋى بولعان, قازاق حاندارىنىڭ باسىن قوسقان, مەملەكەتتىلىگىمىزدى ساقتاۋداعى ۇلى جيىندار وتكەن ۇلىتاۋدى پرەزيدەنت جاقسى بىلەدى. سول سەبەپتى قاراعاندى –جەزقازعان كۇرە جولىن جوندەۋ ماسەلەسىن دە قاداپ ايتتى. ويتكەنى قازاقتىڭ تاريحى, قانىش ساتباەۆتىڭ ەسىمى جەزقازعانمەن تىعىز بايلانىستى. ياعني بىزدە ەكى ءىرى ورتالىق بار. ءبىرى – ساياسي ورتالىق قارقارالى, ەكىنشىسى – ۇلت ۇياسى ۇلىتاۋ. بۇل ەكەۋىندە دە اسا زور مانگە يە كۇرە جول.
پرەزيدەنت ءوزىنىڭ وسى ساپارىندا ءوڭىر جۇرتشىلىعىنا ستراتەگيالىق باعدارلاماسىن انىق كورسەتتى. ساياسي رەفورمالاردىڭ تۇپكى كوزدەگەنى قازاق ەلىن ساقتاۋ ەكەندىگىن جەتكىزدى. ال ول ءۇشىن نە قاجەت؟ ەڭ الدىمەن, ايماقتاردى دامىتۋ كەرەك. وسى ورايدا قاراعاندى وبلىسى دا ەلىمىزدىڭ ايماقتاردى جاڭاشا دامىتۋ جوسپارىنىڭ ءبىر باعىتى بولىپ اتالعانىنا قۋانامىن.
ءيا, وبلىس تەك يندۋستريالدى ورتالىق قانا ەمەس, زيالى قاۋىم شوعىرلانعان ايماق. وڭىردە عىلىمي ورتالىق جانە ەلگە جانى اشيتىن قوعام بەلسەندىلەرى بار ءوڭىر. سوندىقتان پرەزيدەنت ءاربىر ءىرى ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشەردە ارقا جۇرتشىلىعىمەن اقىلداسۋدىڭ ماڭىزدىلىعىنا نازار اۋداردى.
پرەزيدەنتتىڭ ءبىزدىڭ وبلىسقا كەلۋى ءوڭىرىمىزدىڭ بارلىق جاعىنان دامۋىنا كۇشتى سەرپىلىس بەرەدى. مىقتى وڭىرلەر ارقىلى ەلىمىزدىڭ العا دامۋىنىڭ جاڭا باعىتتارىنىڭ ستراتەگيالىق جوسپارىن كورسەتىپ بەردى. ەندى ناقتى جوسپاردىڭ ىسكە اسۋىنا ارقايسىسىمىز ءوز ۇلەسىمىزدى قوسايىق!
نۇرساحان بەيسەنبەكوۆا,
تاريح عىلىمدارىنىڭ كانديداتى
قاراعاندى وبلىسى