پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ جۇمىس ساپارىمەن پاۆلودار وبلىسىندا بولىپ, ونەركاسىپ پەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ دامۋ قارقىنىمەن, الەۋمەتتىك ينفراقۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ بارىسىمەن تانىستى, سونداي-اق وبلىستى كەشەندى دامىتۋ ماسەلەلەرى جونىندە كەڭەس وتكىزدى.
پاۆلوداردىڭ «جاسىل بەلدەۋىن» قۇرۋ قاجەت
ۇكىمەت باسشىسى ەڭ الدىمەن مەملەكەتتەن قولداۋ الىپ, 1 700 گا جەردە زاماناۋي سۋارۋ تەحنولوگيالارىن قولدانا وتىرىپ, كارتوپ وسىرۋمەن اينالىساتىن «AgroTrade PV» جشس شارۋا قوجالىعىنا باردى. مۇندا قۋاتتىلىعى 10 مىڭ توننا كوكونىس قويماسى سالىندى, سونداي-اق قازىرگى ۋاقىتتا جىلىنا 10 ملن توننا ءسۇت وندىرەتىن تاۋارلى ءسۇت فەرماسىنىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. جوباعا سالىنعان ينۆەستيتسيالاردىڭ جالپى كولەمى – 11 ملرد تەڭگە, ونىڭ 7,6 ملرد تەڭگەسى «اگرارلىق نەسيە كورپوراتسياسى» جەلىسى بويىنشا جەڭىلدىكپەن نەسيەلەندىرۋ جانە 2,7 ملرد تەڭگەسى سۋبسيديالاۋ ەسەبىنەن سالىندى.
«قازىرگى ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرىنىڭ شيەلەنىسۋى جانە تاماق ونىمدەرى باعاسىنىڭ ءوسۋى اياسىندا زاماناۋي سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگيالارى قولدانىلاتىن اۋىل شارۋاشىلىعى جوبالارىن دامىتۋعا باسا نازار اۋدارۋ كەرەك. مۇنداي جوبالاردى باسقا وڭىرلەردە دە قولعا الۋ قاجەت دەپ سانايمىن. مەملەكەتتىك قولداۋ ارقىلى بۇل ۇلكەن الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق ناتيجە بەرمەك», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ءا.سمايىلوۆتىڭ وڭىردەگى اۋىل شارۋاشىلىعى قۇرىلىمدارىنىڭ باسشىلارىمەن كەزدەسۋىندە تۇقىم ءوسىرۋ شارۋاشىلىعىن سۋبسيديالاۋ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسى مەن مينەرالدىق تىڭايتقىشتاردى ساتىپ الۋ, مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ جانە قۇس شارۋاشىلىعىن قولداۋ ماسەلەلەرى كوتەرىلدى. ۇكىمەت باسشىسى كوتەرىلگەن ءاربىر ماسەلە بويىنشا ەگجەي-تەگجەي تۇسىنىكتەمە بەرىپ, وبلىس باسشىلىعىنا باقىلاۋدا ۇستاۋدى تاپسىردى.
ودان كەيىن پرەمەر-مينيستر جىلىنا 250 مىڭ توننا اليۋميني وندىرەتىن قازاقستان ەلەكتروليز زاۋىتىنىڭ قىزمەتىمەن تانىستى. بۇل زاۋىت ءونىمدى ىشكى نارىققا باعىتتايدى, سونداي-اق تۇركيا, نيدەرلاند, برازيليا, اقش, يتاليا, بولگاريا, پولشا, نورۆەگيا جانە باسقا دا بىرقاتار ەلگە ەكسپورتتايدى. ول زاۋىتتىڭ وبلىس ەكونوميكاسىنا ايتارلىقتاي ۇلەس قوسىپ, ءوزىنىڭ الەۋمەتتىك مىندەتتەرىنە جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنىن ايتتى. سونىمەن قاتار ءوندىرىس قارقىنىن جانە ەكسپورتقا باعدارلانۋدى ساقتاپ, جاڭا وتكىزۋ نارىقتارىنا شىعۋ قاجەتتىگىن ايتتى.
«شىعارىندىلاردى ازايتۋ جانە ءوندىرىس قالدىقتارىن قايتا وڭدەۋ – وبلىس تۇرعىندارى ءۇشىن بۇگىنگى ەڭ وزەكتى ماسەلە. سوندىقتان وسى باعىتتا ەلەۋلى ناتيجەلەر قاجەت. ءىرى كاسىپورىندار الدىڭعى قاتارلى ەكولوگيالىق تازا جانە قولجەتىمدى تەحنولوگيالارعا كوشۋى كەرەك. تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا جانە ەنەرگەتيكالىق ونەركاسىپ كاسىپورىندارى ءوندىرىس قالدىقتارىن ازايتۋ, قايتا وڭدەۋ جانە قايتا پايدالانۋ جونىندەگى ستراتەگيانى ازىرلەۋى قاجەت», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
وبلىس اكىمدىگىنە ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىمەن جانە كاسىپورىندارمەن بىرلەسىپ, شىعارىندىلاردى ازايتۋ مەن ونەركاسىپتىك قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋدىڭ زاماناۋي تەحنولوگيالارىن قولدانۋ بويىنشا عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۇرگىزۋ تاپسىرىلدى.
بۇدان كەيىن ۇكىمەت باسشىسى ءار جىلدارى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» جانە «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلامالارى بويىنشا مەملەكەتتىك قولداۋعا يە بولعان ارحيتەكتۋرالىق شىنىپاكەتتەر مەن شىنىدان جاسالعان ينتەرەر زاتتارىن شىعاراتىن «ستەكلومير» جشس كاسىپورنىنا باردى. كومپانيا ونىمدەرى ىشكى نارىقتا جانە كورشى مەملەكەتتەردە ساتىلادى. قۇرىلىس سالاسىن دامىتۋ اياسىندا قۇرىلىس ماتەريالدارىنا قاجەتتىلىك ارتىپ كەلە جاتقانىن اتاپ ءوتتى. وسىعان بايلانىستى ۇكىمەت وسى وندىرىستىك باعىتتى بارىنشا قولداۋعا ءازىر.
ء«بىز وتاندىق قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرۋشىلەردىڭ بەلسەندىلىگىن قولدايمىز. مۇنداي كاسىپورىندار بىزگە قۇرىلىس شىعىندارىن ەداۋىر ازايتۋعا جانە الەمدىك باعالاردىڭ اۋىتقۋىنا تاۋەلدىلىكتى تومەندەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەپ تۇيىندەدى پرەمەر-مينيستر.
انا مەن بالا ءولىمىن ازايتۋ كەرەك
ۇكىمەت باسشىسى «دوستىق» شاعىن اۋدانىنىڭ قۇرىلىسى بارىسىن تەكسەردى. ونىڭ ءبىرىنشى كەزەگىن 2023 جىلى اياقتاۋ جوسپارلانعان. قازىرگى كەزدە مۇندا 6 جاڭا كوپپاتەرلى تۇرعىن ءۇي سالىندى, تاعى 11 ءۇيدىڭ قۇرىلىسى مەن ينجەنەرلىك كوممۋنيكاتسيالار تارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. شاعىن اۋداندا 2 مىڭ وقۋشىعا ارنالعان ەكى مەكتەپ, 600 بالاعا ارنالعان ەكى بالاباقشا, دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنى جانە جەدەل جاردەم ستانساسى سالىنادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا جاڭا تۇرعىن ءۇي ساياساتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتى, اسىرەسە حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارى ءۇشىن تۇرعىن ءۇيدىڭ قولجەتىمدىلىگىن ارتتىرۋ بولۋعا ءتيىس ەكەنىن ەسكە سالدى.
«پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگى تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىن دامىتۋ, سونداي-اق جىلۋ جەلىلەرىن جاڭعىرتۋ جانە رەكونسترۋكتسيالاۋ بويىنشا بارلىق شارالاردى قابىلداۋى قاجەت. پاۆلودارلىقتاردى جىلۋمەن جانە ىستىق سۋمەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋگە ەرەكشە نازار اۋدارعان ءجون», دەپ اتاپ ءوتتى ول.
قازىرگى ۋاقىتتا رەسەي تاراپىمەن ەلدىڭ سولتۇستىك جانە شىعىس وڭىرلەرىن گازداندىرۋ تۋرالى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپ جاتقانىن ايتتى. سونداي-اق «زاماناۋي مەكتەپ» وڭىرلىك باعدارلاماسى اياسىندا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزىلگەن 880 وقۋشىعا ارنالعان №7 جالپى ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپكە باردى. ەلىمىزدە ءبىلىم بەرۋ سالاسىن دامىتۋ بويىنشا جۇيەلى شارالار قابىلدانىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى: جاڭا مەكتەپتەر سالىنىپ, مەملەكەتتىك تاپسىرىس پەن گرانتتار سانى ارتىپ كەلەدى. اتاپ ايتقاندا, پاۆلودار وبلىسىندا جىل سوڭىنا دەيىن 6 700 وقۋشىعا ارنالعان 5 مەكتەپ اشۋ جوسپارلانىپ وتىر.
جۇمىس ساپارى بارىسىندا پرەمەر-مينيستر 2015 جىلى ىسكە قوسىلعان 160 توسەكتىك ورىنعا شاقتالعان وبلىستىق پەريناتالدىق ورتالىققا بارىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ جىل سايىن ارتىپ كەلە جاتقانىن, سونداي-اق وبلىستا نارەستەلەر مەن انالار ءولىمى كورسەتكىشتەرى جوعارى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.وسىعان قوسا ءتۇرلى اۋرۋى بار بالالاردى وڭالتۋ ءۇشىن جاعداي جاساۋ – اكىمدىكتىڭ وسى سالاداعى نەگىزگى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن ايتتى.
سونىمەن قاتار جەڭىل بالقيتىن اۆتوموبيل ديسكىلەرىن شىعاراتىن «ۆەكتور پاۆلودار» جشس كاسىپورنىندا دا بولدى. بۇل ءوندىرىس 2017 جىلى جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن ىسكە قوسىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا شىعارىلعان ءونىم ەكسپورتقا جانە وتاندىق اۆتوزاۋىتتارعا جەتكىزىلىپ جاتىر.
«مەملەكەت وسىنداي كومپانيالارعا قاجەتتى قولداۋ كورسەتۋگە دايىن. پاۆلودار وبلىسىنىڭ اكىمدىگى يمپورتتى الماستىراتىن جوبالاردى ىسكە اسىرۋدى كەڭەيتۋى قاجەت», دەپ تۇيىندەدى ۇكىمەت باسشىسى.
پرەمەر-مينيستر تاياۋدا جوسپارلى جوندەۋدەن شىققان پاۆلودار مۇناي-حيميا زاۋىتىنا باردى. كاسىپورىن ديرەكتورى قۋانىش ءبيشىموۆ 8-27 شىلدە ارالىعىندا جوسپارلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلگەنىنە قاراماستان, زاۋىتتىڭ 7 ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ديزەل وتىنىن, بەنزيندى جانە باسقا دا ءونىم تۇرلەرىن شىعارۋ بويىنشا كورسەتكىشتەردى اسىرا ورىنداعانىن حابارلادى. ۇكىمەت باسشىسى مۇنىڭ كۇزگى دالا جۇمىستارى قارساڭىندا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
پمحز باسشىلىعى ءوز كەزەگىندە كاسىپورىنعا كەلىپ تۇسەتىن مۇنايدىڭ ساپاسى جانە جابدىقتى ساتىپ الۋ كەزىندە ەركىندىكتى بارىنشا قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن كوتەردى. ۇكىمەت باسشىسى ءتيىستى شەشىمدەر قابىلداۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگاندارعا اتالعان ماسەلەلەردى پىسىقتاۋدى تاپسىردى.
ەرتىسكە اۆتوكولىك كوپىرى سالىنادى
پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ ءوڭىردىڭ كەشەندى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى جونىندە كەڭەس وتكىزدى. كەڭەس بارىسىندا وبلىس اكىمى ابىلقايىر سقاقوۆ, يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى قايىربەك وسكەنباەۆ, اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆ, ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار ءمينيسترى سەرىكقالي برەكەشەۆ, سونداي-اق ۇلتتىق ەكونوميكا ۆيتسە-ءمينيسترى باۋىرجان وماربەكوۆ, وقۋ-اعارتۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ايبات ءىلياسوۆ جانە دەنساۋلىق ساقتاۋ ۆيتسە-ءمينيسترى ۆياچەسلاۆ دۋدنيك بايانداما جاسادى.
ۇكىمەت باسشىسى پاۆلودار وبلىسى تاۋ-كەن ءوندىرۋ, مەتاللۋرگيا, حيميا ونەركاسىبى جانە قۇرىلىس سالاسى بويىنشا بەلسەندى تۇردە دامىپ كەلە جاتقان ەلىمىزدىڭ اسا ماڭىزدى يندۋستريالىق وڭىرلەرىنىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى. 2022 جىلى وبلىستى دامىتۋعا شامامەن 134 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان, وعان قوسا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ اياسىندا قوسىمشا 23 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات ءبولىندى.
«بۇل قاراجات ءوڭىردىڭ الەۋمەتتىك قاجەتتىلىكتەرىنە, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋعا, اگروونەركاسىپ كەشەنىن قولداۋعا جانە باسقا دا ينفراقۇرىلىمدىق جوبالارعا باعىتتالعان. ساپالى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزۋ ءۇشىن ولاردىڭ ماقساتىنا ساي پايدالانىلۋىن جانە ءتيىمدى يگەرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ قاجەت», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
سونداي-اق وڭىردە ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مەن باعانىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋ بويىنشا جوسپارلى تۇردە جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى.
«بۇل ماسەلە ۇكىمەت دەڭگەيىندە ۇنەمى قارالىپ وتىرادى. بارلىق قاجەتتى قۇرالدار مەن مەحانيزمدەر انىقتالعان. ولاردى بەلسەندى تۇردە قولدانۋ كەرەك», دەدى ول.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تاعى ءبىر وزەكتى ماسەلە – ءوڭىر ەكونوميكاسىن ءارتاراپتاندىرۋ. وسى ماقساتتا بيىل جەكە ينۆەستيتسيالار ەسەبىنەن 44 ملرد تەڭگەگە جۋىق سوماعا 66 جوبانى اياقتاۋ جوسپارلانىپ وتىر. ودان بولەك, 1,7 ترلن تەڭگەدەن استام سوماعا تاعى 48 جوبا جوبالاۋ ساتىسىندا تۇر.
كەڭەستى قورىتىندىلاي كەلە, پرەمەر-مينيستر يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ, قارجى, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنە وبلىس اكىمدىگىمەن بىرلەسىپ ەرتىس وزەنى ارقىلى وتەتىن اۆتوموبيل كوپىرىن سالۋعا, «لەنين – ەرتىس – رۋسسكايا پوليانا» جانە «1-ماەس – باسقامىس – رازۋموۆكا» جولدارىن رەكونسترۋكتسيالاۋعا, سۋمەن جابدىقتاۋ وبەكتىلەرىن سالۋعا جانە جىلۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرىن جاڭارتۋعا قاراجات ءبولۋ مۇمكىندىگىن قاراستىرۋدى تاپسىردى.
سونىمەن قاتار اكىمدىككە ەكىباستۇزدىڭ جىلۋ ەنەرگەتيكالىق ورتالىعىنا تەحنيكالىق اۋديت جۇرگىزۋ جانە ونىڭ ءتيىمدى جۇمىسىن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ناقتى ۇسىنىستار ەنگىزۋ, سونداي-اق «قازاۆتوجول» كومپانياسىمەن بىرلەسىپ جىل سوڭىنا دەيىن نورماتيۆتىك جاي-كۇيدەگى جولداردىڭ ۇلەسىن رەسپۋبليكالىق جەلى بويىنشا 97%-عا دەيىن جانە جەرگىلىكتى جەلى بويىنشا 93%-عا دەيىن ارتتىرۋ تاپسىرىلدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە مۇددەلى مەملەكەتتىك ورگاندارمەن جانە اكىمدىكپەن بىرلەسىپ ءوڭىردىڭ سۋارمالى ۋچاسكەلەرىنە ينجەنەرلىك-كوممۋنيكاتسيالىق ينفراقۇرىلىم جۇرگىزۋ جوبالارىنا, ال دەنساۋلىق ساقتاۋ, قارجى, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىكتەرىنە اكىمدىكپەن بىرلەسىپ پاۆلودارداعى №1 كوپبەيىندى اۋرۋحانانى رەكونسترۋكتسيالاۋعا قاراجات ءبولۋ مۇمكىندىگىن قاراۋ تاپسىرىلدى.
سونىمەن قاتار ەكولوگيا, گەولوگيا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترلىگىنە كاسىپورىنداردىڭ كەشەندى ەكولوگيالىق شەشىمدەرگە جەدەل كوشۋ ماسەلەلەرىن قاراۋدى, ال وقۋ-اعارتۋ مينيسترلىگىنە اكىمدىكپەن بىرلەسىپ, ءۇش اۋىسىممەن وقىتاتىن مەكتەپتەر, وقۋشى ورىندارى مەن مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندەگى ورىن جەتىسپەۋشىلىگى پروبلەمالارىن شەشۋ ءۇشىن شارالار قابىلداپ, سونداي-اق جاڭا وقۋ جىلىنىڭ باستالۋىنا ساپالى دايىندىق جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
ء«وڭىردىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ ماسەلەلەرىن شەشۋ ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن وبلىس اكىمدىگىنىڭ بىرلەسكەن ءتيىمدى جۇمىسىنا بايلانىستى. بارلىق ارىپتەسىمدى وسى باعىتتا بەلسەندى تۇردە جۇمىس ىستەۋگە شاقىرامىن», دەپ تۇيىندەدى ءا.سمايىلوۆ.
پاۆلودار وبلىسى