ناننان قۇدىرەتتى نە بار؟ ءبىر زاماندارى «نان بولسا, اندە بولادى» دەدىك. بۇل اقيقات ءسوز ەدى. الەمدە ءبىر ءۇزىم نانعا زار بولىپ وتىرعان ميلليوندار از با؟ ايلىعى شايلىعىنا جەتپەي, قالت-قۇلت ەتىپ ءبىر ءۇزىم نان ءۇشىن بازار جاعالاپ جۇرگەندەر وزىمىزدە دە بارشىلىق ەمەس پە؟ ولار جانىنىڭ قادىرىن بىلمەسە دە, ناننىڭ قادىرىن جاقسى تۇسىنەدى.
ءبىز بۇل ارادا جاسىپ جۇرگەندەر ەمەس, اسىرەسە, قالاداعى اسىپ ءىشىپ, تاسىپ جۇرگەندەردىڭ ناندى اياق استى ەتە باستاعانىن ايتپاقپىز. ءيا, قازىر يماندى دا يبالى بولدىق دەيمىز. شىندىعىنا كەلگەندە, بۇل اباي ايتاتىن: «اللا دەگەن ءسوز جەڭىل, اللاعا اۋىز قول ەمەس» سەكىلدىدەي كورىنەدى. سەبەبى, ناندى كورىنگەن جەرگە تاستايتىن, ءتىپتى, اتتاپ ءوتىپ كەتەتىن ءبىر «كەسەل» ەتەك الىپ بارا جاتقانداي.
ەگەر ءبىزدىڭ وسى سوزىمىزگە كەلىسكىسى كەلمەگەن جاندار تابىلىپ جاتسا, ءزاۋلىم ۇيلەردىڭ توڭىرەگىنە قويىلعان قوقىس تاستايتىن جەرگە بارسا كوز جەتكىزەرى انىق. مۇرتى بۇزىلماعان نەشە ءتۇرلى نان توقاشتاردى كورەسىڭ. ءتىپتى, كەيبىرەۋلەر ادام باسادى-اۋ دەمەي, «قۇستار جەيدى» دەپ كەز كەلگەن جەرگە لاقتىرا سالاتىنىن قايتەرسىڭ. ال اسحانالاردا نان قوقىمى قالاي بولسا سولاي شاشىلىپ جاتاتىنى ايدان انىق. كەيبىرەۋلەر «قاڭعىباستار الادى عوي» دەپ «شاراپاتىن» شالقىتقانداي, «مەيىرىن» توككەندەي بولاتىن ساتتەر دە كەزدەسىپ جاتادى.
ءبىر قالتالىنىڭ قىزىنا: «نان بيدايدان شىعادى», دەپ ونى كورسەتكەندە: «ول ءشوپ!» دەپ سەنبەپتى. بۇدان ۇعارىمىز اقاۋسىز كوڭىل يەسىنىڭ ءبىر جاعىنان ناندى قادىرلەۋى بولسا, ەكىنشى جاعىنان ءومىردى بىلمەگەندىگىن تۇيسىنەسىڭ. ناننىڭ قادىرىن بىلمەگەندەر سول سەكىلدى ونى ءشوپ دەپ بىلەتىندەي. اتام قازاق ناننىڭ قوقىمىن باسپاعان. ونى ايتاسىز: «نانعا شىعىپ قۇراندى الۋعا بولمايدى, قۇرانعا شىعىپ ناندى الۋعا بولادى», دەگەن. مىنە, نان قاسيەتىن بابالارىمىز وسىلاي تۇسىنگەن. ال مىنا ىسىراپشىلدىققا ءبىر شارا بولۋى كەرەك-اق.
ءتاڭىرىم قازاققا بايتاق جەر بەردى. استى-ءۇستىن تولتىرىپ بايلىققا كەنەلتتى. سول بايلىقتىڭ باستىسى – استىق, ياعني نان. نانسىز ءومىر جوق. ال قالالى جەردە شاشىلىپ جاتقان سول نان بايلىعىن قورعاۋ جونىندە ويلاسقان ءجون دەپ بىلەمىز. ۇنەمدەۋدىڭ ۇلگىسىن ايتا وتىرىپ, ناننىڭ قۇدىرەتتى ەكەنىن ءتۇسىندىرۋ قاجەتتىگى تۋىپ تۇر. ناننىڭ قادىرىن ءومىردى كورگەن الدىڭعى تولقىن ءوزى ۇعىپ قانا قويماي, كەيىنگى جاسقا تۇسىندىرمەسە, ولار ءشوپ پەن شوڭگەنى اجىراتا المايتىنى ءتارىزدى «قاراڭعى» بولىپ قالارى حاق. اسىرەسە, نانعا زار بولعاندار مەن نانتەپتى جاساپ جۇرگەندەردىڭ «تىرلىگىن» جۇرت بولىپ جۇمىلىپ ايتا الساق, قانە.
«نان قالدىعىن ەندى قايدا تاستايمىز؟» دەيتىندەر دە تابىلار. مۇمكىن قالالى جەردەگى نان قالدىعىن بولەك جيناپ, ەلدى مەكەندەردەگى فەرمەرلەرگە جەتكىزىپ بەرىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. قايتا وڭدەۋ تەحنولوگياسىن ويلاستىرىپ ىسكە قوسساق, قاسيەتتى نان جەردە جاتپاس ەدى. نان قادىرى – جان قادىرىنەن كەم ەمەس دەگەندى ءار ازامات تۇسىنسە, كىندىگىنەن تاراعان ۇل-قىزىنا ۇقتىرسا, يماندى ىسكە ۇيىتقى بولار ەدى.
سۇلەيمەن مامەت,
«ەگەمەن قازاقستان».
استانا.