الاياققا اربالعان تالاي جۇرتتىڭ بالاسى

الگى ازامات تىم سەنگىش بولار ما, ءتىپتى بانكتە جىلدار بويى جيناپ كەلگەن 2 ميلليون تەڭگە دەپوزيتىن شەشىپ, سالىپ جىبەرگەنىن بايقاماي قالىپتى. وقيعا بىلايشا وربىگەن ەكەن. ب.-عا الدەبىر ەر ادام تەلەفون سوعىپ, ءوزىن ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ تەرگەۋشىسىمىن دەپ تانىستىرعان. ونىڭ اتىنان ازامات د.-عا باس سەنىمحات بەرىلگەنىن جانە ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەن ول تاپ قازىر ب.-نىڭ اتىنا نەسيە رەسىمدەمەك بولىپ جاتقانىن حابارلايدى. جالعان تەرگەۋشى ءتىپتى قوڭىراۋدى ۇلتتىق بانكتىڭ «قىزمەتكەرىنە» اۋىستىرىپ, ول ءوز كەزەگىندە حالىق بانكىندە «راسىمدەلگەن» نەسيە تۋرالى راستاعان. زارەسى ۇشقان ب. جوپەلدەمەدە نە ىستەرىن بىلمەي ساسقالاقتاعانى انىق. الگىلەردىڭ قاسكۇنەم ارەكەتىن قايدان ءبىل­سىن, بەرگەن نۇسقاۋلىقتارىنىڭ بارلىعىن ورىنداپ, «الىنبا­عان نەسيەنى» جابۋ ءۇشىن بىرنەشە بانك­تەن قوماقتى سومادا قاراما-قارسى نەسيە رەسىمدەيدى. سويتەدى دە, ءبىر تەڭگەسىن قالدىرماي كور­سەتكەن شوتقا قاراجاتتى اۋدارىپ جىبەرەدى. ونىمەن قويماي, دەپوزيتتەگى سارى مايداي ساقتاپ كەلگەن اقشاسى دا كەتە بارادى.

وبلىستىڭ پروكۋرورى قايرات ءابدىحانوۆ دابىل قاقتى. سوڭعى ءبىر جىلدا ينتەرنەت ارقىلى الاياقتاردىڭ ارباۋىنا ءتۇسىپ, قوماقتى قارجىسىنان ايىرىلعان ازاماتتار سانى تىم كوبەيىپ كەتكەن. ەگەر 2018 جىلى الاياقتىق سيپاتتاعى قىلمىستاردىڭ ۇلەسى جالپى قىلمىستىق وقيعالاردىڭ وننان ءبىر بولىگىن قۇراسا, قازىر ءاربىر ءۇشىنشى قىلمىس الاياقتىق ساناتىندا ەكەنىن ايتادى.

الاياقتىق سحەمالاردا قاس­كۇنەمدەر كوبىنە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىندا جۇمىس ىستەيتىن جوعارى شەندى لاۋازىم يەلەرى­نىڭ اتىن جامىلادى ەكەن. وسى جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا وڭىردە الاياقتىق بويىنشا تىركەلگەن قىلمىس سانى 26 پايىزعا (802-دەن 1011-گە دەيىن), ونىڭ ىشىندە ينتەرنەت تەحنولو­گيالاردى پايدالانۋ ارقىلى جاسال­عان قىلمىس سانى 34,7 پايىزعا ءوسىپ كەتكەن. الاياقتىق فاكتىلەرى ­بۇ­گىنگى كۇنى سوڭعى ونجىلدىقتا ەڭ كوپ تارالعان قىلمىس ءتۇرى – ۇرلىقتان دا اسىپ ءتۇستى. بۇل اقپاراتتىق تەحنو­لوگيالاردىڭ بەلسەندى دامۋىمەن بايلانىستى. كۇندەلىكتى ومىردە سمارتفونداردى, بانكتىك قوسىمشالاردى ءجيى پايدالاناتىن, ونلاين پلاتفورمالار ارقىلى تاۋارلار ساتىپ الاتىن جانە تاعىسىن-تاعى قۇرباندار­دى قاسكۇنەمدەر ىزدەپ ءجۇرىپ قۇ­رىعىنا تۇسىرەدى.

سوڭعى كەزدەرى ينۆەستيتسيا­لىق جوبالارمەن بۇركەمەلەنگەن الاياق­تىقتىڭ تۇرلەرى بەلەڭ الا باس­تادى. وزگەنى قويىپ, ەل بيلى­گىنىڭ باسىندا وتىرعان لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ فوتوسۋرەتىن قويىپ قويىپ, جۇرتتى اربايدى. وسى رەتتە تاعى ءبىر مىسال ايتىپ وتەيىك. پاۆلودار قالاسىنىڭ پ. ەسىمدى ازاماتى الەۋمەتتىك جەلىدە Kaz Minerals كومپانياسىنا ينۆەستيتسيا سالۋ ارقىلى تابىس تابۋعا بولاتىنى تۋرالى حابارلاندىرۋدى كوزى شالىپ قالعان. الگى سايتقا تىركەلسە, عايىپتان ءبىر ادام تەلەفون شالىپ, ءوزىنىڭ بروكەر ەكەنىن جەتكىزىپتى. پايدا تاپقىڭ كەلسە, ۇيالى تەلەفونىنا تەز ارادا SvchiKorb قوسىمشا­سىن جۇكتەپ ال دا, ونداعى شوتتى ەلۋ مىڭ تەڭگەگە تولتىر دەپ كە­ڭەس بەرەدى. كەيىننەن قاسكۇنەم بىرنەشە ءساتتى كەلىسىم جاسالعانى جانە شوتقا «ۆيرتۋالدى تابىس» تۇسكەنى تۋرالى حابارلاپ, ءسۇيىنشى سۇرايدى. جابىرلەنۋشى جالعان بروكەرگە سەندى مە, الدە وتە كوپ اقشانىڭ بۋىنا ماستاندى ما, ودان دا كوپ سومانى بىرىنەن سوڭ ءبىرى اشكوزدىكپەن اۋدارا باستاعان. اقىر سوڭى جالپى سوماسى سەگىز ميلليون تەڭگەگە تولتىرعان. ەڭ قىزىعى, تەلەفون تۇتقاسىنىڭ ار جاعىنداعى الاياق بۇل سومامەن شەكتەلتپەي, وپەراتسيالاردىڭ كولەمىن 12 ملن تەڭگەگە اپارىپ ءبىر-اق تىرەگەن. ءسويتىپ, ەرتە­سىندە جالعان بروكەردىڭ تەلەفونى ءسونىپ قالادى. وسىلايشا, ويدا جوقتا ولجاعا كەنەلمەك بول­عان جەرلەسىمىز اياقاستىنان سان سو­عىپ, جابىرلەنۋشىلەردىڭ قاتا­رىن تولىقتىردى.

وبلىس پروكۋراتۋراسىنىڭ دەرەگىنشە, قازىرگى ۋاقىتتا ءارتۇرلى ينتەرنەت-الاياقتىق قىلمىسىن (پاتەردى جالعا بەرۋ, ينتەرنەتتە ساتۋ, تەلەفون الاياقتارى جانە ت.ب.) جاسادى دەگەن كۇدىكپەن 17 تۇلعاعا قاتىستى ءىس تەرگەلىپ جاتىر. جىل باسىنان بەرى وسى سا­ناتتاعى ىستەر بويىنشا ايماقتا 29 ادام سوتتالدى.

مۇرات قاپان ۇلى,

«Egemen Qazaqstan»