شەنەۋنىكتەردىڭ بىلىكسىزدىگىنەن اۋىلداعى شارۋا باققان اعايىننىڭ زارداپ شەگىپ جاتاتىنى جايىندا وقيعالار از ەمەس. تەرەڭكول اۋدانىندا ورىن العان مىنا ءبىر جايسىز جاعداي جەرگىلىكتى اتقارۋشى بيلىك وكىلدەرىنىڭ رەتى كەلسە زاڭدى بەلشەسىنەن باسىپ, ءوز بىلگەنىن جاساۋعا دايار تۇراتىنىنىڭ دالەلى بولسا كەرەك.
ماسەلەنىڭ ءمانىسىن ايتايىق. تەرەڭكول اۋدانىندا 1 420 گەكتار جەردى يەلىگىنە العان «ابەتانوۆ» شارۋا قوجالىعى سوڭعى ۋاقىتتا جەرگىلىكتى اكىمدىكتىڭ قىرىنا ىلىگىپ, زاڭسىز تەكسەرۋگە ۇشىراعان. قوجالىق وكىلى جانار ابەتانوۆا اۋداندىق جەر قاتىناستارى ءبولىمى اۋىلشارۋاشىلىق ماقساتىنداعى جەر تەلىمىنە قاتىستى ەشبىر قيسىنعا كەلمەيتىن مونيتورينگ جۇرگىزگەنىن جەتكىزدى. ءتىپتى مەملەكەتتىك مەكەمە جەرگىلىكتى باق قۇرالىندا «ابەتانوۆ» قوجالىعى ءوز جەرىن قوسىمشا جالعا الۋشىعا بەرىپ, زاڭ تالاپتارىن بۇزىپ وتىر دەگەن اقپارات تا جاريالاپ جىبەرگەن. ياعني قوجالىق جايىلىمدى جەكە كاسىپكەر دۋبينينگە پايدالانۋعا بەرىپ, كولدەنەڭ پايدا تابۋدا دەپ تۇسپالدايدى.
بۇل اۋماق جايىلىمعا عانا جارايتىن جەر تەلىمى بولىپ ەسەپتەلەدى ەكەن. ونىڭ ەگىن شارۋاشىلىعى ءۇشىن ەشبىر قۇنى جوق. بىراق وسىدان بىرەر جىل بۇرىن جەرگىلىكتى اكىمدىك الدەبىر سەبەپتەرمەن جەردى قوجالىقتان الىپ قويعان. شارۋا يەسى اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ سوتتىڭ شەشىمىمەن قايتارادى. وسى ەكى ارادا شارۋاشىلىق شىعىنعا باتىپ, ءوسىرىپ وتىرعان 150-دەن استام جىلقىسىنىڭ بارلىعىن ساتىپ جىبەرگەن. سودان بەرى جىلقى شارۋاشىلىعىن قالپىنا كەلتىرۋگە مۇمكىندىگى بولماعان. بۇگىندە ابەتانوۆتار ءوز يەلىگىندەگى 130 باس قويدى وسى جەردە جايادى. تەرەڭكول پاۆلودار وبلىسىنداعى ەگىن شارۋاشىلىعى وركەندەگەن اۋدانداردىڭ ءبىرى بولىپ سانالاتىندىقتان, بۇل وڭىردە مال ءورىسى تاپشى. جەكە اۋلالارىندا ءتورت تۇلىگىن ءوسىرىپ وتىرعان زەينەتكەرلەر مەن وزگە دە تۇرعىندار «ابەتانوۆ» قوجالىعىنان مال جايىپ بەرۋىن وتىنگەن. ياعني ەرتە كوكتەمنەن ۇساق مالدارىن قوجالىقتىڭ وتارىنا قوسىپ, شوپان دۋبينينمەن اقىسىن تولەپ تۇرۋعا كەلىسىپتى.
جانار ابەتانوۆا باقتاشىعا سىرتتان ت ۇلىك قوسۋعا رۇقسات ەتكەنىن, بىراق بۇل قويلار مىندەتتى تۇردە ەگىلگەن بولۋى كەرەك دەپ تالاپ قويعانىن ايتادى. بۇگىندە جەرگىلىكتى جالعىزىلىكتى ادامدارعا بۇل كەلىسىم وتە جاقسى كومەك بولىپ وتىرعان كورىنەدى.
الايدا مۇنى ەستىگەن اۋداندىق اكىمدىكتىڭ اتقامىنەرلەرى بىردەن اتويلاپ كەلىپ, ورىستە جايىلىپ جۇرگەن قويدى ساناپ, ءوز بەتتەرىمەن مونيتورينگ جۇرگىزگەن. ءبولىم ىشىنەن قۇرىلعان جۇمىس توبىنىڭ ناتيجەسىن جەرگىلىكتى اقپارات قۇرالىندا جەدەل تاراتىپ جىبەرگەن. ونىمەن قويماي, «ابەتانوۆتار جەردى دۋبينينگە قوسىمشا جالعا بەرىپ, پايداعا كەنەلىپ وتىرعانعا ۇقسايدى. ارالارىندا كەلىسىم بارى ءسوزسىز» دەپ ۇيعارىم جاساپ, مونيتورينگتىڭ ەسەبىن وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسىنا جونەلتىپ قويادى. ءبىر قىزىعى, الگى تەكسەرۋشىلەر شارۋاشىلىق باسشىسىنا كەلەتىندەرىن كۇنى بۇرىن ەسكەرتپەگەن. ونى قويىپ, پروكۋراتۋرا ورگاندارىنا الدىن الا مالىمدەۋدى دە قۇپ كورمەپتى. ال اۋدانداعى كاسىپكەرلىك سالاسىنا مۇددەلى ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى بۇل مونيتورينگ جايىندا اقپارات قۇرالىنان عانا بىلدىك دەپ وتىر.
اۋدان اكىمدىگىنىڭ مۇنداي قىساستىعىنا شىداماعان جانار ابەتانوۆا كاسىپكەرلەردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى وبلىستىق كەڭەسكە شاعىم ءتۇسىردى. كەڭەس مۇشەلەرى بۇل ىسكە قاتىسى بار بارلىق مەملەكەتتىك جانە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن شۇعىل جيىن وتكىزىپ, ماسەلەنىڭ مانىسىنە كوز جەتكىزگەندەي بولدى.
وبلىستىق پروكۋراتۋرا وكىلى اتاپ كورسەتكەندەي, اۋداندىق جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى ايجان يساەۆانىڭ بۇل ارەكەتى زاڭسىزدىق. سەبەبى مۇنداي مونيتورينگتەر پروكۋراتۋرا ورگاندارىندا تىركەلىپ, ول قوعامدىق كەڭەستىڭ جانە ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن جۇزەگە اسۋعا ءتيىس. مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە كاسىپكەردىڭ يەلىگىندەگى جەرگە باسا-كوكتەپ كىرىپ, ونىڭ مال-مۇلكىن ءوز قالاۋىمەن ساناۋىنا جول بەرىلمەيدى. ەگەر مەكەمە قوجالىقتا قانشا قوي بارىن بىلگىسى كەلسە, اۋىل شارۋاشىلىعىنا جاۋاپتى ورگاندارعا سۇراۋ سالسا جەتكىلىكتى ەدى.
جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ جىبەرگەن تاعى ءبىر اعاتتىعى, «ابەتانوۆ» پەن «دۋبينين» جك اراسىندا قوسىمشا جالعا الۋ تۋرالى كەلىسىم بار دەپ نەگىزسىز ايىپ تاققاندىعىندا. بۇل كوزقاراستى اكىمدىك وكىلدەرى رەسمي دەرەكتەرىندە دە دولبار تۇرىندە كەلتىرگەن. ال ءىس جۇزىندە قوس سۋبەكتىنىڭ اراسىندا ەشبىر كەلىسىمشارت جاسالماعانى ءمالىم بولدى. ياعني قاعاز جۇزىندە ەش قۇجات جوق.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرىنىڭ ادەپتىلىك نورمالارىن جانە مىنەز-ق ۇلىق قاعيدالارىن ودان ءارى جەتىلدىرۋ جونىندەگى شارالار تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ 2015 جىلعى 29 جەلتوقسانداعى №153 جارلىعىندا «مەملەكەتتىك قىزمەتشى شىندىققا سايكەس كەلمەيتىن مالىمەتتەردى تاراتپاۋعا ءتيىس» دەپ انىق جازىلعان. جەر قاتىناستارى ءبولىمىنىڭ جەتەكشىسى ايجان يساەۆا بۇل ادەپ نورمالارىن بەلدەن باسىپ, بىلىكسىزدىك تانىتقانىن وبلىستىق كەڭەس مۇشەلەرى ايرىقشا اتادى. ال بۇل ماسەلەگە كوز جۇما قاراپ, كاسىپكەردى زاڭسىز تەكسەرۋدىڭ تەگەۋرىنىنە سالىپ بەرگەن تەرەڭكول اۋدانىنىڭ اكىمى ازامات ماڭعىتوۆتىڭ قازىرگى ءۇنسىز ارەكەتى تۇسىنىكسىز.
جيىن سوڭىندا كەڭەس مۇشەلەرى ايجان يساەۆاعا زاڭسىز مونيتورينگ ناتيجەلەرىن جەدەل تۇردە وبلىستىق باسقارمادان قايتارىپ الۋعا كەڭەس بەردى. ويتپەگەن جاعدايدا تەرەڭكولدىك شەنەۋنىكتەردىڭ ءىسى الداعى ۋاقىتتا سوتتا قارالۋى عاجاپ ەمەس.
مۇرات قاپان ۇلى,
جۋرناليست
پاۆلودار وبلىسى