جەتىسۋدىڭ ءتول پەرزەنتى, جوعارى وقۋ ورنىن ۇزدىك اياقتاعان جاس ينجەنەر ەرسۇلتان وتەعۇل ۇلى بەكتۇرعانوۆ وسى جەردە پارتيا, كەڭەس قىزمەتىنە جولداما الىپ, ونشاقتى جىل سول سالادا جاۋاپتى قىزمەت تەزىنەن, ءومىر مەكتەبىنەن ءوتىپ, ىسىلىپ, بىلىكتىلىگى جوعارى, ءىس تاجىريبەسى تولىسقان مىقتى مامان بولىپ شىڭدالدى.
ەلىمىز ەگەمەندىك الىپ, جاڭا مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردى قۇرۋ مىندەتى العا قويىلعاندا ونى ءىس جۇزىنە اسىرۋعا قابىلەتتى ەرسۇلتان سياقتى كادرلارعا ۇلكەن سۇرانىس تۋدى. ءسويتىپ, ەرسۇلتان وتەعۇل ۇلى 90-جىلداردىڭ باسىندا تالدىقورعان وبلىستىق حالىق دەپۋتاتتارى كەڭەسىنىڭ, وبلىس اكىمشىلىگى باسشىسىنىڭ اپپاراتتارىن باسقاردى. كەڭەس وداعى ىدىراپ, شارۋاشىلىق بايلانىستار ءۇزىلىپ, ەكونوميكا قۇلدىراپ, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى قاتتى ناشارلاعان تۇستا, ءتيىستى رەتتەۋ سالاسىندا كۇن سايىن تۋىنداپ جاتقان پروبلەمالاردى شەشۋمەن اينالىسا ءجۇرىپ, ەندى عانا نەگىزى قالانعان وسى مەكەمەلەردىڭ قۇرىلىمىن قالىپتاستىرىپ, جۇمىسىن جولعا قويىپ, قىزمەتكەرلەر قۇرامىن جاساقتاۋعا جەتەكشىلىك ەتتى.
ەرسۇلتان وتەعۇل ۇلى سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىندە, قازاقستاننىڭ گەرمانياداعى تۇڭعىش ەلشىلىگىندە ديپلوماتيالىق قىزمەت اتقارعان كەزدە مەملەكەتتىك دەڭگەيدەگى ساياساتكەر رەتىندە تانىلدى. ەكى ەل اراسىنداعى قارىم-قاتىناستى قالىپتاستىرىپ, نىعايتۋ, رەسپۋبليكامىزدىڭ حالىقارالىق بەدەلىن كۇشەيتۋ, ەكونوميكا سالالارىنا ينۆەستيتسيالار تارتۋ سياقتى اسا اۋقىمدى, كۇردەلى مىندەتتەر ونىڭ ىسكەرلىك قارىم-قابىلەتىن ودان ءارى ۇشتاپ, كوزقاراس كوكجيەگىن ودان سايىن كەڭەيتە ءتۇستى.
ەرسۇلتان وتەعۇل ۇلىنىڭ سودان كەيىنگى قىزمەت جولى پرەزيدەنت اكىمشىلىگىندە جالعاسىپ, 16 جىلدان استام ۋاقىت ءبولىم مەڭگەرۋشىسىنىڭ ورىنباسارى, ءبولىم مەڭگەرۋشىسى بولا ءجۇرىپ, مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىنىڭ قالىپتاسىپ, دامۋىنا مولىنان ەڭبەك ءسىڭىردى.
ەرتەدەن كەلە جاتقان ء«بارىنىڭ كىلتى – كادردا» دەگەن ءسوز بار ەمەس پە, شىنىندا دا, كەز كەلگەن ەلدىڭ تابىستى دامۋى ونىڭ كادرلارىنىڭ, ياعني, جاۋاپتى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەرىنىڭ دايارلىق دەڭگەيىنە بايلانىستى. سول سەبەپتى مەملەكەت باسشىسى تاۋەلسىزدىكتىڭ العاشقى كۇنىنەن باستاپ وسى ماسەلەگە باسا ءمان بەرىپ, 1993 جىلى ەكونوميكالىق داعدارىس ءورشىپ تۇرسا دا حالىقارالىق «بولاشاق» ستيپەندياسىن بەلگىلەپ, تالاپتى جاستارىمىزدى جىل سايىن بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ ەسەبىنەن شەتەلدىڭ وزىق وقۋ ورىندارىنا ءبىلىم الۋعا جىبەرىپ وتىردى. سونىمەن قاتار بۇرىن قولدانىلعان كەڭەستىك كادرلارمەن جۇمىس جۇيەسىنىڭ ورنىنا مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ تيىمدىلىگىن, ەلىمىزدەگى رەفورمالاۋ پروتسەستەرىن ۇيىمداستىرۋشىلار مەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ كاسىبي قۇزىرەتىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جاڭا قىزمەت جۇيەسىن قۇرۋعا قاجەتتىلىك تۋدى. ءسويتىپ, 1995 جىلى ۇزدىك الەمدىك پراكتيكانى زەرتتەۋ نەگىزىندە تمد ەلدەرىنىڭ اراسىندا العاش بولىپ «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. وندا «مەملەكەتتىك قىزمەت», «مەملەكەتتىك قىزمەتشى» ۇعىمدارى بەكىتىلىپ, نەگىزگى رەتتەۋ قاعيداتتارى مەن ەرەجەلەرى بەلگىلەندى. وسى كەزەڭدە ەل پرەزيدەنتىنىڭ اتالعان سالانى رەفورمالاۋ بويىنشا بەلگىلەپ بەرگەن مىندەتتەرى مەن تاپسىرمالارىنىڭ ءارى قاراي ورىندالۋىن ۇيلەستىرۋ مەن باقىلاۋعا جوعارىدا اتالعان زاڭ جوباسىن ازىرلەۋگە تىكەلەي اتسالىسقان ەرسۇلتان بەكتۇرعانوۆتاي ءبىلىمدى, جىگەرلى, تاجىريبەلى مامانداردىڭ كەلگەنى زاڭدى دا.
ەرسۇلتان وتەعۇل ۇلى ەلىمىزدە بىرىڭعاي كادر ساياساتىن ىسكە اسىراتىن ورگان – مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىن جانە مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىن قۇرۋ, ولاردىڭ فۋنكتسيالارىن ايقىنداۋ مەن جاڭا قۇرىلىمداردىڭ ەرەجەلەرىن دايىنداۋ, مەملەكەتتىك اكىمشىلىك قىزمەتشىلەر لاۋازىمدارىنىڭ ءتىزىلىمى مەن ساناتتارىنىڭ تىزبەسىن بەكىتۋ, بوس ورىنعا كونكۋرس ارقىلى ورنالاسۋ, تارتىپتىك جازا قولدانۋ جانە باسقا دا قاجەتتى قاعيدالاردى بەلگىلەيتىن پرەزيدەنت جارلىقتارىنىڭ جوبالارىن ازىرلەۋ, تالقىلاۋ, جەتىلدىرۋ جونىندەگى جۇمىسقا بەلسەنە ارالاستى. 1999 جىلى «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» ەكىنشى زاڭنىڭ قابىلدانۋى سالانىڭ قۇقىقتىق جاعىنان رەتتەلۋىن ساپالىق تۇرعىدان جاڭا دەڭگەيگە كوتەردى. ەلدىڭ ساياساتىن ايقىندايتىن «مەملەكەتتىك ساياسي قىزمەتشى» ۇعىمى ەنگىزىلدى. وسى ساناتتىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسى, وكىلەتتىكتەرى, اكىمشىلىك قىزمەتشىلەردەن ەرەكشەلىگى ايقىندالدى. جاڭا زاڭدا كوزدەلگەن ەرەجەلەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن پرەزيدەنت جارلىعىمەن مەملەكەتتىك قىزمەتتى وتكەرۋ ءتارتىبى تۋرالى ەرەجە بەكىتىلدى. مەملەكەتتiك قىزمەتشiلەردi وقىتۋ تۇجىرىمداماسى جانە باسقا قۇجاتتار قابىلداندى. مۇنىڭ ءبارى ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان رەفورمانىڭ جەتىك جانە كەمشىن تۇستارىن تياناقتى تۇردە تالداپ, حالىقارالىق وزىق تاجىريبەنى زەردەلەۋ, سونىڭ ناتيجەسىندە ءتيىستى نورمالاردى تۇجىرىمداپ, عالىمدارمەن, ساراپشىلارمەن تالقىلاۋ سياقتى جان-جاقتى جۇمىستى تالاپ ەتتى. سونىڭ بەل ورتاسىندا اكىمشىلىكتىڭ كادر قىزمەتى جانە ونىڭ باسشىسى ەرسۇلتان بەكتۇرعانوۆ ءجۇردى.
ەرەكەڭ 2012 جىلى ءماجىلىس دەپۋتاتتىعىنا سايلانىپ, پالاتانىڭ حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنە مۇشە بولدى. ول ديپلوماتيالىق مەكتەپتەن وتكەن كاسىبي مامان بولعاندىقتان, مەملەكەتارالىق قاتىناستاردى رەتتەيتىن شارتتار مەن زاڭ جوبالارىنىڭ ناعىز بىلگىرى رەتىندە بىردەن كوزگە ءتۇسىپ, وسى سالادا تۇيتكىلدى ماسەلەنىڭ ءتۇيىنىن تارقاتاتىن, قاجەت كەزىندە وي قوساتىن اقىلشىمىزعا اينالدى. ارىپتەسىمىز كەز كەلگەن ماسەلەنى قاراعاندا ءبىر ساتتىك ەموتسياعا بوي بەرىپ, اسىعىستىققا سالىنباي, جان-جاقتى جەتە زەرتتەپ, ءبىر قاراعاندا كوزگە كورىنە بەرمەيتىن قىرلارىن تەگىس ساراپتاپ, قوعامدا ورىنسىز كۇمان تۋعىزاتىن شيكىلى-ءپىسىلى شەشىمنىڭ شىعىپ كەتپەۋىنە باسا ءمان بەرەتىنىمەن ەرەكشەلەندى. سوندىقتان باسقا ارىپتەستەرىمىز ونىڭ كوتەرگەن ماسەلەلەرىن, ۇسىنىستارىن, دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن ءاردايىم قولداپ, وعان بىرلەسكەن اۆتور ەسەبىندە قوسىلۋعا نيەتتى بولاتىن.
ە. بەكتۇرعانوۆ دەپۋتات رەتىندە وتە بەلسەندى قىزمەت اتقاردى. ەلىمىزدىڭ باسقا وڭىرلەرىن ايتپاعاندا, ءبىر عانا الماتى وبلىسىنىڭ وزىنەن جامبىل اۋدانىندا سۋ قۇبىرجولىن تارتۋ, سارقان قالاسى ارقىلى اينالما جول سالۋ, اقسۋ قانت زاۋىتىن قالپىنا كەلتىرۋ, الاكول كولىنىڭ جاعاسىن اباتتاندىرۋ, ورتا مەكتەپتەردى كومپيۋتەرلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ, قاپال اۋىلىنىڭ مادەنيەت ۇيىنە كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ, قاراتال اۋدانىنىڭ اۋماعىنداعى اسكەري بولىمدەر اسكەري قىزمەتشىلەرىنىڭ مارتەبەسىن وزگەرتۋ, ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋ, ىلە اۋدانىنداعى №48 مەكتەپكە ت.ايبەرگەنوۆتىڭ اتىن بەرۋ, ءى.جانسۇگىروۆتىڭ 120 جىلدىعىنا ارنالعان ءىس-شارالاردى وتكىزۋ, وبلىستىق ارداگەرلەر كەڭەسىنە تۇراقتى كومەك كورسەتۋ جانە باسقا دا ماسەلەلەردىڭ دەر كەزىندە, تولىق ساپالى شەشىلۋىن ءوز باقىلاۋىندا ۇستاپ, قاداعالاپ وتىردى. وبلىستىق اقساقالدار كەڭەسىمەن تۇراقتى بايلانىستا بولىپ, قويىلعان سۇراقتاردى دەر كەزىندە شەشۋگە اتسالىسىپ ءجۇردى. ەل ءۇشىن اتقارعان ەسەلى ەڭبەگىن ەرەكشە باعالاعان جەتىسۋ جۇرتى ەرسۇلتان بەكتۇرعانوۆقا «الماتى وبلىسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» اتاعىن بەردى.
سونداي-اق ول ءوتىنىش, ارىز-شاعىمدارىمەن كەلگەن ءار ازاماتتىڭ قويعان سۇراقتارىن شەشۋگە, كومەكتەسۋگە بارلىق كۇش-جىگەرىن سالۋعا تىرىساتىن. كەيبىر ارىز يەلەرىنىڭ قولىنان جەتەكتەپ ءجۇرىپ, قۇزىرلى ورگانداردىڭ باسشىلارىمەن تالاي كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرىپ, باستاعان ىستەرىن اياعىنا دەيىن جەتكىزىپ ءجۇردى. وسىنداي ەڭبەگى ءۇشىن ازاماتتاردى قابىلداۋ ىسىندە «ۇزدىك دەپۋتات» دەگەن اتاققا دا يە بولدى.
ەل وڭىرلەرىنە جۇمىس ساپارىمەن بارعانىندا سايلاۋشىلارمەن كەزدەسۋلەر وتكىزىپ, حالىقتىڭ كوكەيىندە جۇرگەن پروبلەمالاردى بيلىككە جەتكىزىپ, ءتيىستى شەشىمىن تابۋىنا كۇش سالدى. پارلامەنتتىڭ اتىنا جولدانعان اسا وزەكتى ماسەلەلەر بويىنشا ۇكىمەتتىڭ جانە باسقا مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ اتىنا دەپۋتاتتىق ساۋال جولداپ وتىردى.
ەلباسىنىڭ جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ ساياساتىن قولداۋعا باعىتتالعان, سونداي-اق Nur Otan پارتياسىنىڭ مىندەتتەرى مەن ۇسىنىستارى بويىنشا رەسپۋبليكالىق بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ماقالا, پىكىرلەر جاريالاپ, ەلدى بىرلىككە, تىرلىككە, تاۋەلسىزدىگىمىزدى نىعايتۋعا باعىتتالعان سۇحباتتار بەرىپ ءجۇرۋدى جۇمىس تارتىبىنە اينالدىردى.
زاڭ شىعارۋ سالاسىندا حالىقارالىق ىستەر, قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك كوميتەتى جاۋاپتى بولىپ بەلگىلەنگەن كوپتەگەن زاڭ جوباسىنىڭ جۇمىس توبىنا جەتەكشىلىك ەتىپ, باسقا دا زاڭ جوبالارى بويىنشا جۇمىس توپتارىنا بەلسەنە قاتىناسىپ, ءوز ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى 2019 جىلعى 26 قاراشادا قول قويعان «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە مەملەكەتتىك قىزمەت جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭىن جەكە باستاماسى بويىنشا ازىرلەدى.
سونىمەن قاتار ۇقشۇ پا قورعانىس جانە قاۋىپسىزدىك ماسەلەلەرى جونىندەگى تۇراقتى كوميسسياسىنىڭ, ناتو پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىندا بايقاۋشى رەتىندە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اتىنان پارلامەنتتىك دەلەگاتسيانىڭ, تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر پارلامەنتارالىق اسسامبلەياسىنىڭ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ وزبەكستان رەسپۋبليكاسى پارلامەنتشىلەرىمەن, فينليانديا پارلامەنتشىلەرىمەن ىنتىماقتاستىق جونىندەگى پارلامەنتارالىق توپتارىنىڭ مۇشەسى رەتىندە ءتۇرلى ەلدەرمەن پارلامەنتارالىق بايلانىستى نىعايتىپ, حالىقارالىق ءوزارا ءتيىمدى قاتىناستاردىڭ ودان ءارى كەڭەيۋىنە سۇبەلى ۇلەس قوستى. ەل ىشىندە مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگى جانىنداعى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى بويىنشا قىزمەتىنىڭ ماسەلەلەرى جونىندەگى قوعامدىق كەڭەستىڭ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى جونىندەگى قوعامدىق كەڭەستىڭ, Nur Otan پارتياسىنىڭ فراكتسياسى جانىنداعى «كولىك-لوگيستيكا ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋ» باعىتى بويىنشا كوميسسيانىڭ قۇرامىندا اتالعان سالالاردا ورىن الىپ وتىرعان پروبلەمالاردى انىقتاپ, شەشۋگە, بولاشاقتا اتقارىلاتىن شارالاردى بەلگىلەۋگە اتسالىستى.
الىس-جاقىن شەتەلدەردە وتكەن پرەزيدەنت, پارلامەنت سايلاۋلارىنا بىرنەشە رەت ەلىمىزدىڭ اتىنان بايقاۋشى رەتىندە قاتىسىپ, ونىڭ ناتيجەسىندە تۇيگەن بىلىكتى تۇجىرىمدارى مەن پىكىرلەرىن ءتيىستى ورگاندارعا تاپسىردى.
حالقىمىزدا «سەگىز قىرلى, ءبىر سىرلى» دەگەن قاناتتى ءسوز بار. ەرەكەڭ ءومىر بويى مەملەكەتتىك قىزمەتتە جۇرسە دە ونەرگە, سپورتقا, اقىندىققا جاقىن ازامات. بالا كەزىنەن سىرنايى قولىنان تۇسپەگەن, ءان سالۋدى وزىنە كۇندەلىكتى ءداستۇر ەتىپ العان اۋەسقوي ءانشى. ءبىر كىتاپقا جۇك بولاتىن ەكى جۇزگە جۋىق ولەڭ شۋماعىن جازىپ جۇرگەنىن دوستارى جاقسى بىلەدى. جاڭا ەلورداعا كوشىپ كەلگەننەن كەيىن «سارىارقا» ارداگەرلەر ۆولەيبول سپورت كلۋبىن قۇرىپ, كوپتەگەن ازاماتتىڭ باسىن قوسىپ, ۇيىمداستىرىپ, سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا, ءبىراز جاستاردىڭ ۇلكەن سپورت ارەناسىنان كورىنۋىنە جەكە ۇلەسىن قوستى. بۇل ەڭبەگى ءۇشىن «قازاقستان سپورتىنا ەڭبەگى سىڭگەن قايراتكەر» اتاعى بەرىلدى.
ەرسۇلتان وتەعۇل ۇلى مىنەزگە باي. سەنىمدى. دوستىققا ادال. ۇلكەنگە ىزەت, كىشىگە سىيلاستىقپەن قارايتىن, ادامگەرشىلىك قۇندىلىقتاردى قۇرمەتپەن ۇستايتىن, تەكتىلىكتىڭ تۋىن بيىك كوتەرەتىن, تۋمىسىنان باۋىرلاستىققا, جىلىلىققا بەيىم تۇلعا. ومىردەن تۇيگەنى, بىلگەنى مول, كەمەل شاققا كەلگەن ەرەكەڭدەي ازاماتتىڭ ەلگە بەرەرى, ءىزىن باسىپ كەلە جاتقان جاستارعا ءالى دە ۇيرەتەرى كوپ. سول جولدا جاراتۋشى جار بولىپ, دەنساۋلىعىن مىقتى, ءومىر جاسىن ۇزاق قىلعاي!
قۋانىش سۇلتانوۆ,
مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى