پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى ماۋلەن اشىمباەۆ تۇركىستان وبلىسىندا جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ ءمانى مەن ماڭىزى كەڭىنەن ءسوز بولدى.
سەنات سپيكەرىنىڭ ساپارى قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەسىنە زيارات ەتۋمەن باستالدى. ول جەردە سەناتورلار ساياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىنىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, دۇعا جاسادى. ال ءوڭىردىڭ زيالى قاۋىمىمەن كەزدەسۋدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىمەن ەلىمىزدە جۇرگىزىلىپ جاتقان ساياسي رەفورمالار تالقىلاندى. جيىنعا سونداي-اق سەناتورلار ءالي بەكتاەۆ, ايگۇل قاپباروۆا, ءالىمجان قۇرتاەۆ قاتىستى. تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ ماسەلەسىنە نازار اۋدارىلعان جيىندا سەنات توراعاسى سوڭعى جىلداردا بەلسەندى جۇرگىزىلىپ كەلە جاتقان اشارشىلىق تاقىرىبىن زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ماڭىزدى ەكەنىن, وسى باستامانى رەسپۋبليكالىق جانە وڭىرلىك دەڭگەيدە جالعاستىرۋ كەرەك ەكەندىگىن ايتتى. «اشارشىلىق تاقىرىبىنا ارنالعان جۇمىستاردى ءارى قاراي جالعاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور. بۇل ءبىرىنشى كەزەكتە, تاريحي سانامىزدى جاڭعىرتۋ ءۇشىن قاجەت. ال تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ دەگەنىمىز – تاۋەلسىزدىكتى نىعايتۋ, ەلدىكتى ەڭسەلى ەتۋ جانە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى دارىپتەۋ جولىنداعى نەگىزگى قادامداردىڭ ءبىرى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار سەنات توراعاسى ەل پرەزيدەنتىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان ساياسي رەفورمالارعا توقتالدى. كونستيتۋتسياعا ەنگىزۋ ءۇشىن ۇسىنىلعان تۇزەتۋلەر مەن الداعى رەفەرەندۋم ەلىمىزدىڭ ساياسي جۇيەسىن عانا ەمەس, باسقا دا سالالاردى دامىتۋعا بەرىك نەگىز قالايتىنىن اتاپ ءوتتى. «كونستيتۋتسيالىق رەفورما بيلىك مونوپولياسىن بولدىرماۋعا جانە ساياسي باسەكەنى دامىتۋعا جول اشادى. بۇل باستامالاردىڭ ءبارى قازاقستاندى دەموكراتيالىق, قۇقىقتىق, ادىلەتتى جانە الەۋمەتتىك مەملەكەت رەتىندە نىعايتۋعا باعىتتالعان. وسى جولداعى جۇمىستار كونستيتۋتسياعا وزگەرىستەر ەنگىزۋمەن توقتامايتىنى بەلگىلى. الداعى ۋاقىتتا دا ساياسي جۇيەمىزدى رەفورمالاۋ ءىسى جالعاسا بەرەدى», دەدى سەنات توراعاسى.
ال قوجا احمەت ياساۋي اتىنداعى حالىقارالىق قازاق-تۇرىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشى-پروفەسسورلار قۇرامىمەن جانە ستۋدەنتتەرىمەن كەزدەسۋدە ماۋلەن اشىمباەۆ كونستيتۋتسيالىق رەفورمانىڭ نەگىزگى باعىتتارى تۋرالى ايتىپ, جاستاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەردى. كەزدەسۋدە سەنات توراعاسى ءححى عاسىر ءبىلىم مەن عىلىمنىڭ ءداۋىرى ەكەنىن, وسى ورايدا جاستارعا قويىلاتىن تالاپ تا وزگەرەتىنىن ايتىپ ءوتتى. جاستاردى ۇنەمى ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ وتىرۋعا شاقىردى. سونداي-اق ادامنىڭ بويىنداعى سىني كوزقاراس, ويلاۋ جۇيەسىن دامىتۋ سىندى قاسيەتتەردىڭ ماڭىزىنا توقتالىپ, ءوز كەڭەسىن بەردى. «قازىرگى تاڭدا ءبىلىم الۋ ومىرلىك پروتسەسكە اينالدى. بۇگىندە جاي عانا ساۋاتتى بولۋ جەتكىلىكسىز. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا باكالاۆر نەمەسە ماگيستر دارەجەسىن يەلەندىم دەپ تە توقمەيىلسۋگە بولمايدى. ءاردايىم ىزدەنىستە بولۋ قاجەت. ءوزىڭدى ۇزدىكسىز جەتىلدىرىپ وتىرۋ – جەتىستىكتىڭ نەگىزى», دەدى ماۋلەن اشىمباەۆ.
كەنتاۋ ترانسفورماتور زاۋىتىنىڭ ۇجىمىمەن جانە وڭىردەگى ءبىر توپ الەۋمەتتىك كاسىپكەرمەن كەزدەسۋدە سەنات توراعاسى ساياسي رەفورمالاردىڭ ماڭىزىنا نازار اۋداردى. ايماقتاعى وزەكتى ماسەلەلەر, اتالعان سالاعا قاتىستى تۇيتكىلدەر دە جان-جاقتى تالقىلاندى. ماۋلەن اشىمباەۆ ايتىلعان پىكىرلەر مەن ۇسىنىستار ءتيىستى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان پىسىقتالىپ, پارلامەنتتىڭ زاڭ شىعارۋ جۇمىسىندا ەسكەرىلەتىنىن جەتكىزدى.
تۇركىستان وبلىسى