ورالدىقتار كورەي قىزى, قازاقتىڭ كەلىنى ليانا تۇرسىنوۆانى بۇرىننان ىسكەر ايەل دەپ بىلەتىن. ەندى ول ورال قالالىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى مانداتىن قولىنا العالى بەرگى ۋاقىتتا سايلاۋشىلارىنىڭ اماناتىن ورىنداۋدا تىنىم تاپپايتىن قايراتتى جان رەتىندە تاعى ءبىر قىرىنان تانىلدى.
ءاسىلى, ليانا الەكسەەۆنا – جاراتىلىسىنان ەلگەزەك, حالىققا قىزمەت كورسەتۋدەن اسقان مەرەيلى مىندەت جوق دەپ سانايتىن جان. حالىق قالاۋلىسى ءوزى دەپۋتاتتىققا سايلانعان №16 سايلاۋ وكرۋگى تۇرعىندارىنان تۇسكەن ءوتىنىش-ۇسىنىستاردىڭ بىردە-ءبىرىن ەلەۋسىز قالدىرعان ەمەس. ءار ايدىڭ ءبىرىنشى اپتاسىندا №44 مەكتەپتە جانە اي سايىن «نۇر وتان» پارتياسى بولىمشەسىنىڭ عيماراتىندا تۇرعىنداردى تۇراقتى قابىلدايدى. كاسىپكەرلىك شارۋاسى دا كۇندەلىكتى نازاردى قاجەت ەتەتىندىگىنە قاراماستان, ول قابىلداۋعا كەلگەن ادامداردىڭ ارقايسىسىن تىڭداپ, جىلى ءسوزى مەن كومەگىن ايامايدى.
– وتكەندە «جەڭىس» شاعىن اۋدانىنىڭ ءبىر توپ تۇرعىنى ءۇيدىڭ جەرتولەسىندە ورنالاسقان كافەنىڭ زاڭسىز اشىلعانىنا شاعىمداندى. كەشكى ۋاقىتتاعى داڭعازا مۋزىكا مەن دەمالدىرمايتىن يىستەن ابدەن شارشادىق, دەستى. ءتيىستى قۇزىرلى ورىنداردان, سونىڭ ىشىندە قالالىق ىشكى ىستەر باسقارماسىنان, تج, سانەپيدەميولوگيا سالاسىنان, جپيك-تەن ماماندار شاقىرىپ, تۇرعىنداردىڭ قاتىسۋىمەن ماسەلەنى شەشۋ جولدارىن بىرگە قاراستىردىق. كافە زاڭدى تۇردە اشىلعان بولىپ شىقتى. تۇرعىنداردىڭ قويعان تالاپتارىنا وراي كاسىپكەر تاراپىنان ءتيىستى شارالار الىندى. سول تۇرعىن ءۇيدىڭ ءبىرىنشى قاباتىندا وزگە دە كاسىپكەرلىك نىساندارى جۇمىس ىستەيتىنى انىقتالدى. تۇرعىندار دا ريزا, كاسىپكەرلىك تە قورعالدى. قازىر دە بۇل ماسەلە دەپۋتاتتىڭ باقىلاۋىندا, – دەدى دەپۋتاتتىڭ كومەكشىسى سۆەتلانا ءادىلوۆا.
ليانا الەكسەەۆنا دەپۋتات بولىپ سايلانعاندا, سايلاۋشىلارى قالا ورتالىعىنا قاتىنايتىن №1, 8, 33 قوعامدىق كولىكتەر قوزعالىسىن قالىپقا كەلتىرۋدى اماناتتادى. بۇل ءىس تە وڭ شەشىلدى. سونداي-اق, سايلاۋشىلار ءوز دەپۋتاتتارىنا 6-شاعىن اۋدانىنداعى زاڭسىز بازاردى جويۋ ءۇشىن ساۋدا بازارىن سالۋدى سۇراپ, 40 ءوتىنىش جازدى. ل.تۇرسىنوۆانىڭ ىزدەنىسى ارقاسىندا جاڭادان بوي كوتەرگەن ساۋدا ءۇيىنىڭ ءبىر بولىگىنەن ساياجاي ونىمدەرىن ساتۋعا ارنايى ورىندار ءبولىندى. ساۋدا ءۇيىنىڭ اكىمشىلىگى بۇرىن كوشەدە جايما بازاردا تۇرعانداردىڭ كوپشىلىگىنە عيماراتتىڭ ىشىنەن ورىندار ۇسىندى. مۇنداي مىسالداردى ليانا الەكسەەۆنانىڭ دەپۋتاتتىق قىزمەتىنەن كوپتەپ كەلتىرۋگە بولادى. قالانىڭ چاپاەۆ كوشەسىندەگى تۇرعىنداردىڭ ءوتىنىشى بويىنشا جاڭا كولونكا قويۋعا سەپتىگى تيگەن. 6-شاعىن اۋداندا دەپۋتاتتىڭ ارالاسۋىمەن 2 سپورت الاڭى, ءبىر بالالار الاڭى سالىنعان. وكرۋگتە اقساقالدار كەڭەسى قۇرىلىپ, جۇمىس ىستەۋدە. ءبىر قىزىعى, كەڭەسكە مۇشە بولعان قاراپايىم تۇرعىندار قالالىق ءماسليحاتتىڭ سەسسيالارىنا قاتىسادى. وسىنداي بايلانىستىڭ ارقاسىندا بيلىك پەن حالىق اراسىنداعى تۇسىنىستىك نىعايا تۇسپەك.
– بىلەسىز بە, ادامداردان العىس ەستۋدەن اسقان قىمبات نارسە جوق. سول ءۇشىن جۇمىس ىستەپ, ءومىر سۇرۋگە بولادى, – دەيدى ل.تۇرسىنوۆا. – ءبىزدىڭ وكرۋگتە بىرنەشە از قامتىلعان وتباسى بار. ولاردىڭ جاعدايلارىن كوزىممەن كوردىم, از قامتىلعان وتباسىلارىنان دا تومەن جاعدايدا تىرلىك ەتۋدە. مۇنداي وتباسىلاردىڭ ىشىندە مەكتەپتە وقيتىن ۇل-قىزىنا مەملەكەتتەن ءتيىستى جەڭىلدىكتەرىن الا الماي وتىرعاندارى دا كەزدەسەدى. ويتكەنى, قايسىبىر بالاقانداردىڭ اكە-شەشەسى جوق, اجەسىنىڭ تاربيەسىندە. ەندى قايسىبىر وتباسى تولىق ەمەس, ءبىر وتباسىن وتاعاسى 4 بالامەن تاستاپ كەتكەن, كوپشىلىگى پاتەر جالداپ تۇرادى. وسى وتباسىلارعا جاڭا جىل قارساڭىندا سىيلىقتار تابىس ەتتىك. بىراق قۇتتىقتاۋ شارالارىنان كەيىن كەرى قايتقانىمىزدا, ءبىر-بىرىمىزبەن سويلەسە الماي, جامان كۇي كەشتىك, ولاردىڭ تۇرمىس-تىرلىگى جۇرەكتى اۋىرتادى. بۇگىنگى زاماندا ويىن بالالارىنىڭ اشقۇرساق ءجۇرۋى جانىمدى جۇدەتەدى. سوندىقتان №44 مەكتەپتەن مەكتەپ باسشىسى اقجارقىن تەمىرحانوۆانىڭ كومەگىمەن وسى وتباسىلارعا كومەك كورسەتەتىن پۋنكت اشتىق. قازىردىڭ وزىندە 50-60 پاكەت كيىم-كەشەك, ويىنشىق جينالدى. ەندى كارتوپ, ماكارون ونىمدەرىن ساتىپ الىپ, جينالعان زاتتى تۇرمىسى تومەن جاڭاعى وتباسىلارعا ۇلەستىرەمىز. وبلىستىق «ورال ءوڭىرى» گازەتى ارقىلى وزدەرىڭىز كيمەيتىن, بىراق لاقتىرىپ تاستاۋعا قيمايتىن كيىمدى, وزگە دە زاتتاردى №44 مەكتەپتەگى پۋنكتكە تاپسىرۋعا بولاتىنىن جەتكىزگىم كەلەدى.
سۆەتلانا تىلەپبەرگەنقىزىنىڭ ايتۋىنشا, دەپۋتاتتىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ەكى تۇرعىنعا كاسىپكەر اقىلبەك بيسەمباەۆتىڭ دەمەۋشىلىك كورسەتۋىمەن 2 مۇگەدەك ارباسى سىيعا تارتىلعان. ەندى كاسىپكەر مۇمكىندىگى شەكتەۋلى 6 جانعا ءدارى-دارمەك الۋعا ارقايسىسى 5-10 مىڭ تەڭگە شاماسىنداعى سەرتيفيكات تابىس ەتپەك. ليانا الەكسەەۆنانىڭ باستاۋىمەن مۇمكىندىگى شەكتەۋلى جاندار اراسىندا دويبى, شاحماتتان جارىس ءوتتى. ونىڭ قابىلداۋىنا جۇمىسقا تۇرۋعا جانە قۇجات الۋعا كومەك سۇراپ كەلەتىندەر كوپ. «دەپۋتات ولاردىڭ بىردە-ءبىرىن ەلەۋسىز قالدىرمايدى, بارلىعىنىڭ ماسەلەسى بويىنشا ءتيىستى ورىندارعا قوڭىراۋ شالىپ, ماسەلەنى شاپشاڭ شەشۋگە ۇمتىلادى. وسىدان-اق ماسەلەنىڭ ءبارىن اقشا ەمەس, ادامعا دەگەن ءىلتيپات شەشەدى دەگىڭ كەلەدى», دەيدى اعىنان جارىلعان سۆەتلانا تىلەپبەرگەنقىزى. ل.تۇرسىنوۆانىڭ كومەگىمەن سامال جۇباتوۆا دەگەن جاس №13 مەكتەپكە مۇعالىم, 3-توپتاعى مۇگەدەك ابات بەكەەۆ №34 مەكتەپكە كۇزەتشى بولىپ ورنالاسقان. ال نۇرگۇل مۇحانبەتاليەۆا ەسىمدى جاس انا جۇبايى قايتىس بولىپ, ءبىر بالاسىمەن اۋىلدان قالاعا كەلگەنىندە ەشبىر قۇجاتى بولماعان ەكەن. ونىڭ جەكە باس كۋالىگى, اسىراۋشىسىنان ايىرىلدى دەگەن قۇجاتى ليانا الەكسەەۆنانىڭ كومەگىمەن جاسالىپ, نۇرگۇلدىڭ ءوزى كافەگە جۇمىسقا, بالاسى مەكتەپكە ورنالاستىرىلعان.
حالىق سەنىمىنە سەلكەۋ ءتۇسىرمەۋدى ويلايتىن ل.تۇرسىنوۆانىڭ الداعى ۋاقىتقا جوسپارى كوپ. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك وكىلدەرىنىڭ بيزنەسىنە قاتىستى ءتۇيتكىلدى ماسەلەلەر بولىپ جاتسا, ولاردى شەشۋگە كومەك قولىن سوزباق.
– ۋاقىت تاپشى, جۇمىس اۋقىمدى, بىراق شارشاۋعا بولمايدى. كاسىپكەرلىگىمدە ماۋسىمدىق جۇمىستاردى ەسكەرگەندە 100-دەن اسا ادامدى جۇمىسپەن قامتىپ وتىرمىن. ولاردىڭ دا تۇرمىس-تىرلىگى نازارىمدا. جاعدايى ناشار بولىپ جاتسا, ونىكتى ەڭبەك ەتە المايدى. ال تاماقتانۋ جۇيەسىندە ساپا مەن ءمىنسىز قىزمەت ءبىرىنشى ورىندا, – دەدى اسحانالار مەن رەستوراندار جۇيەسىنىڭ دامۋىنا ۇلەس قوسىپ جۇرگەن ليانا الەكسەەۆنا.
ول ءوزىن الدىمەن سۇيىكتى جار, باقىتتى انا, ابزال اجە سانايدى. ايەل زاتى ءۇشىن وتباسىنداعى بەرەكەلى ءومىر بارىنەن بيىك. سودان كەيىن كاسىپكەر رەتىندە ەل-جۇرتقا پايدام ءتيسىن دەگەن قاعيدانى ۇستانادى. ءوزىنىڭ اينالاسىنداعى ادامدارعا قولىنان كەلگەنىنشە كومەك قولىن سوزىپ, جۇرەك جىلۋىن ايامايتىن حالىق قالاۋلىسى ءار كەز سەنىم ۇدەسىنەن شىعۋدى ماقسات تۇتادى. سوندىقتان ليانا تۇرسىنوۆانىڭ شارشاۋعا ۋاقىتى دا جوق.
مانشۇك ەرمۇقانوۆا, «ارۋ انالار» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى:
– قوعامدىق بىرلەستىگىمىزدە كوپ بالالى, «التىن القالى» 14 زەينەتكەر انا بار. بيىل ءبىزدىڭ كوپۇلتتى بىرلەستىگىمىزدىڭ قۇرىلعانىنا 5 جىل تولىپ, جاقىندا ۇلكەن كونتسەرت قويدىق. قالاداعى مەكتەپتەر مەن كوللەدجدەرگە بارىپ, پاتريوت-تىق, ۇلتتىق سالت-ءداستۇردى ناسيحاتتاۋ باعىتىندا جۇمىستانۋدامىز. بىرلەستىك مۇشەلەرى ورال شاھارىنىڭ ءبىر قيىرىنان جانە قالا ماڭىنداعى جەلاەۆ, سەلەكتسيوننىي, كرۋگلووزەرنىي اۋىلدارىنان ارداگەرلەر كلۋبىنا نەمەسە مەكتەپتەرگە قاتىنايدى. قالا ءىشىندە قوعامدىق كولىكپەن ءجۇرۋ قيىندىقتار تۋعىزاتىن. وسى ماسەلەنى قالالىق ءماسليحاتتىڭ دەپۋتاتى ليانا تۇرسىنوۆاعا ايتىپ, ءوتىنىپ ەدىك, وڭ شەشىمىن تاۋىپ وتىر. ءجۇزى عانا ەمەس, جۇرەگى دە جىلى ىسكەر قىزىمىزعا العىسىمىزدى ايتىپ, باتامىزدى بەرۋدەمىز.
گۇلبارشىن اجىگەرەەۆا,
جۋرناليست.
ورال.
–––––––––––
سۋرەتتە: ليانا تۇرسىنوۆا.