• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
رۋحانيات 06 ءساۋىر, 2022

جالعىزدىقتان باستالعان ءومىر

1950 رەت
كورسەتىلدى

ولەڭ ءوزىڭدى الداۋ ءۇشىن ەمەس, ءوز جانىڭدى جالداۋ ءۇشىن كەرەك شىعار. بالكىم, ودان دا زور وتكەلدەرگە جول اشۋ ءۇشىن؟ ءوز جانىڭا ءۇڭىلىپ, «جۇرەگىڭنىڭ تەرەڭىنە بويلاعاننان» اسقان نە حيكمەت بولۋى مۇمكىن, بىراق؟ ادام بىرتە-بىرتە ءوزىن تاني باستاعاندا قۇدايعا ءبىر تابانداپ جاقىنداي تۇسەدى دەسەدى. ال ادالدىق پەن شىندىقتىڭ جولىن تۇتقاندارعا ءومىر قاشاندا جەڭىل سوقپاعانى تاريحتان ءمالىم. بۇگىندە سولاي. الايدا ولاردىڭ جازىعى نە؟ اركىم ءارتۇرلى بايىپتاۋعا تىرىسقانىمەن, انىعىن ەشكىم ايتا المايدى. انىعىنا جەتىپ ايتقان ادامدى تالاپ جەپ قويۋى دا مۇمكىن كوپشىلىك.

كورنەكتى قازاق اقىنى قۋاندىق شاڭعىتباەۆتىڭ «ق ۇلىن» اتتى جىرىنان تۋىپ وتىر اڭگىمە. سۋرەتى دە, سىر-سيپاتى دا وزگەشە تۋىندى. قالىڭ جىل­قىنىڭ اراسىنان كوزگە وتتاي باسىلار تۇرپاتتىلارى بولادى عوي, شوق­تىقتىسى. انادايدان, ءبىر جالتاڭنىڭ استىنان ويقاستاپ, ءار مۇشەسى بيلەپ شىعا كەلەتىن ارعىماق تەكتى جىر ءوزى سويلەيدى:

ورتتەي قاۋلاپ, نارتتاي لاۋلاپ قىر گ ۇلى,

ماي بۇرقىراپ تۇرعان كەزدە قىرمىزى,

ءمارمار تۇياق, مەرۋەرت كەكىل, قان كۇرەڭ

ق ۇلىن كەلدى دۇنيەگە ءبىر كۇنى.

ويناي كەلدى, قۋناي كەلدى بالاشا,

تۋلاي كەلدى تىرشىلىكپەن تالاسا.

توبەلىنەن ءسۇيىپ العىڭ كەلەتىن,

قولىڭدى يىسكەپ, الاقانىڭ جالاسا.

كەرىلگەندە كەلتە جالىن سىلكەتىن,

قۇيىن وتسە, قۇتى قالماي ۇركەتىن.

اڭقاۋ ەدى, ەمشەك ىزدەپ تابا الماي,

ەنەسىنىڭ ءتوسىن تۇگەل تۇرتەتىن.

اڭقاۋ ەدى, ادال ەدى, اق ەدى,

كۇنا-كۇپىر, ءپاس-پالەدەن پاك ەدى.

اتقان تاڭنىڭ, باتقان كۇننىڭ پارقىنا

تۇسىنبەي, تەك تاڭىرقايتىن بالا ەدى.

ماعجاننىڭ جازا الماي كەتكەن جىرلارىن جازام دەپ كەلگەن قۋاندىق اقىن وسىلاي جىرلايدى. ولەڭنىڭ العاشقى وسى شۋماقتارىنىڭ ءوزى ءومىردىڭ, پىسپەگەن, جاساڭ ءومىردىڭ سۋرەتىن اينىتپاي سالىپ تۇر. بۇدان اسىرىپ جىرلاپ كور بالالىقتى؟! انىعىندا ءبىز ءبارىمىز وسىلاي كەلمەپ پە ەدىك ومىرگە؟ ءبىر-ءبىر ايتوبەل ق ۇلىن ەمەس پە ەدىك؟ ءومىر بىزدەن باستالۋ كەرەك ەدى عوي...

بۇل جالعاندا جاۋ بار عوي

دەپ ۇقپايتىن,

كوك تالمايتىن, كىسىنەيتىن,

ۇيىقتايتىن.

كۇن شۋاقتا ەلتەڭ-سەلتەڭ جۇگىرىپ,

جاڭبىر جاۋسا, ەنەسىنە ىقتايتىن.

ەرتەلى-كەش ەنەسى ەدى ەرمەگى,

ونداي جومارت, مەيىرباندى كورمەدى,

وقتا-تەكتە وقىرانىپ ءبىر قويسا,

بارشا باقىت سول بولاتىن جەردەگى.

تاعدىرى نە؟

تاڭدايىندا تاس تۇر ما؟

جەم بوپ ەرتەڭ كەتەر مۇمكىن

قاسقىرعا.

جال-قۇيرىعى وقالانىپ, ويقاستاپ,

جۇرەر الدە ءبىر تاحاۋي استىندا.

بۇل شۋماقتار اۆتوردىڭ ويى. ق ۇلىن ءالى قامسىز. وي كىرمەگەن. ەنەسىنەن باسقانى بىلمەيتىن بەيكۇنا. توتەننەن كەلگەن قاۋىپ-قاتەردەن ەنەسى قۇتقارادى دەگەن سەنىم بىتكەن بىراق بويىنا. اناسىنىڭ ۋىزىنا اۋزى تيگەن ادامزات بالاسىنىڭ بويىنا دا اۋەلى سەنىم بىتەتىن كورىنەدى. ماعجاننىڭ «ايەل – ءتاڭىرى» دەيتىنى بار. ياعني ق ۇلىن ەنەسىنىڭ اش قالدىرماسىن بىلەدى. ەنەسىنىڭ باۋىرىنا كىرىپ جاڭبىردان پانالاپ, جەلدەن ىقتايدى. تابيعاتتان بولەك ەنەسىنىڭ ماحابباتى مەن مەيىرىمىنە مالشىنىپ وسەدى. سەنىم دەگەننىڭ ءوزى جاراتىلىس بويىنا جىلىلىق پەن مەيىرىمنەن بىتەتىن قۇبىلىس پا دەپ ويلاپ قالاسىز وسىدان كەيىن. ەڭ قيىنى ەس كىرگەندە ەمەس, وي كىرگەن كۇن شىعار دەپ ويلاۋعا بولاتىن شىعار.

بىراق ءالى بىلمەيدى عوي تۇگىڭدى,

قىزىق كەرەك وعان مىنا بۇگىنگى:

ءسىمىردى دە ءبىر توستاعان قىمىزىن,

قىزىپ الىپ, ءسابي تاعى جۇگىردى.

شامىرقانىپ تال بويىندا ات قانى,

شاپقىلادى, بايىز-بايان تاپپادى...

وسى كەزدە كوكەك ايدىڭ اسپانىن

كوك-الا باس كوبىك بۇلتتار قاپتادى.

كوكتى لەزدە قولا قۇيىپ تورلادى,

كەتتى بۇرقاپ بۇيرا بۇلتتىڭ ورمانى.

بۇلان-تالان ءبىر بۇلاعاي باستالدى,

اقىرعانداي مىڭ ارىستان تورداعى.

ءارى قاراي ەش پىكىرسىز ولەڭدى تۇتاس بەرۋگە بولار ەدى. بىراق توقتاۋعا تۋرا كەلەدى. تابيعاتتىڭ ءوزىن تورعا قاماپ اقىرتىپ قويعان ولەڭ توقتاتادى ەرىكسىز. اسپاننىڭ داۋسىن ەستىرتكەن بۇيرا جالدى بۇلتتاردى تورعا قاماپ, ارىستانشا اقىرتۋ... اقىن سۇيەگىندەگى ىرىلىك شىعار.

اعىل-تەگىل كەتتى وت پەن ءدۇر ۇشىپ,

ق ۇلىن قالدى لەزدە عانا ءبۇرىسىپ.

ءبىر ۋىس بوپ ەنەسىنىڭ ىعىندا,

ءدىر-ءدىر ەتىپ, زارە-قۇتى تۇر ۇشىپ.

كەنەت اسپان شارت سىنعانداي

گۇرس ەتتى,

تاپ الدىنان تارعىل ءتۇتىن

بۇرق ەتتى.

سەلك ەتتى دە, تۇرا قاشتى ق ۇلىنشاق,

سورلى بيە سول ورنىندا سىلق ەتتى.

ءولدى ەنە, كەتتى ءسابي سەرىگى!

ءوتتى جاڭبىر, تىندى دۇلەي سەل ءۇنى.

جازىعى جوق, جانى تازا جەتىمنىڭ

ومىرىنە وكسىك كىردى سو كۇنى...

ءومىر وعان تۇگەل دارقان, تەگىن-ءدى,

سەنگىش ەدى, كورمەپ ەدى ءولىمدى.

جۇگىرىپ كەپ ەنەسىنە پەرىشتە,

سورا بەردى دەرتىپ جاتقان جەلىندى.

ءاي, قۋاندىق, بۇل دا ساعان ءبىر اقىل,

بار قىزىققا بايەك بولماي,

تۇرا تۇر,

قاراشى انە: اسپاندا – نۇر,

جەردە – گۇل,

بولماعانداي تۇكتە سۇمدىق سۇراپىل.

بارلىعى (سەنىمى, قورعانى, پاناسى, جاناشىرى) وسى كۇنى كۇيرەپ تۇسكەن ق ۇلىن جالعىز قالدى. ءبىر-اق كۇندە وكسىك­پەن قاتار وي كىرىپ, ەسەيىپ كەتكەن شىعار. ايتپاقشى, ەنەسى ولگەن سوڭ جالعىز ەمەس, قۇدايمەن قالدى دەگەن دۇرىسىراق بولار, بالكىم...

سوڭعى جاڭالىقتار