كەشە پرەزيدەنت جانىنداعى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ وتكەن جىلعى جۇمىس ناتيجەلەرى مەن ۇستىمىزدەگى جىلعى مىندەتتەرى تالقىعا سالىنعان بريفينگ ۇيىمداستىرىلدى.
ەلىمىزدەگى زاڭداردىڭ ءتيىمدى قولدانىلۋى, ۇكىمەت ۇسىنىپ وتىرعان زاڭ جوبالارىنىڭ ساپالى ءارى بارشامىزعا تۇسىنىكتى تىلدە جازىلىپ دايىندالۋى اتالعان مينيسترلىكتىڭ باستى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى. بۇل تۇرعىدان العاندا, ەل پرەزيدەنتىنىڭ قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىنداعى ماقسات-مۇددەلەردى ىسكە اسىرۋ, ۇكىمەتتىڭ زاڭ شىعارۋ جوسپارلارىنىڭ بارىسى, مينيسترلىك قىزمەتىنىڭ نەگىزگى قاعيداتتارى بۇگىنگى كۇندە قانداي دارەجەدە دەگەن ساۋالدارعا اتالعان ورتالىققا تۇڭعىش كەلىپ وتىرعان ادىلەت مينيسترلىگىنىڭ باسشىلىعى جاۋاپ بەرەدى, دەدى ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ رەسمي وكىلى التاي ابيبۋللاەۆ.
وسىعان وراي ءسوز كەزەگى وزىنە تيگەن ادىلەت ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى زاۋرەش بايمولدينا ەلىمىزدەگى ادىلەت ورگاندارىنىڭ 2013 جىلعى جۇمىس ناتيجەسى جانە مەملەكەت باسشىسىنىڭ «قازاقستان جولى – 2050: ءبىر ماقسات, ءبىر مۇددە, ءبىر بولاشاق» اتتى جولداۋىنان تۋىنداعان تاپسىرمالارىنا سايكەس 2014 جىلعى مينيسترلىكتىڭ باسىم مىندەتتەرى تۋرالى بايانداما جاسادى. 2012 جىلى ادىلەت ورگاندارىنىڭ كۇش-جىگەرى ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ 2012 جىلعى 14 جەلتوقسانداعى «قازاقستان-2050 ستراتەگياسى – قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتى» اتتى جولداۋىندا ايقىندالعان بارلىق تاپسىرمالارىن ورىنداۋعا باعىتتالعان بولاتىن, دەپ باستادى ءسوزىن ءمينيستردىڭ ورىنباسارى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىندا اتالعان مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋ ءۇشىن جالپىۇلتتىق جوسپاردى ورىنداۋ ماقساتىندا ۆەدومستۆو اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىق تۋرالى كودەكس جوباسىن ازىرلەدى. كودەكس جوباسىندا ءارتۇرلى باعىتتار كوزدەلگەن. بىرىنشىدەن, اكىمشىلىك جازا رەتىندە ەسكەرتۋدى عانا قولدانۋدى كوزدەيتىن ىزگىلەندىرۋدى, سونداي-اق, شاعىن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەر جانە جەكە تۇلعالار ءۇشىن ايىپپۇل كولەمىن ورتاشا ەسەپپەن ەكى ەسە ازايتۋ قاراستىرىلدى. ەكىنشىدەن, ۆەدومستۆولىق باعىنىستىلىقتى قايتا قاراۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلگەن سوتتارعا جۇكتەلگەن جۇكتەمەنى تومەندەتۋ باعدارلانعان. ۇشىنشىدەن, اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتۋ رەسىمدەرىن جاڭعىرتۋ ارقىلى اكىمشىلىك زاڭنامانى رەفورمالاۋ كوزدەلەدى. سونىمەن قاتار, مەنشىك قۇقىعىن قورعاۋدى كۇشەيتۋگە, شارتتىق مىندەتتەمەلەردى قورعاۋدى كەپىلدەندىرۋگە جانە ولاردى بۇزعانى ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتى قاتاڭداتۋعا, سوت شەشىمدەرىن ورىنداۋ جۇيەسىن جەتىلدىرۋگە جانە داۋلاردى سوتتان تىس رەتتەۋ ينستيتۋتتارىنا, ياعني بولماشى ماسەلەلەر بويىنشا داۋلاردى شەشۋگە باعىتتالعان زاڭنامالار ازىرلەندى.
بۇل ورايدا زاۋرەش حاميتقىزى زاڭنامالىق اكتىلەردىڭ بارلىق جوبالارى مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ سايتتارىندا جاريالاناتىندىعىن تىلگە تيەك ەتتى. ءار ازامات جانە كەز كەلگەن كاسىپكەرلىك سۋبەكتىسى ادىلەت مينيسترلىگىنە ەش كىدىرىسسىز ۇسىنىستارى مەن ەسكەرتپەلەرىن جولداي الادى ەكەن. بۇل ورايدا ول: «ءبىز بارلىق تۇسكەن حابارلامالاردى تۇگەل قارايمىز. جەكە كاسىپكەرلىك سالاسى ءۇشىن ءازىرلەنەتىن ءتيىستى زاڭنامالىق اكت ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىن قوسا العاندا, بارلىق جەكە كاسىپكەرلىك سالاسىنا جولدانادى. ەگەر جەكە كاسىپكەرلىك سۋبەكتىلەرىنەن ءتۇسكەن ەسكەرتپەلەردى مەملەكەتتىك ورگاندار قاراماعان بولسا, وندا ول ءوز ارەكەتتەرىن جازباشا تۇردە ءتۇسىندىرۋى ءتيىس بولادى, دەدى.
بۇدان كەيىن بايانداماشى ايىپپۇلداردىڭ ازايتىلاتىندىعى, قۇقىقتىق تۇجىرىمدامانى ىسكە اسىرۋ جونىندە, مەملەكەتتىك تىلدە ازىرلەنەتىن زاڭ جوبالارى جانە مەدياتسيا ينستيتۋتى تۋرالى دا اڭگىمەلەپ بەردى. ەلىمىزدىڭ 2010 جىلدان 2020 جىلعا دەيىن ارنالعان قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسى رەسپۋبليكامىزدىڭ قۇقىقتىق دامۋىن بەلگىلەيتىن ەڭ ءبىر نەگىزگى باعدارلامالىق قۇجات دەپ ەسەپتەيمىز. ادىلەت مينيسترلىگى قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىن ىسكە اسىرۋ بويىنشا جۇمىستى ۇيلەستىرەتىن ورگان بولىپ تابىلادى. وسىلايشا ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ادىلەت مينيسترلىگى جىل سايىن زاڭنامالىق سيپاتتاعى ءىس-شارالاردى قوسا وتىرىپ, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىنە قاتىستى ماسەلەلەر بويىنشا ۇيىمداستىرۋشىلىق ءىس-شارالارىن قامتيتىن جوسپار ازىرلەپ, ونى جىل سايىن ءجۇز پايىزدىق كولەمدە ورىندايدى. وسى ورىندالعان ءىس جونىندە جىل سايىن ادىلەت مينيسترلىگى ۇكىمەتكە جانە پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە ءوزىنىڭ مالىمدەمەسىن جولدايتىن كورىنەدى.
سونىمەن قاتار, بۇگىنگى كۇنى قۇقىقتىق ساياسات تۇجىرىمداماسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارى تولىق كولەمدە ىسكە اسىرىلدى دەپ ايتۋعا بولادى, دەدى ءمينيستردىڭ ورىنباسارى. ال پارلامەنتكە زاڭ جوبالارى ەكى تىلدە: قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە مىندەتتى تۇردە تاپسىرىلادى ەكەن. وعان قوسا وسى زاڭ جوباسىنا قاجەتتى بارلىق قۇجاتتار دا قوس تىلدە بەرىلەدى. الايدا, مەملەكەتتىك تىلدەگى زاڭ جوبالارىنىڭ كەمشىلىكتەرى بار دەپ ايتۋعا بولادى.
ارينە, مۇنىڭ ءبارى قوعامدى قۇقىقتىق جاعىنان دامىتۋ ءارى ىزگىلەندىرۋ ءۇشىن قاجەتتى جۇمىستار ەكەنى انىق. ماسەلەن, بۇل تۇرعىدا دا كوپتەگەن جۇمىستار اتقارىلىپ جاتقاندىعى بەلگىلى. سونىڭ ءبىرى, بىلتىر ءتورت كودەكستىڭ جوباسى قاراۋعا ەنگىزىلدى. قىلمىستىق, قىلمىستىق-ءىس جۇرگىزۋ, قىلمىستىق-اتقارۋ جانە اكىمشىلىك قۇقىق بۇزۋشىلىقتار تۋرالى كودەكستەر. ولاردى ەنگىزۋ – ءومىر تالابى. كۇنبە-كۇن وزگەرىستەر بولىپ جاتىر. بۇرىنعى كودەكستەر 90-جىلداردىڭ اياعىندا قابىلدانعان قۇجاتتار, مىسالى, قىلمىستىق كودەكس 1997 جىلى قابىلداندى. سودان بەرى ءبىراز ۋاقىت ءوتتى, سوندىقتان دا قىلمىستىق-قۇقىقتىق سالاداعى باعىتتى وزگەرتۋ كەرەكتىگىن زاڭگەرلەر دە باسا ايتادى.
الەكساندر تاسبولاتوۆ,
«ەگەمەن قازاقستان».