2008 جىلدا بەرى 15 قازاندا «دۇنيەجۇزىلىك تازا قول كۇنىن» (Global Handwashing Day) اتاپ وتەدى. بۇل شارا بۇۇ باس اسسامبلەياسى يۋنيسەف بالالار قورىمەن جانە دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ باستاماسى بويىنشا وتكىزىلىپ كەلەدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
بۇل كۇن قول جۋدىڭ دەنساۋلىققا اسەرى تۋرالى حالىقتىڭ حاباردارلىعىن ارتتىرۋعا ارنالعان. دۇنيەجۇزىلىك تازا قول كۇنى جەكە گيگيەنا نەگىزدەرىنە ارنالعان. ونىڭ باستى ماقساتى - ۇيدە دە, ودان تىس جەرلەردە دە قولدى جۋدى داعدىلى ارەكەتكە اينالدىرۋ.
ادام الاقانىمەن بەتىن جاۋىپ تۇشكىرەدى نەمەسە جوتەلەدى, سودان كەيىن ول قولىمەن ەسىك تۇتقاسىنان نەمەسە كولىكتەگى تۇتقانى ۇستايدى, كەيىن تۋرا سول تۇتقانى ءسىز دە ۇستايسىز. ۆيرۋستار مەن باكتەريالاردىڭ ءبارى ءسىزدىڭ قولىڭىزدا قالادى. بۇل جاعدايدىڭ ءوزى قورقىنىشتى ەمەس. ماسەلە, ءبىز بەيسانالى تۇردە بەتىمىزدى قولىمىزبەن ۇستايمىز, زەرتتەۋگە سايكەس, ورتاشا ەسەپپەن ساعاتىنا 23 رەت, ياعني كۇنىنە جۇزدەگەن رەت ۇستايدى ەكەنبىز. ءاربىر وسىنداي جاناسۋ ارقىلى اعزاعا اۋىزدىڭ, مۇرىننىڭ جانە كوزدىڭ شىرىشتى قاباتتارى ارقىلى ينفەكتسيانىڭ كىرۋ قاۋپى بار.
ەگەر ءسىز قولىڭىزدى ۇنەمى جۋساڭىز, قاۋىپ ايتارلىقتاي تومەندەيدى. انتيسەپتيكتەر, مايلىقتار, گەلدەر جانە قۇرامىندا ءسپيرتى بار باسقا دەزينفەكتسيالىق زاتتار پايدالى بولۋى مۇمكىن, بىراق قاراپايىم سابىنمەن ەشتەڭەنى سالىستىرۋعا بولمايدى. سابىن مەن سۋدىڭ ۇيلەسىمى جۇقپالى اۋرۋلارعا, سونىڭ ىشىندە كوروناۆيرۋسقا قارسى ەڭ كۇشتى قارۋدىڭ ءبىرى بولىپ قالا بەرەدى.
سوندىقتان دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمى (ددۇ) قولدى جۋ مۇمكىن بولماسا, انتيسەپتيكتى سابىنعا بالاما رەتىندە عانا قولدانۋدى ۇسىنادى. ەڭ باستىسى - قولدى دۇرىس جۋ: ونى كەم دەگەندە 20 سەكۋند جۋ ۇسىنىلادى. الاقاننىڭ سىرتىنا, سونداي-اق ساۋساقتاردىڭ اراسىنداعى تەرىگە نازار اۋدارۋ كەرەك. تىرناقتاردى دا ۇمىتپاڭىز - ولاردىڭ استىندا ۇنەمى كىر, تاماق قالدىقتارى جانە پاتولوگيالىق ميكروورگانيزمدەردىڭ كوبەيۋىنە تاماشا جاعداي جاسايتىن باسقا زاتتار جينالادى.
قولدى تاماق پىسىرەر الدىندا جانە داستارحان دايىنداماس بۇرىن; تاماقتانار الدىندا; كوشەدەن كەلگەندە نەمەسە قوقىس شىعارعاندا; قوعامدىق ورىنداردان ۇيگە ورالعاندا نەمەسە قوعامدىق كولىكتە جۇرگەننەن كەيىن; دارەتحاناعا بارعاننان كەيىن; جارانى ەمدەۋدەن بۇرىن جانە كەيىن; ءۇي جانۋارلارىمەن ويناعاننان كەيىن جانە ت. ب. جۋ كەرەك. بۇل ديارەيا اۋرۋىنىڭ دەڭگەيىن 40 پايىزدان استام, ال تىنىس جولدارىنىڭ ينفەكتسياسىن 25 پايىزعا دەيىن تومەندەتەدى.