قاراعاندى وبلىسىندا ۇزىندىعى 363 شاقىرىم بولاتىن قاراعاندى-بالقاش تاس جولىن قايتا قۇرۋ جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتىر. بۇرىن بۇل جول ەكى جولاقتى, تابانى قاراما-قارسى كەلگەن كولىك سۇيكەنىسىپ وتەردەي وتە تار ەدى. ساپاسى دا سىن كوتەرمەيتىن: اپات ءجيى بولىپ جاتاتىن, قانشاما ادام وسى جولدىڭ بويىندا كوز جۇمدى دەسەڭىزشى؟!
قازىرگى تاڭدا اۋقىمدى بۇل جوبانى ىسكە اسىرۋعا 1400-گە تارتا ادام كۇشى مەن 687 ارنايى تەحنيكا تۇرلەرى جۇمىلدىرىلعان. جول سالۋشى جاۋاپتى مامانداردىڭ مالىمەتىنە سەنسەك, بۇگىندە كۇرە جولدىڭ 170 شاقىرىمدى قۇرايتىن بولىگىندە ءتورت جولاق بويىمەن كولىك قوزعالىسى جۇزەگە اسا باستاعان.
بۇعان دەيىن قۇرىلىس جۇمىستارى ءجۇرىپ جاتقان جول بويىندا اينالىپ وتەتىن ۋچاسكەلەر كوپ بولاتىن. ماسەلەن, بۇرىن 92 بولسا, قازىر ولاردىڭ سانى 15-كە دەيىن قىسقارعان. ياعني اينالما جولداردىڭ ءبارىن قوسقانداعى ۇزىندىعى 25 شاقىرىمدى قۇرايدى ەكەن. دەگەنمەن وبلىستىڭ ەكى قالاسى اراسىنداعى وسى جولدىڭ جىرى سوزىلىپ بارادى. 2019 جىلى باستالعان قۇرىلىس جۇمىستارى بەكىتىلگەن مەرزىمنەن كەشەۋىلدەۋدە. مۇنى تاياۋدا عانا وسى جولمەن ءجۇرىپ وتكەندە وبلىس باسشىسى جەڭىس قاسىمبەك «قازاۆتوجول» ۇك» اق-نىڭ وكىلىنە ايتتى دا.
– قۇرىلىستىڭ مالىمدەلگەن مەرزىمىنەن ارتتا قالىپ كەلە جاتىرسىزدار. جۇرگىزۋشىلەردىڭ اينالما جولدارعا قاتىستى شاعىمدارى بار. ءوزىم دە ءجۇرىپ ءوتتىم. مەن مۇنىڭ ءبارىن كورىپ وتىرمىن. ۋاقىتشا اينالما جولداردا اۆتوكولىكتىڭ قاۋىپسىز ءجۇرۋى جانە ۇزدىكسىز قوزعالىسى ءۇشىن پىشىندەۋ جانە شاڭسىزداندىرۋ بويىنشا جۇمىستاردى جۇزەگە اسىرۋ قاجەت. مەن بۇل باعىتتا ساپالى جۇمىس ىستەپ جاتقاندارىڭىزدى بايقامادىم. جۇرگىزۋشىلەردىڭ قاۋىپسىزدىگى تۋرالى دا ۇمىتپاعان ءجون, – دەگەن بولاتىن.
بۇل سىنعا مەردىگەر كومپانيانىڭ دا ايتار ءۋاجى بار. ماسەلەن, ولار جول قۇرىلىسىنا قاجەتتى ماتەريالدار تاپشىلىعى جۇمىس قارقىنىنىڭ باسەڭدەۋىنە اكەپ سوققانىن ايتىپ اقتالادى. ونىڭ ۇستىنە پاندەميا كەزىندە ماتەريالداردىڭ باعاسى دا شارىقتاپ كەتكەن. ايتالىق, جوبالىق-سمەتالىق قۇجات 2016 جىلى ازىرلەنسە, قازىر ول باعاعا قۇرىلىس ماتەريالىن تابۋ ءتىپتى دە مۇمكىن ەمەس ەكەن. دەگەنمەن مەردىگەر كومپانيا وكىلدەرى جاعدايدى تۇزەتۋگە ۋادە بەرىپ وتىر.
قاراعاندى مەن بالقاش اراسىنا ءجيى قاتىنايتىن ەرالى سابىراقىن دەگەن ازامات جولدىڭ ءالى دە بولسا جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن كوپتەگەن ماسەلە تۋىنداتىپ وتىرعانىن قىنجىلا ايتادى.
– بۇل ارالىقتى بۇرىن ءتورت ساعاتتا ءجۇرىپ وتەتىنبىز, قازىر جارتى كۇنىمىزدى جوعالتامىز. اينالما جولدار كولىكتىڭ ساۋ تامتىعىن قالدىرمايتىن ءتۇرى بار. ماشينامىزدىڭ ءجۇرىس بولىگىن ايىنا ەكى رەت اۋىستىرىپ وتىرامىز... جۇمىس وتە باياۋ ءجۇرىپ جاتىر, كىم نە ىستەپ جاتقانىن ءتۇسىنىپ بولمايدى. ءبىر جەردە ىستەپ جاتادى, ال ەكىنشى جەردە تەحنيكا دەگەندەرىڭىز قاڭتارىلىپ تۇرادى, – دەيدى ول.
ال ءبىز تىلدەسكەن مەردىگەر كومپانيا وكىلدەرى قازىرگى ۋاقىتتاعى قارجى ماسەلەسىنىڭ وزدەرىن تىعىرىققا تىرەپ تۇرعانىن جاسىرمايدى. «كەلىسىمشارت جاسالعان كەزدە مۇنداي فورس-ماجور تۋدىراتىن جاعدايلاردى ءبىز تولىق كورىپ, بىلگەنىمىز جوق. سوندىقتان قارجىنىڭ ەكى ورتاداعى ايىرماسىنىڭ قالاي تولەنەتىنى بەلگىسىز, ونى قازىر باسشىلىق تالقىلاپ جاتقان بولار. ازىرگە ءبىز بار جۇمىستى ءوز اقشامىزعا ىستەپ ءجۇرمىز. شىعىن وتە كوپ. اسىرەسە, مەتالل ماتەريالدارى مەن بيتۋمنىڭ باعاسى ەكى ەسەگە قىمباتتاپ كەتكەن», دەيدى مەردىگەر كومپانيا وكىلدەرى.
اڭگىمە بارىسىندا ءدال قازىرگى ۋاقىتتا جول سالاسىنىڭ بىلىكتى ماماندارىنا دەگەن تاپشىلىقتىڭ وتە زور ەكەنىنەن حاباردار بولدىق. سايىپ كەلگەندە, مۇنىڭ ءوزى قۇرىلىستىڭ ساپاسىنا وتە قاتتى اسەر ەتەتىنىن ايتادى مەردىگەرلەر. قازىر قازاقستان بويىنشا رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 4 مىڭ شاقىرىم جول جوندەلىپ جاتىر ەكەن. بۇرىن-سوڭدى مۇنداي اۋقىمدا جوبا بولماعان. مەردىگەرلەر مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگىنە وسى فاكتوردىڭ قاتتى اسەر ەتىپ وتىرعانىن ايتادى.
وسى ورايدا «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك باسشىلىعى تىعىرىقتان الىپ شىعار جولدىڭ ءبىرى – جەرگىلىكتى تۇرعىنداردى بۇل ىسكە وقىتىپ, ۇيرەتۋ ەكەنىن ايتادى. كەلەشەكتە بۇل جاعداي تۇيتكىلدى ماسەلەگە اينالماس ءۇشىن بۇل شارۋانى قازىردەن باستاپ قولعا الۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى ماماندار. بۇل رەتتە قازىر اتالعان مەكەمە تاراپىنان جاستاردى جول قۇرىلىسى سالاسىنا كوپتەپ تارتۋ جۇمىستارى قولعا بەلسەندى تۇردە الىنا باستاپتى. «جول اكتيۆتەرىنىڭ ۇلتتىق ساپا ورتالىعى» رمك جىل سايىن «1000 مەكتەپ» اكتسياسىن ۇيىمداستىرىپ, وسكەلەڭ ۇرپاقتى وسى سالا بويىنشا وقۋعا ءتۇسىپ, جۇمىسقا ورنالاسۋعا شاقىرادى.
قازىرگى تاڭدا قاراعاندى-بالقاش كۇرە جولىنداعى نەگىزگى جۇمىستاردىڭ جارتىسىنان استامى اياقتالعان. بۇگىندە ون كوپىردىڭ بەسەۋى, 330 سۋ وتكىزگىشتىڭ 310-ى سالىنىپ ءبىتتى.
جوعارىدا ايتىلعان مەكەمەنىڭ جاۋاپتى ماماندارى قۇرىلىس ساپاسىن ءجىتى نازاردا ۇستاپ, قولدانىستاعى ماتەريالداردى ۇنەمى زەرتحانالىق تەكسەرۋدەن وتكىزىپ تۇرادى. الايدا جول سالۋشى ماماندار ارقانىڭ قۇبىلمالى اۋا رايى مەن التى اي قىسى اۆتوبان قۇرىلىسىنىڭ مەرزىمىندە اياقتالۋىنا كەدەرگى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن جاسىرمايدى.
ەسكە سالساق, قاراعاندى وبلىسىندا بيىل 1 500 شاقىرىمنان استام جالپى پايدالانىمداعى جولدار, ونىڭ ىشىندە 674 شاقىرىم رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولدار جوندەۋ جۇمىستارىمەن قامتىلعان. ال جوعارىدا ايتىلعان قاراعاندى-بالقاش كۇرە جولى وسى جوبا اياسىنداعى ەڭ ءىرى ۋچاسكە بولىپ سانالادى.