قىرعىزدارعا قىزىعا قارايتىن بولدىق

الاش توپىراعىنان اتتانعان توعىز ءاپايتوسىمىزدىڭ ەشقايسى جۇلدەگە ىلىگە المادى. سولاردىڭ اراسىنان ەڭ ءتاۋىر كورسەتكىشكە ازامات داۋلەتبەكوۆ (86 كيلو) پەن ولەگ بولتين (125 كيلو) قول جەتكىزدى. ولار بەسىنشى ساتىعا تابان تىرەدى.  

وسىدان ەكى جىل بۇرىن نۇر-سۇلتاندا ۇيىمداستىرىلعان الەمدىك دودادا قازاقستاننىڭ ەركىن كۇرەس شەبەرلەرى جاقسى ناتيجە كورسەتكەن ەدى. ءوز ەلىمىزدە باس جۇلدە بۇيىرماعانىمەن, قوس كۇمىس پەن قوس قولا مەدالدى ولجالادىق. ونىڭ ءوزى از ولجا ەمەس ەكەنىن كۇرەس تاريحىنان تيتتەي دە بولسا حابارى بار وقىرمانداردىڭ بارلىعى دا جاقسى بىلەدى. بىراق سول جارىستا رەسەي وكىلەرىمەن كەزدەسكەن جەرلەستەرىمىز تەگىستەي ۇتىلعانىن جانكۇيەرلەردىڭ جادىندا. سول كەزدە كورشى مەملەكەتتىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن قاپ تاۋى قابىلاندارىنا ءالىمىزدىڭ جەتپەيتىنىنە انىق كوز جەتكىزگەن ەدىك.  

بۇل جولى يراننىڭ بالۋاندارى قازاق باپكەرلەردىڭ «باس اۋرۋ» بولدى. ولاي دەۋگە نەگىز, وسلوداعى جارىستا ايرىقشا سەنىم ارتقان ءۇش جەرلەسىمىزگە ءدال سول ەلدىڭ ساڭلاقتارى سان سوقتىرىپ كەتتى.

اتاپ ايتساق, الەم چەمپيوناتىنىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى نۇرقوجا قايپانوۆ (74 كيلو) يونەس الياقپار ەماميچلحاەيگە ەسە جىبەردى – 0:12. ازيا بىرىنشىلىگىندە قوس جۇلدە العان ازامات داۋلەتبەكوۆ اتاعى جەر جارعان حاسان يازدانيگە جول بەردى – 2:12. وسى ورايدا ەكى رەتىندە دە قانداستارىمىزدىڭ پارسى ەلىنىڭ اپايتوستەرىنەن ويسىراي ۇتىلعانىن ايتا كەتكەن ءجون. قۇرلىقتىڭ باستى دوداسىندا قاتارىنان ءۇش رەت جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلىپ, بيىل توكيو وليمپياداسىندا باق سىناعان الىشەر ەرعالي (97 كيلو) يراندىق موجتابا گولەيدجدەن جەڭىلدى – 1:6.

موڭعوليانىڭ مارقاسقالارى دا بىزدەر ءۇشىن الىنباس قامالعا اينالىپ بارا جاتقانداي. سوڭعى كەزدەرى ولاردان ءجيى جەڭىلىپ جۇرگەنىمىزگە ءدۇيىم جۇرت كۋا. وسلودا مەيرامبەك قارتباي (57 كيلو) العاشقى اينالىمدا بەكبايار ەربەنەباتتى ەڭسەرە المادى – 5:10. ال لحاگۆاگەرەل مەنحتەرين ولەگ بولتيندى (125 كيلو) قولا مەدالدان ايىردى – 0:5. سول سەكىلدى قازاقستاننىڭ سپورتشىلارىن جىققاندار اراسىندا رەسەي, گرۋزيا, اقش, ارمەنيا جانە باحرەيننىڭ دە بەتكەۇستارلارى بار.

ال ەڭ وكىنشىتسى, بوز كىلەمگە شىققان قازاقستاننىڭ توعىز ەركىن كۇرەس شەبەرىنىڭ بەسەۋى تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ۇتىلدى. تاعى ەكى سپورتشىمىز ەكىنشى كەزەڭنەن اسا المادى. وسى جايتتان-اق سكانديناۆيا تۇبەگىنە ساپار شەككەن بالۋانداردىڭ بابىندا بولماعىنان اڭعارۋ قيىن ەمەس. ايتۋلى دودادا وزگەلەردى ايتپاعاندا, وتانداستارىمىز كورشىلەس قىرعىزستاننان دا قالىپ قويدى. بۇل ءبىرىنشى رەت ەمەس. ماتەريالدىق بازالارى بىزدەن الدەقايدا ناشار, قارجىلاندىرۋ جاعى كوپ تومەن «ايىر قالپاقتى» اعايىندارىمىز نورۆەگيادا ەكى جۇلدە الدى. 70 كيلو سالماقتاعى ەرنازار اكماتاليەۆ فينالعا شىقسا, 65 كيلو سالماقتاعى اليبەك وسمونوۆ قولا مەدالدى موينىندا جارقىراتتى. باس جۇلدە ءۇشىن تارتىستا ەرنازار پولشانىڭ تۋى استىندا ونەر كورسەتىپ جۇرگەن داعىستاندىق ماگومەدمۇراد گادجيەۆتەن جەڭىلدى دەپ ايتۋعا اۋىز بارمايدى. تەك سوڭعى ۇپايدى يەلەنگەننىڭ ارقاسىندا عانا ساقا سپورتشىنىڭ باعى جاندى. ال قازاقتار جەر سيپاپ سالدى. اششى بولسا دا اقيقاتىن ايتساق, قازىرگى كەزدە ءبىز قىرىزدارعا قىزىعا دا, قىزعانا دا قارايتىن جاعدايدامىز.

جالپى كوماندالىق ەسەپتە اقش, يران جانە رەسەي سىندى ءۇش الپاۋىت ابدەن تىرەستى. ناتيجەسىندە العاشقى ەكى ورىندى امەريكالىقتار مەن پارسى ەلىنىڭ دۇلدۇلدەرى ءوزارا ءبولىستى. ايتۋلى قۇرامالاردىڭ ارقايسىسى 3 التىن, 3 كۇمىس  جانە 1 قولادان ولجالادى. رەسەيلىكتەردىڭ جۇلدە سانى باستى قارسىلاستارىنان كوپ بولعانىمەن كۇمىستىڭ كەمدىگىنەن ءۇشىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. ولاردىڭ ءۇش بالۋانى تەڭدەسسىز دەپ تانىلسا, بىرەۋى فينالدا ۇتىلدى. تاعى ءۇش سايىپقىرانى ءۇشىنشى ساتىعا تابان تىرەدى. تاعى ءبىر باس جۇلدەنى پولشا قۇراماسى يەلەندى.  

ەركىن كۇرەسپەن قاتار ايەلدەر كۇرەسىنەن دە باسەكەلەر قاتار وتۋدە. قازىردىڭ وزىندە بىرنەشە سالماق دارەجەسىندە وزا شاپقان سپورتشىلاردىڭ ەسىمدەرى بەلگىلى. بىراق ۇزدىكتەر تىزىمىندە قازاقستاننان كەلگەن بۇرىمدىلاردىڭ بىردە-بىرەۋى جوق. ولار دا وسىنداي ۇلكەن سىناققا دايىن بولماي شىقتى. تارقاتىپ ايتساق, جارىستى بىردەن شيرەك فينالدان باستاعان ايشا ءۋاليشان (55 كيلو) ۇندىستاندىق پينكي پينكيدەن جەڭىلدى. اياۋلىم قاسىموۆا (62 كيلو) تۇساۋكەسەر كەزدەسۋىندە ۋكراينالىق يلونا پروكوپوۆيۋكتەن ۇتىلدى. ەلميرا سىزدىقوۆا (76 كيلو) مىسىرلىق سامار امەر يبراگيم حامزاعا ەسە جىبەردى. اسىلزات ساعىمباي (53 كيلو) مولدوۆالىق يۋليا لەوردادان, ال اينا تەمىرتاسوۆا (65 كيلو) رۋمىنيالىق كريستينا تۋندە ينگزەدەن باسىم تۇسكەنىمەن, شيرەك فينالدا جاپونيالىق ميرا موريكاۆانىڭ ەكپىنىنە شىدامادى. الايدا اسىلزات پەن اينانىڭ قارسىلاستارى اقتىق سىنعا دەيىن جەتكەننىڭ ارقاسىندا ءبىزدىڭ قىزدار جۇبانىش بەلدەسۋلەرى ارقىلى جۇلدەلى ورىندار ءۇشىن تالاسۋ مۇمكىندىگىن ساقتاپ قالدى. ال ول باسەكەلەردىڭ قالاي اياقتالعانى جايىندا ەرتەڭ باياندايمىز.      

ەركىن كۇرەستەن 2021 جىلعى الەم چەمپيوندارى مەن جۇلدەگەرلەرى

57 كيلو: 1. توماس گيلمان (اقش), 2. اليرەزا سارلاق (يران), 3. حورست لەر (گەرمانيا) مەن ارىيان تيۋرين (بەلارۋس).

61 كيلو: 1. اباسگادجي ماگومەدوۆ (رەسەي), 2. دەيتون فيكس (اقش), 3. ارسەن حارۋتيۋنيان (ارمەنيا) مەن توسيحيرو حاسەگاۆا (جاپونيا).

65 كيلو: 1. زاگير شاحيەۆ (رەسەي), 2. ءامىر مۇحاممەد يازداني (يران), 3. اليبەك وسمونوۆ (قىرىعزستان) پەن تۋمۋر وچير تۇلعا (موڭعوليا).

70 كيلو: 1. ماگومەدمۇراد گادجيەۆ (پولشا), 2. ەرنازار اكماتاليەۆ (قىرعىزستان), 3. ەۆگەني جەرباەۆ (رەسەي) پەن زۋرابي ياكوبيشۆيلي (گرۋزيا).

74 كيلو: 1. كايل دەيك (اقش), 2. تايمۇراز سالكازانوۆ (سلوۆاكيا), 3. تيمۋر بيجوەۆ (رەسەي) پەن فازلي ەرىلماز (تۇركيا).

79 كيلو: 1. دجوردان بارروۋز (اقش), 2. مۇحاممەد نوكحودي لاريمي (يران), 3. راديك ۆاليەۆ (رەسەي) پەن نيكا كەنچادزە (گرۋزيا).    

86 كيلو: 1. حاسان يازداني (يران), 2. دەۆيد تەيلور (اقش), 3. ابۋباكر اباكاروۆ ء(ازىربايجان) پەن ارتۋر نايفونوۆ (رەسەي).

92 كيلو: 1. كامران گاسەمپۋر (يران), 2. ماگومەد قۇربانوۆ (رەسەي), 3. وسمان نۇرماگومەدوۆ ء(ازىربايجان) پەن دجەيدەن كوكس (اقش).

97 كيلو: 1. ابدۋلراشيد سادۋلاەۆ (رەسەي), 2. كايل سنايدەر (اقش), 3. ماگومەد زاكاريەۆ (ۋكراينا) پەن موجتابا گولەيدج (يران).

125 كيلو: 1. ءامىر حوسسەين زارە (يران), 2. گەنو پەترياشۆيلي (گرۋزيا), 3. لحاگۆاگەرەل مەنحتەرين (موڭعوليا) مەن تاحا اقگۇل (تۇركيا).

دەرەكتەر مەن دايەكتەر

- الەم چەمپيوناتىندا نەبارى ءتورت مەملەكەتتىڭ وكىلدەرىنە باس جۇلدە بۇيىردى. ولار جايىندا ءبىز جوعارىدا باياندادىق. سونىمەن قاتار, 12 ەلدىڭ ورەندەرى جەڭىس تۇعىرىنا كوتەرىلدى. ولار – گرۋزيا (1 كۇمىس+2 قولا), قىرعىزستان (1 كۇمىس-1 قولا), سلوۆاكيا (1 كۇمىس), تۇركيا, موڭعوليا, ءازىربايجان (2 قولا), گەرمانيا, بەلارۋس, ارمەنيا, جاپونيا جانە ۋكراينا (1 قولا).

- وسلو بوز كىلەمىندە كوپشىلىك تاعىتسىزدانا كۇتكەن باسەكە ابدۋلراشيد سادۋلاەۆ پەن كايل سنايدەردى تاعاتسىزدانا كۇتتى. وسىعان دەيىن ەكەۋى ءۇش مارتە كۇش سىناسقان ەدى. 2017 جىلعى الەم چەمپيوناتىندا امەريكادان كەلگەن ءاپايتوس ۇتسا, 2018 جىلعى دۇنيەجۇزىلىك دودا مەن 2021 جىلعى توكيو وليمپياداسى رەسەيلىكتىڭ پايداسىنا شەشىلدى.

- سكانديناۆيا تۇبەگىندە توپ جارعان 25 جاستاعى ابدۋلراشيد سادۋلاەۆقا بۇگىنگى تاڭدا ءوزىنىڭ اتاق-داڭقى جاعىنان جەر جاھاندا تەڭ كەلەر ەركىن كۇرەس شەبەرى جوق. ول الەمنىڭ بەس دۇركىن الەم چەمپيونى, الەمدىك دودانىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى, ەۋروپا ويىندارىن ەكى رەت ۇتىپ, قۇرلىق بىرىنشىلىگىندە ءتورت رەت دارا شىقتى. ودان بولەك, داعىستاننىڭ دارابوزى ريو مەن توكيو وليمپيادالارىندا قارسىلاس شاق كەلتىرمەدى.

- اقش-تىڭ ماقتانىشى دجوردان بارروۋزدىڭ دا اتاعىن ات ۇركەدى. 33 جاستاعى ساقا سپورتشى الەم چەمپيوناتىندا 5 التىن جانە 3 قولا مەدالدى يەلەندى. لوندون وليمپياداسىندا دارا شىقتى. پانامەريكا ويىندارىندا ءۇش رەت وزىپ, ءوز قۇرلىعىندا ءتورت مارتە تەڭدەسسىز دەپ تانىلدى.

- امەريكالىق كەيل دەيك پەن يراندىق حاسان ءيازدانيدى دە قالاي ماقتاساق تا جاراسادى. نورۆەگيا استاناسىندا ەكەۋى دە ءۇشىنشى مارتە الەم چەمپيونى اتاندى. ونىڭ ۇستىنە, 30 جاستاعى اقش-تىڭ ارلانى توكيو وليمپياداسىندا قولاعا قول سوزدى. 26 جاستاعى پارسى ەلىنىڭ ورەنى 2016 جىلعى وليمپيا ويىندارىندا باس جۇلدەنى قانجىعاسىنا بايلاسا, 2021 جىلى كۇمىس مەدالدى موينىنا ءىلدى. سونداي-اق, ءيازدانيدىڭ ەنشىسىندە الەم چەمپيوناتىنىڭ تاعى ءبىر كۇمىس مەن قولاسى بار.

- وسلوداعى جارىستىڭ توماس گيلمان, اباسگادجي ماگومەدوۆ, زاگير شاحيەۆ, ماگومەدمۇراد گادجيەۆ, كامران گاسەمپۋر جانە ءامىر حوسسەين زارە سىندى قاھارماندارى وزدەرىنىڭ سپورتتىق مانسابىندا تۇڭعىش رەت الەم چەمپيونى اتانىپ وتىر. بىراق سوعان قاراپ, ولاردىڭ بۇل ناتيجەسىن سەنساتسيا دەپ تە باعالاۋعا بولماس. ويتكەنى, جوعارىدا ەسىمدەرى اتالعان بالۋاندار اراسىندا وليمپيا ويىندارىدا جۇلدە العاندار دا بار. تىپتەن, ەڭ «وسالدارىنىڭ» وزدەرى الەمدىك جانە قۇرلىقتىق چەمپيوناتتارىندا قانجىعالارى مايلانعان.