اقمولا وبلىسىنىڭ جانە ساندىقتاۋ اۋدانىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, «وتان» وردەنىنىڭ يەگەرى الەكساندر زاكۋسيلوۆ ادال ەڭبەگىمەن ابىروي ارقالاعان ازامات. ەڭبەك الىپپەسىن قويشىنىڭ قۇتتى تاياعىن ۇستاپ باستاعان ول بۇگىندە ۇلكەن ۇجىمعا باسشىلىق جاساپ, ەرەن ەڭبەكتىڭ ۇيىتقىسى بولىپ وتىر.
سوناۋ 1958 جىلى ساباردينكا اۋىلىندا ءبىر وتار قوي باقتى. قويمەن بىرگە وي باقتى, بولاشاعىن باعامدادى, ومىردەن ءوز جولىن ىزدەدى. قويشى بولعان دا ءتاۋىر, بىراق بولاشاقتىڭ بايانى بىلىمگە بايلاۋلى ەكەنىن تۇيسىنگەن سوڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكۋمىنا ءتۇسىپ, ءبىلىم العان. جىگەرلى جاس «پريوزەرنوە» كەڭشارىنىڭ بولىمشە مەڭگەرۋشىسى, «1 ماي» ۇجىمشارىنىڭ باس زووتەحنيگى بولىپ جۇمىس ىستەدى. بەرىك ءبىلىم تاجىريبەمەن ۇشتاسقاندا عانا ناتيجە بەرمەك. الماتىداعى ۆەتەرينارلىق ينستيتۋتتىڭ سىرتتاي بولىمىندە ءبىلىمىن جەتىلدىردى. جىگەرلى جاستىڭ ەڭبەككە دەگەن ىنتاسى باسشىلىق تاراپىنان باعالانباي قالعان جوق. 1982 جىلى «ماكسيموۆسكوە» كەڭشارىنا ديرەكتور ەتىپ تاعايىندالدى.
بۇل ءبىر سىناق بولاتىن. جىگەرلى جاستىڭ قانشالىقتى قاۋقارلى ەكەندىگىن باعامداپ, تابانىنىڭ ءبۇرى بار ما, جوق پا بايقاپ, بىلگىسى كەلگەندەي. تىزگىنى قولىنا تيگەن شارۋاشىلىق شاش ەتەكتەن شىعىنعا باتىپ جاتقان. الەكساندر الەكساندروۆيچ الدىمەن كەڭشاردىڭ مال شارۋاشىلىعىن ورىستەتۋگە دەن قويدى. ول ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك؟ البەتتە, مال ازىعى ساپالى بولۋى شارت. سول كەزدىڭ وزىندە اۋداندىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسىنا ءوز پىكىرىن دالەلدەپ, ەكپە ءشوپ ەگىپ, مال ازىعىن بارىنشا بايىتۋدى جولعا قويدى. قالىپتاسىپ قالعان قاساڭ قاعيدانى بۇزۋ وڭاي-وسپاق شارۋا ەمەس ەدى. بىراق تالابى تەككە كەتپەدى.
مال قورالارى دا قاۋساپ تۇرعان. بارلىق مال قوراسىن جوندەپ, قايسىبىرىن جاڭادان سالىپ ۇلگەرۋگە ءۇش جارىم جىل ۋاقىتى كەتتى. وسى ءۇش جارىم جىل بولاشاق اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ بىلىكتى مامانىن توسكە سالىپ شىڭداعانداي قاتالداۋ, بىراق, ءتيىمدى مەكتەپ ەدى. تەگەۋىرىندى تالپىنىس تەككە كەتكەن جوق. جايلى قورادا جايلانعان, ازىعى مول مالدىڭ ءونىمى دە كوپ-كورىم كوبەيە ءتۇستى. كەڭشاردىڭ ءسۇت جانە ەت ءوندىرۋ جوسپارى ورىندالا باستادى. بولاشاقتى بولجاي بىلەتىن جاس ديرەكتور كوپتەگەن ارىپتەسى ءتارىزدى قوعام مالىن جوسپار ورىنداۋ ءۇشىن ەتكە تاپسىرا بەرمەدى. ءسۇتتى باعىتتاعى مالدى ءسال ازايتتى, ەسەسىنە ەتتى قارا مالدىڭ باسى كوبەيدى. ارادا بىرەر جىل وتكەن سوڭ شارۋاشىلىقتا بۇل ءوڭىردىڭ جۇرتىنا تاڭسىق, تۇلعاسى تاۋداي گەرەفورد تۇقىمداس قارا مال كەلدى. سول-اق ەكەن, باعىمداعى مالدىڭ ساپاسى جاقساردى. ءتاۋىر ءونىم العىڭ كەلسە, مال تۇقىمىن اسىلداندىر. جاسىقتىڭ جىلىگى تاتىمايدى. وسى ءبىر قاعيدانى الەكساندر الەكساندروۆيچ جاقسى ءتۇسىندى.
ەل ەگەمەندىگىن العان كەزدە بۇرىنعى كەڭشاردىڭ ورنىنا قۇرىلعان «سۆوبودنوە» سەرىكتەستىگى ەكونوميكاسى تۇراقتى, ۇلگىلى شارۋاشىلىق ەدى. ۇجىم ەگىنشىلىك پەن مال شارۋاشىلىعىن قاناتتاستىرا قاتار دامىتتى. ءىستىڭ كوزىن تابا بىلەتىن باسشىنىڭ ارقاسىندا ەكى سالا دا تابىسقا كەنەلدى. مال شارۋاشىلىعىنىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن ۇيىمشىل ۇجىم اسىل تۇقىمدى مال وسىرەتىن شارۋاشىلىققا اينالدى. ال ديقاندار بولسا وزىق تەحنولوگيانى ءساتتى قولدانۋ ارقىلى وبلىس شارۋاشىلىقتارىنا اسا قاجەتتى استىق تۇقىمىن سۇرىپتاي باستادى. 2008 جىلى شارۋاشىلىق شاعىن ەلەۆاتورلارىن سالىپ الدى.
وسىنىڭ بارلىعى ادال ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى. ءوز جولىن, ەڭبەك جولىن جالعاستىرار ۇرپاق تاربيەلەۋگە دە ايرىقشا ءمان بەردى. ۇلى الەكساندر زاكۋسيلوۆ «ماكسيموۆسكوە» سەرىكتەستىگىنىڭ ديرەكتورى بولسا, نەمەرەسى – ول دا الەكساندر زاكۋسيلوۆ «سۆوبودنوە» سەرىكتەستىگىندە اگرونوم بولىپ ەڭبەك ەتەدى. وسىلايشا دارقان دالانىڭ ديدارىن ادال ەڭبەكپەن ارلەگەن تۇتاس ءبىر اۋلەت جارقىن ەڭبەك شەجىرەسىن جاساۋدا.
«ەڭبەكپەن تاپقان نان ءتاتتى» دەگەن اتالى ءسوزدىڭ شىندىعىن اتالى-نەمەرەلى اۋلەتتىڭ ىجداھاتىنان تانىپ-بىلۋگە بولادى. ىسكەر ادامدار ءار تيىنىن ۇقىپتاپ ەسەپپەن جۇمساسا, ول ساراڭدىقتان ەمەس, دۇنيەنىڭ پارقىن, ەڭبەكتىڭ نارقىن بىلگەندىكتەن. ءار تيىننىڭ ماڭدايدان تامشىلاعان تەردىڭ وتەۋى بولىپ ورالارى انىق. سول قارجىنىڭ ءبىر بولىگى ەل يگىلىگىنە جاراتىلىپ جاتىر. شارۋاشىلىقتا الەۋمەتتىك-تۇرمىستىق جاعدايعا ايرىقشا ءمان بەرىلگەن. جاس ماماندارعا, مەحانيزاتورلار مەن جۇمىسشىلارعا تۇرعىن ۇيلەر سالىنۋدا. سوڭعى جىلدارى تۇتاس ءبىر كوشە بوي كوتەردى. جاڭادان ەكى پاتەرلى ون ءۇي سالىندى. اۋىل تۇرعىندارى مونشا-كىر جۋ كەشەنىنىڭ يگىلىگىن كورۋدە. اۋداندا العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ شاعىن ورتالىق سالىپ بەردى. جالپاق دۇنيەنى جامان تۇماۋ جايلاعان كەزدە اۋىلداستارىنا ازىق-ت ۇلىك سەبەتتەرىن تاراتىپ, ۇن ۇلەستىرىپ, ءدارى-دارمەكتەرىن ساتىپ الۋعا كومەكتەستى.
اقىق ءدان ايالاپ, توسكەيىن ءتورت ت ۇلىك مالعا تولتىرعان شارۋاشىلىقتا نان نەبارى 40 تەڭگە تۇرادى. ماكسيموۆكا ورتا مەكتەبىنىڭ شاتىرى مەن كىرەبەرىسىن تاپ-تۇيناقتاي ەتىپ جوندەپ بەردى. 2018 جىلى سەرىكتەستىك ۆلاديميروۆكا ورتا مەكتەبىن كۇردەلى جوندەۋدەن وتكىزۋ ءۇشىن مول قاراجات ءبولدى. شارۋاشىلىق باسشىسى تۋعان اۋىلىن اباتتاندىرىپ, كوركەيتۋگە دە كوپ كوڭىل بولەدى. قازىر سىرتتان كەلگەن جولاۋشى اقشاڭقان ۇيلەرى الىستان كوز تارتاتىن كورىكتى اۋىلدى كورەر ەدى. ۆلاديميروۆكا اۋىلدىق كلۋبى دا سەرىكتەستىك ەسەبىنەن جوندەلدى. مادەنيەت وشاعى قازىر اۋىل تۇرعىندارىنىڭ ءجيى باس قوساتىن ورنىنا اينالعان.
ءوزىم باسشى ەكەنمىن دەپ بالالارىن وبەكتەگەن جوق. قارا جۇمىستىڭ قازانىندا قايناتتى, ەڭبەكپەن شىنىقتىردى. بالاسى الەكساندر ەڭبەك جولىن مەحانيزاتور بولىپ باستادى. بالكىم سودان با ەكەن, قاراپايىم جۇمىسشىنىڭ كوكەيىندەگى ويدى جازباي تانيدى. قامقورلىق جاساۋعا جانى قۇمار. 2018 جىلى «ماكسيموۆكا» سەرىكتەستىگى 140 ملن تەڭگەگە جابىق حوككەي كورتىن سالىپ بەردى. بۇل تۇتاس سپورت قالاشىعى. شاڭعى سپورتىمەن اينالىساتىن سپورتشىلاردى اۋدان ورتالىعىنا جاتتىعۋعا تاسۋ ءۇشىن اۆتوبۋس ساتىپ الدى. ءار جىل سايىن ماكسيموۆكا ورتا مەكتەبىنىڭ وقۋشىلارى كانيكۋل كەزىندە سەرىكتەستىك ەسەبىنەن ساۋىقتىرۋ ورتالىقتارىندا دەم الادى. ەڭبەكپەن باعى جانعان, ەڭبەكتىڭ بەينەت ەمەس, زەينەت ەكەنىن ءوز ىسىمەن دالەلدەگەن ىسكەر ۇيىمداستىرۋشىنىڭ جۇرتقا دەگەن قامقورلىعى ۇشان-تەڭىز.
ءبىز وسىنىڭ بارلىعى ەڭبەك الىپپەسىن قاراپايىم جۇمىسشى رەتىندە باستاعاندىقتان دەپ ۇقتىق.
اقمولا وبلىسى,
ساندىقتاۋ اۋدانى