نۇرسۇلتان نازارباەۆ قورى جانىنداعى الەمدىك ەكونوميكا جانە ساياسات ينستيتۋتىنىڭ (اەسي) الاڭىندا قازاقستانداعى ستراتەگيالىق ساۋدا باقىلاۋى (سسب) ساياساتىن ىسكە اسىرۋ ماسەلەلەرىنە ارنالعان ونلاين-كونفەرەنتسيا ءوتتى. عالىمدار, ساراپشىلار مەن ءتۇرلى سالا ماماندارى, سىرتقى ساۋدا وپەراتسيالارىن مونيتورينگتەۋ جانە باقىلاۋ سالاسىنداعى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسقان ءىس-شارا بارىسىندا ستراتەگيالىق تاۋارلاردىڭ سىرتقى ساۋداسى اياسىنداعى, سونداي-اق جاھاندىق ساۋدا شەشىمدەرى مەن مىندەتتەمەلەرىن باسقارۋداعى الەمدىك وزىق تاجىريبە تالقىلاندى.
اەسي ديرەكتورى ەرجان سالتىباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ستراتەگيالىق ساۋدا باقىلاۋى تاقىرىبى وتاندىق عىلىمي ورتادا كوپ تالقىلانا بەرمەيدى. دەگەنمەن بۇل تاقىرىپتىڭ ءبىز ءۇشىن ماڭىزسىز ەمەس ەكەنىن بىلدىرمەسە كەرەك. وسىعان وراي سپيكەر قازاقستاندىق كومپانيالاردىڭ الدىندا تۇرعان بىرقاتار مىندەتتى اتاپ ءوتتى. ونىڭ سوزىنشە, ءدال قازىر بىزگە دامىعان ەلدەردىڭ ستراتەگيالىق ساۋدا باقىلاۋ زاڭنامالارىنا مونيتورينگ جاساپ, ءوز زاڭىمىزدى جەتىلدىرۋ, سسب-مەن بايلانىستى تاۋەكەلدەردى كاسىپورىندار مەن زەرتتەۋ ورتالىقتارىنىڭ تاۋەكەل-مەنەدجمەنتى جۇيەسىنە ەنگىزۋ, سسب سالاسىنداعى پانارالىق عىلىمي-زەرتتەۋ قىزمەتىن قولداۋ اسا ماڭىزدى. ول سونىمەن قاتار قارۋسىزداندىرۋ جانە جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ ماسەلەسىنە كەشەندى كوزقاراس بولمايىنشا, ساۋدا باقىلاۋىن تولىققاندى دامىتۋ مۇمكىن ەمەس دەدى. قازىرگى كەزدە يادرولىق قارۋعا يە ءۇندىستان, پاكىستان, كحدر سياقتى ەلدەردىڭ يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتقا قول قويماۋى دا پروتسەستى تەجەپ وتىر. لەج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ەۋروپالىق زەرتتەۋلەر ءبولىمىنىڭ وكىلى كامشات ساعىنبەكوۆا ءوز سوزىندە ەلدەر ءۇشىن جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن تاراتپاۋ سىرتقى ەكونوميكالىق مۇددەلەردىڭ, ستراتەگيالىق تاۋارلار مەن قوسارلانعان ماقساتتاعى زاتتاردى ساتۋ ماسەلەلەرى اراسىنداعى تەڭگەرىمدى ساقتاۋ ءۇشىن ماڭىزدى دەيدى.– ەل ستراتەگيالىق باقىلاۋ جۇيەسىن ەنگىزگەن جانە ىسكە اسىرعان كەزدە, بۇنىڭ ىشكى ەكونوميكالىق سۋبەكتىلەرگە تىكەلەي اسەرى بولادى. ەلدەردىڭ وزدەرى باقىلاۋ جۇيەسىنە تۇرلىشە كوزقاراستا, كەيبىرەۋلەرى ەكونوميكالىق كەز كەلگەن قولايسىز سالدار تۋرالى الاڭداسا, باسقالارى بەلگىلى ءبىر قاعيدالاردى قابىلداپ, ساياسي كەلىسىمدەردى ۇستانادى. حالىقارالىق قاعيدالاردى ساقتاۋعا جۇمسالاتىن بارلىق شىعىنعا قاراماستان, ەلدەر جاھاندىق ەكونوميكالىق قوعامداستىقپەن جاقىنداسۋ ءۇشىن مۇشەلىك جارنا رەتىندە ەكسپورتتىق باقىلاۋدى ەنگىزۋدى قاراستىرادى. 2020 جىلى جۇرگىزىلگەن تىنىق مۇحيتى فورۋمىنىڭ زەرتتەۋى بويىنشا شەتەلدىك ۇيىمدار سسب جۇيەسى جۇمىس ىستەيتىن ەلدەرگە ەكسپورت جاساعاندى ءجون كورەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى ول. ال CAIDS عىلىمي ديرەكتورى عالىم ماحمەدجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, اقپاراتتىڭ سايكەسسىزدىگى ساتىپ الۋشى ءۇشىن قولايسىز تاڭداۋعا, نەعۇرلىم دامىعان ەل تاراپىنان تەحنولوگيالىق قولداۋعا ءزارۋ از دامىعان ەل ءۇشىن مورالدىق زالالعا, ستراتەگيالىق باقىلاۋدىڭ قاداعالانباۋىنا سەبەپ بولادى. ساراپشى پىكىرىنشە ءتۇرلى ەكونومەتريالىق تالداۋ ادىستەرىن ەنگىزۋ – ۇلتتىق ساۋدا باقىلاۋى, ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر جانە ەلدەگى ينۆەستيتسيالىق كليمات اراسىنداعى بايلانىستى انىقتاۋعا كومەكتەسەدى. ونلاين-كونفەرەنتسيا قورىتىندىسىندا قاتىسۋشىلار وتكىزىلگەن ءىس-شارا ستراتەگيالىق ساۋدا باقىلاۋى سالاسىنداعى عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىسىن دامىتۋ ءۇشىن نەگىز قالادى جانە بۇل باعىتتى بىرلەسىپ قارقىنداتۋ قاجەت دەگەن ورتاق تۇجىرىمعا كەلدى.