ءبىر ادامنىڭ ءولىمى – قاسىرەت, ميلليوننىڭ ءولىمى – ستاتيستيكا دەگەن اۋىر ءسوزدىڭ ءبىز كەيدە سالماعىن شىن سەزىنبەي ەرسىلى-قارسىلى قولدانا بەرەتىندەي كورىنەمىز. تاريح بەتتەرىن اقتارساق جانىمدى الدىمەن وكىنىشكە قاراي, قيساپسىز قىرىلعان جازىقسىز ادامداردىڭ قاسىرەتتەرى مازالار ەدى. ادام تراگەدياسى ۇلتقا نە ناسىلگە بولىنبەسە كەرەك. ەگەر گەرمانياداعى ءبىر ەۆرەيدىڭ ءتىسى اۋىرسا, امەريكاداعى بۇكىل ەۆرەيدىڭ باسى اۋىرادى دەگەن ءسوزدىڭ استارى الدەقايدا تەرەڭ دەپ ويلايمىز. بۇل ءسوزدىڭ ناقىلىن ءناسىل اينالاسىندا شەكتەپ قاراۋعا كەلمەس. ايتالىق افريكادا اشتىقتان قىرىلعان بەيكۇنا سابيلەردىڭ وپاتى ءبىزدىڭ دە قابىرعامىزدى قايىستىرۋى كەرەك.
ءيا, بۇل ويعا ءبىز وسىدان ءبىر عاسىردان استام ۋاقىت بۇرىن بۇكىل الەمنىڭ جانىن تۇرشىكتىرگەن «تيتانيك» تراگەدياسىنا وي جۇگىرتىپ وتىرىپ كەلدىك. الىپ مۇزتاۋمەن بەتپە-بەت سوعىلعان لاينەر اينالاسى ەكى جارىم ساعاتتىڭ ىشىندە تۇڭعيىق ءتۇبىن قۇشقان قاسىرەتتى كۇن – شىنىمەن ادامزات تاريحىنداعى قارالى داتالاردىڭ ءبىرى ەدى. جەتى قاراڭعى تۇندە 2224 ادام, 2224 تاعدىر اتلانت مۇحيتىنىڭ مۇزداي سۋىق اعىسىندا اجالمەن ارپالىسىپ, ونىڭ 1513-ءى وكىنىشكە قاراي كەلەڭسىز وقيعادان كوز جۇمادى.
ايتپاعىمىز قانشاما جاننىڭ توسىن اپاتتان تۇڭعيىق تۇبىنە شىرقىراي باتقانى دەگەنىمىزبەن, ءبىز سول قايعىلى وقيعا ورىن العان جەردەگى ادام جانىن وسىپ وتەتىن تاعى ءبىر سۇمدىق كورىنىستى اينالىپ وتە المايتىندايمىز. ارينە, «تيتانيكپەن» بىرگە ءبارىمىز مۇزتاۋعا سوعىلماعان شىعارمىز, بىراق سول ءتۇنى مۇزداي سۋىق قارا مۇحيتتى قارمانا سابالاپ, ۇلارداي شۋلاپ جاتقان مىڭداعان ادامنىڭ داۋىستارى ءالى قۇلاعىمىزدا جاڭعىرىپ تۇرعانداي. ونى سول وقيعانى كوزىمەن كورگەن ءتىرى كۋاگەرلەر دە ايتادى. ەۆا حارت ەسىمدى كۋاگەر سول كەزدە «تيتانيكتە» بولعان سەگىز جاسار جولاۋشى ەكەن. «تيتانيك باتىپ بارا جاتقانداعى ەڭ قورقىنىشتى ءسات – ول ادامداردىڭ اششى داۋىستارى ەدى», دەيدى ول. ەۆانىڭ ءوزى, اناسى, اپكەسى ءتىرى قالعانىمەن اكەلەرى كىشكەنە قايىقتارعا سىيماي سۋ تۇبىنە كەتكەن مىڭداعان ادامنىڭ ىشىندە كوز جۇمىپتى.
بىزدىڭشە سول قاسىرەتتى داۋىستارمەن ارالاس, باتىپ بارا جاتقان لاينەر پالۋباسىنان شىققان مۇڭدى مۋزىكا دا ادام جانىن شىرقىراتىپ جىبەرگەن بولار. ول قانداي مۋزىكا دەرسىز؟..
ءيا, قاي ۋاقىتتا بولسىن ادامدار اپاتپەن بەتپە-بەت كەلگەندە الدىمەن ەر ادامدار ايەلدەر مەن بالالاردى قۇتقارادى. ەۆا حارتتىڭ اكەسى دە سول قاھارماندىقپەن كوز جۇمعان. بىراق سونداي ەرلىكتەردىڭ دە ەرلىگى ول – «تيتانيك» تۇڭعيىققا كەتكەنگە دەيىن سكريپكالارى مەن ۆيولونچەلدەرىن قولدارىنان تۇسىرمەگەن مۋزىكانتتار دەر ەدىك.
جالپى ونداي ءولىم مەن ءومىر ارپالىسى الدىندا ادام بالاسى شىبىن جانى ءۇشىن بارىنە دايىن بولاتىنى راس. «تيتانيك» تۋرالى ەستەلىكتەرگە كوز جۇگىرتىپ وتىرىپ نەبىر وقيعاعا كۋا بولاسىز. توسىننان كەلگەن قىرعىن كەزىندە ايارلىق تا, ادامگەرشىلىك تە, ساتقىندىق تا, مەيىرىمدىلىك تە, ماحاببات تا, ساۋدا دا, توناۋ دا, پارا دا ورىن الاتىن كورىنەدى. كەيبىر اقسۇيەك تۇقىم وزدەرىنىڭ اسقاق بولمىستارىن الاسارتپاي, ءولىمدى تىك تۇرىپ قارسى السا, كەيبىر باي-ماناپ كەدەي-كەپشىكتى قاعىپ-سوعىپ از قايىققا الدىمەن وزدەرى وتىرىسىپ العان. ونىڭ تۋرا اقيقاتىنا قازىر ەشكىم كۋالىك ەتە الماس. دەگەنمەن ادام تابيعاتىنىڭ اجالمەن ارپالىستا نەبىر ويعا كەلمەس ارەكەتتەرگە باراتىنى ءبىزدى اركەز الاڭداتپاي قويمايدى.
ءبىز سول ءتۇنى قايعىلى وقيعانى شىن ونەرپازداردىڭ قالاي قارسى العانى تۋرالى, سوڭعى ساتتەردە ولار قانداي اۋەندى قايعىمەن ارالاستىرىپ قايىرعانىن ايتقىمىز كەلەدى. ءولىم الدىنا ونەردىڭ ءاز باسىن يگىسى كەلمەگەن وركەستر ومىرلەرىنىڭ سوڭعى ساتتەرىندە دە اسپاپتارىن قولدارىنان تاستاماي, ەستەرى شىعىپ, بويلارىن ۇرەي بيلەگەن جۇرتتىڭ كوڭىلىن ۇلى مۋزىكالارمەن اۋلاعىلارى كەلگەن.
وركەستر جەتەكشىسى 33 جاستاعى ۋوللاس حارتلي ءوزىنىڭ جەتى ارىپتەسىمەن بىرگە دجەنتەلمەندىك جاساپ, ءتىپتى قۇتقارۋشىلار قولدارىنا ۇستاتقان قورعانىش كيىمدەرىن دە كيمەي, ىسىرىپ قويا سالعان دەسەدى. ولار «تيتانيك» باتىپ بارا جاتقان قاسىرەتتى مينۋتتاردا دا كوبىنە شىركەۋدە وينالاتىن مۇڭدى دا اۋىر اۋەن – «قۇداي, مەن ساعان ساپار شەكتىم» تۋىندىسىن ورىنداپ تۇرعان ەكەن.
قاي ماعىناسىنان الىپ قاراساڭ دا ولاردىڭ بۇل ارەكەتتەرى شىن ونەرگە دەگەن ادالدىق, قۇداي الدىنداعى سوڭعى سوزدەرىن وسى قايعىلى مۋزىكامەن ايتىپ كەتكەندەي كورىنەدى.
ءبىز كوبىنە سازگەرلەر مەن اقىنداردىڭ جانى نازىك كەلەدى دەگەن تىركەستى كوپ قولدانامىز. الايدا ناعىز ەرجۇرەك قاھارمان جاندار ونەردىڭ وسى وكىلدەرى دەسەك قاتەلەسپەگەن بولار ەدىك. وعان جانە ءوزىمىزدىڭ قازاق تاريحىنداعى قازتۋعان, دوسپانبەت, شالكيىز جىراۋلاردىڭ جورىق جىرلارىنان دا كەسەك-كەسەك مىسالدار كەلتىرۋگە بولادى. «تيتانيك» تراگەدياسىندا سوڭعى ساتتەرگە دەيىن زارلى اۋەندى اجالدىڭ الدىندا قايمىقپاي سارناتقان الگى سەگىز مۋزىكانتتىڭ جانى شىنىمەن ەرجۇرەك, باتىر ەدى. ءبىز ول جەردە ولاردى مۋزىكانت يا باتىر دەپ ءبولۋىمىز قاتە. باتىرلىق دەگەنىمىز شىن مانىندە – جان كۇيى. ول مەيلى نايزا ۇستاپ جاۋ قولىندا ءولسىن, يا بولماسا ارنالى اسپابىن ۇستاپ حالىقتىڭ رۋحىن جانىسىن, ەكەۋى اينالىپ كەلگەندە ءبىر عانا پارىز.
«تيتانيك» قاسىرەتىندە ورىندالعان سوڭعى اۋەن كوبىنە شىركەۋلەردە ادام قايتقاندا وينالاتىندىعى ايتىلادى. بىزدىڭشە بۇل اۋەننىڭ ءمانى تۋرا «تيتانيك» كونتەكسىندە كوبىنە ءدىني استاردان گورى جالپى ادامزاتتىق گۋمانيزم تۇرعىسىنان تەرەڭىرەك كورىنەدى.
ەرجۇرەك سەگىز مۋزىكانت تۋرالى «تيتانيك» اپاتىن كوزبەن كورگەن, كەيىن جانتۇرشىگەرلىك وقيعا جايلى كىتاپ جازعان ارچيبالد گرەيسي كوپ ەستەلىك جازعان ەكەن.
وركەستر جەتەكشىسى ءحارتليدىڭ مۇردەسىن كەيىن تاۋىپ العاندار ونىڭ كەۋدەسىنە قۇشاقتاپ قىسىپ العان سكريپكاسى بولعانىن ايتىپتى. قانداي ايانىشتى سۋرەت ەدى... قاسىرەتكە تولى بۇل كورىنىستەن ءبىز جالعىز «تيتانيك» تۇڭعيىققا باتىپ بارا جاتقاندا وينالعان كۇيدى عانا كەشپەيمىز, ءبىز جالپى ونەر اتاۋلىنى قورعاپ, تۇگەل ادامزاتتىڭ جانىن ەمدەپ كەلە جاتقان بارلىق ونەرپازدىڭ تراگەدياسىن ءون بويىمىزدان وتكىزگەندەي ءحالدى دە قوسا كەشەر ەدىك. ۆۆس ءتىلشىسى دانكان كەننەدي «تيتانيك» اجال اۋزىنا جۇتىلىپ بارا جاتقاندا سەگىز مۋزىكانتتىڭ بىرەۋى ويناعان سكريپكانىڭ كەيىن اۋكتسيونعا قويىلىپ 1,5 ميلليون دوللارعا ساتىلعانىن جازىپتى.
ءبىزدى تولعاندىرعانى ونىڭ قانشاعا يا بولماسا قاشان ساۋدالانعانى ەمەس, اجالمەن بەتپە-بەت كەلگەن شىن تالانتتىڭ قولىندا قاشاندا ونەر تۋدىرۋشى قاسيەتتى اسپابى بولاتىندىعى ەدى.