جەتپىس جەتى جىلدان كەيىن كەلگەن ماراپات

وق پەن وتتىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ وتاندى قورعاعان جاۋىنگەرلەر ەرلىكتىڭ تەڭدەسسىز ۇلگىسىن كورسەتە ءبىلدى. ەرەن ەرلىگى ءۇشىن سول كەزدە 20 جامبىلدىق جاۋىنگەرگە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى اتاعى بەرىلگەن ەكەن. بىرقاتار ازاماتتار جوعارى دارەجەلى «الەكساندر نەۆسكي» وردەنىمەن دە ماراپاتتالعان. نەۆسكي وردەنىن العانداردىڭ ىشىندە جەرلەسىمىز راحىمبەردى دوسمۇحامبەتوۆ تە بار ەدى.

راحىمبەردى دوسمۇحامبەتوۆ 1920 جىلى جامبىل وبلىسى, سول كەزدەگى اقجار, قازىرگى جاسوركەن اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. ول 19 جاسىندا قىزىل اسكەر قاتارىنا شاقىرىلىپ, 1940-1944 جىلدارى ۇرىس دالاسىندا بولعان. جاس جاۋىنگەر سول كەزەڭدە ەرەكشە ەرلىگىمەن كوزگە ءتۇسىپ, ءبۇتىن ءبىر باتالوندى باسقارىپ, اعا لەيتەنانت اسكەري شەنىن يەلەنگەن ەكەن. كەيىننەن 28-نەۆەل اتقىشتار ديۆيزياسى 88-پولكىنىڭ اتقىشتار روتاسىنىڭ كومانديرى بولىپ قىزمەت اتقارعان. راحىمبەردى دوسمۇحامبەتوۆ پاحوموۆو دەرەۆنياسى ءۇشىن نەمىس باسقىنشىلارىمەن بولعان شايقاستا 7 جاۋىنگەرىمەن بىرگە شابۋىلعا ءبىرىنشى بولىپ كىرىپ, 9 جاۋدى جايراتقان. مايدان دالاسىندا جارالانعانىنا قاراماستان, ۇرىستى جالعاستىرعان. ءوزىنىڭ جاعدايى اۋىر بولسا دا جارالانعان كاپيتان مويسەەۆتى شايقاس الاڭىنان ارقالاپ الىپ شىعىپ, جاۋىنگەرلىك مىندەتىنە ادالدىق تانىتقانىن اۋليەاتالىق ارداگەرلەر ايتىپ كەلەدى. اتالعان ەرلىگى ءۇشىن راحىمبەردى دوسمۇحامبەتوۆكە 1944 جىلى 6 اقپان كۇنى «الەكساندر نەۆسكي» وردەنى بەرىلىپتى. الايدا, اۋىر جارالانعان كوماندير التى اي بويى گوسپيتالدە جاتىپ, ماراپاتتارى مەن قۇجاتتارىن جوعالتىپ العان ەكەن.

ودان بەرى جەتپىس جىلدان استام ۋاقىت ءوتتى. بۇل كۇندە سول ءبىر سۇراپىل كۇندەردىڭ ءتىرى كۋاگەرلەرىنىڭ, شىنايى شەجىرەشىلەرىنىڭ قاتارى ازايىپ بارادى. دەسە دە, ەرلىك ەشقاشان ۇمىتىلمايدى. جان الىسىپ, جان بەرىسكەن قاندى جورىقتاردا ءاربىر جاۋىنگەردىڭ كورسەتكەن ەرلىگى بۇگىنگى ۇرپاققا ۇلگى. ەرلىكتىڭ ماڭگى ولمەيتىنى, ەستەن شىقپايتىنى اقيقات. ۇلى جەڭىس كۇنى قارساڭىندا جامبىل جۇرتشىلىعىنا جىلى حابار جەتتى. وسىدان 77 جىل بۇرىن جاۋىنگەر راحىمبەردى دوسمۇحامبەتوۆتىڭ گوسپيتالدە جاتقان كەزىندە جوعالتىپ العان ماراپاتتارى ەلگە ورالدى. تاعدىرلى ماراپات اراعا جىلدار سالىپ ءوز يەسىن تاپتى. بۇل ماراپات جارتى عاسىر بويى رۋمىنيا مەملەكەتىنىڭ استاناسى بۋحارەست مۇراجايىندا ساقتالعان ەكەن. مۇراعاتتىق قۇجاتتاردىڭ ىشىنەن «الەكساندر نەۆسكي» وردەنىنىڭ قوسىمشاسى مەن وردەن كىتاپشاسى شىقتى. قۇندى قۇجاتتا «دارەجەسى جوعارى وردەنمەن قازاق كسر-ىندە تۋعان راحىمبەردى دوسمۇحامبەتوۆتىڭ ماراپاتتالعانى» تۋرالى جازىلعان. سونىمەن قاتار, جازبادا جاۋىنگەردىڭ جانكەشتىلىگى مەن ءومىر جولى تۋرالى دا تىڭ دەرەكتەر كەلتىرىلگەن.

كەزىندە جامبىلدىق جاۋىنگەرگە بەرىلگەن بۇل ماراپات ۇلى جەڭىستىڭ جەتپىس التىنشى كوكتەمىندە تۋعان توپىراققا ورالىپ وتىر. بۇل كورىنىس ەرلىكتىڭ ەشقاشان ۇمىتىلمايتىنىن تاعى ءبىر مارتە دالەلدەپ بەردى. وسى ءبىر ايتۋلى مەرەكە قارساڭىندا جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ باۋىرجان مومىش ۇلى اتىنداعى «جەڭىس» ساياباعىندا ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرى راحىمبەردى دوسمۇحامبەتوۆتىڭ نەمەرەسى باۋىرجان دوسمۇحامبەتوۆپەن كەزدەسىپ, وعان «الەكساندر نەۆسكي» وردەنىن تابىستادى. سونداي-اق, اكىم وتە سيرەك تابىستالاتىن ماراپاتقا جەرلەسىمىز راحىمبەردى دوسمۇحامبەتوۆتىڭ دە يە بولعانى بارشاعا ۇلگى-ونەگە ەكەنىن, كەزىندە جوعالعان وردەندى ارادا جىلدار وتكەندە باتىردىڭ نەمەرەسىنە تابىستاۋ ءوزى ءۇشىن ۇلكەن قۇرمەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار, كوپشىلىك قان مايداندا شەيىت بولعان جاۋىنگەرلەردىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتىپ, ولاردى ەسكە الدى. ال, باتىردىڭ نەمەرەسى باۋىرجان دوسمۇحامبەتوۆ اتاسىنىڭ ەرلىگى بۇگىنگى ۇرپاققا دا ۇلگى بولاتىنىن جەتكىزدى. «اتامىزدىڭ وردەنىنە قاتىستى ماتەريالداردى ىزدەستىرىپ, ونىڭ تابىلۋىنا اتسالىسقان بارشا ازاماتتارعا اۋلەتىمىزدىڭ اتىنان راحمەت ايتامىن. كەزىندە بابالارىمىز قانىن توگىپ, وتاندى قورعاعان. ەندى بىزگە امانات ەتىپ قالدىرعان ەل مەن جەردى كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋ ءبىزدىڭ مىندەتىمىز», دەيدى ول.

جامبىل وبلىسى