مەملەكەت باسشىسى قۇرىلتايدىڭ ۇيىمداستىرىلۋى مەن قىزمەتىن, سونداي-اق ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ قۇقىقتىق مارتەبەسىن ايقىندايتىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرىلتايى جانە ونىڭ دەپۋتاتتارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا قول قويدى, دەپ حابارلايدى Egemen.kz.
قۇرىلتاي − قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭ شىعارۋشى بيلىكتى جۇزەگە اسىراتىن ەڭ جوعارى وكىلدى ورگانى. ونىڭ قىزمەتىنىڭ زاڭدىلىق پەن القالىلىق قاعيداتتارىنا نەگىزدەلۋى مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق شەشىمدەردى ۇجىمدىق تۇردە قابىلداۋ جانە قۇقىقتىق نورمالاردى قاتاڭ ساقتاۋ ۇستانىمىن كورسەتەدى. بۇل حالىقتىڭ جوعارى ەركىن اشىق ءارى دەموكراتيالىق راسىمدەر ارقىلى ناقتى قۇقىقتىق نورمالارعا اينالدىراتىن سەنىمدى تەتىك قالىپتاستىرادى.
قۇرىلتاي حالىقتىڭ تىكەلەي سايلاۋىمەن سايلاناتىن 145 دەپۋتاتتان تۇرادى. قۇرىلتايدىڭ وكىلەتتىك مەرزىمى 5 جىل بولىپ بەلگىلەنگەن, بۇل ساياسي جۇيەنىڭ تۇراقتىلىعىن جانە مەملەكەتتىڭ دامۋ باعىتىنىڭ ساباقتاستىعىن قامتاماسىز ەتەدى.
قۇرىلتاي قىزمەتىنىڭ نەگىزگى باعىتى – زاڭ شىعارۋ قىزمەتى, ياعني قوعامدىق قاتىناستاردىڭ ماڭىزدى سالالارىن رەتتەيتىن زاڭداردى قابىلداۋ, سونداي-اق كادرلىق ساياساتقا قاتىسۋ جانە اتقارۋشى بيلىككە باقىلاۋ جاساۋ. دەپۋتاتتار پرەمەر-ءمينيستردى, ۆيتسە-پرەزيدەنتتى, كونستيتۋتسيالىق سوت سۋديالارىن, ورتالىق سايلاۋ كوميسسياسى مەن جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ مۇشەلەرىن تاعايىنداۋعا كەلىسىم بەرەدى.
پرەزيدەنت, قۇرىلتاي جانە حالىق كەڭەسى: توقاەۆ جاڭا زاڭدارعا قول قويدى
كونستيتۋتسيالىق زاڭدا ۇكىمەتكە سەنىمسىزدىك ۆوتۋمىن ءبىلدىرۋ تەتىگى كوزدەلگەن, بۇل اتقارۋشى بيلىكتىڭ حالىق سايلاعان وكىلدەر الدىندا ەسەپتى بولۋىن قامتاماسىز ەتەدى.
زاڭعا سايكەس, قۇرىلتاي رەسمي تۇردە پارلامەنتتىڭ قۇقىقتىق ميراسقورى, ال ونىڭ اپپاراتى ءماجىلىس اپپاراتىنىڭ قۇقىقتىق ميراسقورى بولىپ تانىلادى.
قۇرىلتاي جۇمىسىنىڭ ۇيىمداستىرىلۋىقۇرىلتاي جۇمىسى سەسسيالار تۇرىندە جۇزەگە اسىرىلادى. سەسسيالار جىل سايىن قىركۇيەك ايىنان ماۋسىم ايىنا دەيىن تۇراقتى تۇردە وتكىزىلەدى. قاجەت بولعان جاعدايدا پرەزيدەنتتىڭ, پالاتا توراعاسىنىڭ نەمەسە دەپۋتاتتاردىڭ باستاماسىمەن كەزەكتەن تىس سەسسيالار شاقىرىلۋى مۇمكىن.
وتىرىستار قۇرىلتاي جۇمىسىنىڭ نەگىزگى نىسانى بولادى. ولار كۆورۋم بولعان جاعدايدا وتكىزىلەدى جانە ادەتتە اشىق تۇردە ۇيىمداستىرىلىپ, وعان مەملەكەتتىڭ نەگىزگى لاۋازىمدى تۇلعالارى قاتىسا الادى.
قۇرىلتاي توراعاسى دەپۋتاتتار اراسىنان سايلانادى جانە ورگاننىڭ جالپى قىزمەتىنە باسشىلىق جاسايدى. ونىڭ قۇزىرەتىنە وتىرىستاردى شاقىرۋ, زاڭ شىعارۋ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ جانە قابىلدانعان اكتىلەرگە قول قويۋ كىرەدى.
قۇرىلتاي قۇرىلىمىندا ۇيلەستىرۋشى ورگان رەتىندە بيۋرو, سونداي-اق ماسەلەلەردى الدىن الا قاراستىرىپ, شەشىمدەر ازىرلەيتىن تۇراقتى كوميتەتتەر مەن كوميسسيالار جۇمىس ىستەيدى. سونىمەن قاتار, ۇسىنىمدىق سيپاتتاعى شەشىمدەر قابىلدايتىن كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگاندار قۇرىلۋى مۇمكىن.
پارلامەنتتىك باقىلاۋدىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ جانە وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلاۋ ماقساتىندا پارلامەنتتىك تىڭداۋلار مەن ۇكىمەتتىك ساعاتتار وتكىزۋ كوزدەلگەن. بۇل قۇرالدار دەپۋتاتتارعا, سونىڭ ىشىندە وپپوزيتسيا وكىلدەرىنە, ماڭىزدى تاقىرىپتاردى كوتەرۋگە جانە مەملەكەتتىك ورگاندار وكىلدەرىنىڭ ەسەپتەرىن تىڭداۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
بارلىق راسىمدەر, سونىڭ ىشىندە ولاردى وتكىزۋ ءتارتىبى قۇرىلتاي رەگلامەنتىندە ناقتى ايقىندالادى, بۇل ونىڭ قىزمەتىنىڭ جۇيەلىلىگى مەن اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى.
زاڭداردى ازىرلەۋ جانە قابىلداۋ ءتارتىبىقۇرىلتايداعى زاڭ شىعارۋ ۇدەرىسى زاڭ جوبالارىن ەنگىزۋ, قاراۋ جانە قابىلداۋ ءتارتىبىن, سونداي-اق نەگىزگى مەملەكەتتىك ينستيتۋتتاردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن رەتتەيدى.
زاڭ شىعارۋ باستاماسى قۇقىعى پرەزيدەنتكە, قۇرىلتاي دەپۋتاتتارىنا, ۇكىمەتكە جانە قازاقستان حالىق كەڭەسىنە تيەسىلى. بارلىق زاڭ جوبالارى وتىرىسقا شىعارىلعانعا دەيىن مىندەتتى تۇردە سالالىق كوميتەتتەردە قارالۋى كەرەك.
قارجىلىق باستامالارعا قاتىستى ارنايى تالاپتار بەلگىلەنگەن. مەملەكەتتىك كىرىستەردى ازايتۋدى نەمەسە مەملەكەتتىك شىعىستاردى كوبەيتۋدى كوزدەيتىن زاڭ جوبالارى ۇكىمەتتىڭ وڭ قورىتىندىسى بولعان جاعدايدا عانا ەنگىزىلۋى مۇمكىن.
ۇكىمەتتىڭ قىزمەتىن باقىلاۋ جانە سوتتاردىڭ تاۋەلسىزدىگى: قۇرىلتايعا قانداي وكىلەتتىلىك بەرىلەدى؟
زاڭ جوبالارىن قاراۋ باسىمدىعىن پرەزيدەنت ايقىنداي الادى. ۇلتتىق قاۋىپسىزدىككە نەمەسە قوعامدىق تارتىپكە قاتەر تونگەن جاعدايدا ولاردى جەدەل قاراۋ تەتىگى قاراستىرىلعان.
قۇرىلتاي ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارى, سالىق سالۋ, قورعانىس, حالىقارالىق شارتتار جانە مەملەكەتتىك قۇرىلىس ماسەلەلەرىن قوسا العاندا, قوعامدىق قاتىناستاردىڭ نەگىزگى سالالارىن رەتتەيتىن زاڭداردى قابىلداۋ بويىنشا كەڭ وكىلەتتىكتەرگە يە.
زاڭدار دەپۋتاتتاردىڭ كوپشىلىك داۋىسىمەن قابىلدانادى, ال كونستيتۋتسيالىق زاڭدار بىلىكتى كوپشىلىك داۋىسپەن قابىلدانادى. قابىلدانعاننان كەيىن ولار پرەزيدەنتتىڭ قول قويۋىنا جىبەرىلەدى. پرەزيدەنت زاڭعا قول قويا الادى نەمەسە ءوز قارسىلىقتارىمەن بىرگە قايتارا الادى.
دەپۋتات قۇرىلتاي كوميتەتتەرى مۇشەلەرىنىڭ سانىن شەكتەۋدى ۇسىندى
قايتا قاراۋ كەزىندە قۇرىلتاي بەلگىلەنگەن داۋىس سانىمەن پرەزيدەنتتىڭ قارسىلىقتارىن ەڭسەرە الادى نەمەسە ۇسىنىلعان وزگەرىستەرمەن كەلىسە الادى.
سونىمەن قاتار, زاڭ جوبالارىن كەرى قايتارىپ الۋ جانە قابىلداماۋ تەتىكتەرى, سونداي-اق ساياسي جاۋاپكەرشىلىك ەلەمەنتتەرى قاراستىرىلعان. اتاپ ايتقاندا, ۇكىمەت باستاماسى قابىلدانباعان جاعدايدا پرەمەر-مينيستر سەنىم ماسەلەسىن كوتەرە الادى. بۇل زاڭ شىعارۋشى جانە اتقارۋشى بيلىك تارماقتارى اراسىنداعى تەپە-تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتەدى.
جالپى العاندا, زاڭدا بەكىتىلگەن راسىمدەر زاڭنامالىق شەشىمدەردى قابىلداۋ كەزىندە جۇيەلىلىكتى, جەدەلدىكتى جانە ينستيتۋتسيونالدىق تەڭگەرىمدى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان.